Połonina Skopeska

Połonina Skopeska (na mapach także „Skopieska”) to grzbiet-przełęcz między Petrosem a Howerlą w środkowej części Czarnohory, w rejonie rachowskim na Zakarpaciu. Średnia wysokość wynosi ok. 1518 m n.p.m., otwarte fragmenty leżą na ok. 1390–1540 m. Połonina ciągnie się z północnego zachodu, od Petrosa, na południowy wschód, ku Howerli, i składa się z kilku wąskich przełęczy oraz trzech niewysokich, częściowo zalesionych wierzchołków.

To nie jest połonina, na którą jedzie się po ser i krowy: Skopeska to ogniwo łączące dwa najbardziej znane szczyty Karpat Ukraińskich. Biegnie nią czerwony szlak trawersu Howerla – Petros, a obok, na przełęczy, stoją schron i posterunek Karpackiego Rezerwatu Biosfery. Przychodzą tu więc ci, którzy chcą w dzień lub dwa wejść i na Howerlę, i na Petros.

Co zobaczysz

Z jednej strony nad przełęczą góruje biała wiosną Howerla, z drugiej – ostra piramida Petrosa. Na południu otwiera się Marmarosz i góry Rumunii, na zachodzie – doliny w stronę Ługów i Bohdana. Północno-wschodnie stoki porastają głównie lasy jodłowe, południowo-zachodnie – jodłowo-bukowe; pomiędzy nimi są trawiaste polany z pojedynczymi świerkami, na których latem stoją namioty. Zimą przełęcz zamienia się w zaśnieżony płaskowyż i właśnie stąd są jedne z najpiękniejszych zimowych widoków na Howerlę.

Pasterze, koliby i ser

Nie znaleźliśmy informacji o współczesnym wypasie na samej Skopeskiej – to raczej leśno-łąkowa przełęcz niż pastwisko. Najbliższe miejsca, gdzie latem tradycyjnie wypasa się bydło, to połonina Hołowczeska pod Petrosem i połonina Rogneska. Jeśli spotkasz po drodze stado lub pasterzy, przywitaj się i obejdź zwierzęta bokiem.

Historia i legendy

W okresie międzywojennym głównym grzbietem Czarnohory od Howerli biegła granica polsko-czechosłowacka; Petros, Petrosuł i przełęcz między nimi leżały po stronie czechosłowackiej. Polskie mapy z lat 30. XX wieku podpisywały Petros jako „Pietros”, choć oba szczyty były już za granicą. Nazwa Petros wywodzi się według popularnego wyjaśnienia od greckiego „petros” – „skała, kamień” – i trafiła tu za pośrednictwem gwar wołoskich. Na przełęczy obok posterunku rezerwatu stoi kaplica.

Szlaki

• Howerla – schron rezerwatu – połonina Skopeska – połonina Hołowczeska – Petros czerwonym szlakiem: ok. 4 godziny.
• Od budynku posterunku na przełęczy przez uroczysko Skopieska na Petros: najkrótsza ścieżka, 3–4 godziny podejścia. Drogowskaz na samej połoninie (1518 m) podaje do Petrosa 3 km i ok. 1 h 15 min.
• Z Łazeszczyny przez Kozmeszczyk: kamienista leśna droga ok. 8 km do przełęczy, oznakowanie miejscami słabe; dalej na Petros lub Howerlę.
• Ze wsi Howerla (rejon rachowski) przez uroczysko Klauza do posterunku na przełęczy; od strony Bohdana – przez połoninę Rogneska (wariant dwudniowy).
• Nasze ślady: Kozmeszczyk – Petros – Howerla – Kozmeszczyk, z Kwasów przez Petros i Howerlę do Łazeszczyny, ze wsi Howerla przez Turkuł, Howerlę i Petros do Jasini, z Łazeszczyny przez Kozmeszczyk na Howerlę.

Sama przełęcz jest technicznie łatwa, ale żeby na nią dotrzeć, trzeba pokonać długie podejście. Najłatwiejsza opcja dla osób, które nie chodzą na duże wycieczki, to podjechać terenówką z Kozmeszczyka bliżej podnóża gór i przejść krótki odcinek na przełęcz.

Dojazd

Najczęściej na Skopeską dochodzi się trawersem grzbietu Czarnohory między Howerlą a Petrosem. Z dołu – z Łazeszczyny (droga Jasinia – Worochta) drogą gruntową do uroczyska Kozmeszczyk; według turystów przy suchej pogodzie dojedzie tam nawet zwykłe auto, a przy szlabanie pobierana jest opłata za wjazd. Dalej miejscowi kierowcy wożą turystów terenówkami aż pod same góry. Inny start to wieś Howerla przez Klauzę. Do Łazeszczyny i Jasini można dojechać autobusem lub pociągiem do stacji Jasinia.

Kiedy jechać i pogoda

Sezon trwa od maja do października; wiosną powyżej granicy lasu długo leży śnieg, a w październiku może już spaść nowy. Mgły i burze to w Czarnohorze codzienność, zwłaszcza po południu. W niepogodę turyści radzą nie wchodzić na szczyt Howerli, tylko obejść go trawersem do przełęczy.

Woda, schronienia i nocleg

Na przełęczy jest schron, w którym można przenocować, zwłaszcza w niepogodę, gdy rozbijanie namiotu jest niewygodne, i wysuszyć rzeczy przy ogniu strażników. Źródło znajduje się po prawej stronie drogi w kierunku Ługów. W pobliżu są koliba, schronienie, źródło, źródło pod Petrosem, schron „Centrum Informacyjno-Turystyczne Wysokie Karpaty” oraz koliba „Punkt ekologiczny Przełęcz”. Najbliższe noclegi są w Łazeszczynie, Jasini i we wsi Howerla.

Bezpieczeństwo

• To teren Karpackiego Rezerwatu Biosfery: wstęp jest płatny i obowiązuje regulamin rezerwatu; chodź tylko znakowanymi szlakami.
• Mgła i burze są na przełęczy niebezpieczne – w niepogodę lepiej przeczekać w schronie.
• Zimą stoki Petrosa są zagrożone lawinami, a na zaśnieżonej przełęczy łatwo zabłądzić.
• To strefa przygraniczna: straż graniczna sprawdza dokumenty (paszport, u mężczyzn – dokument ewidencji wojskowej); przed wyjściem sprawdź aktualne wymogi ukraińskiej Straży Granicznej.
• Nie zostawiaj rzeczy bez opieki przy namiocie.
• W nagłym wypadku dzwoń pod 112 lub 101 (Państwowa Służba ds. Sytuacji Nadzwyczajnych, ratownictwo górskie), po pomoc medyczną – 103.

Co mówią turyści

• Wprawny turysta pokonuje trawers Petros – Howerla przez przełęcz w kilka godzin, a z Kozmeszczyka można w jeden dzień zrobić pętlę przez oba szczyty.
• Schron na przełęczy ratuje w niepogodę: można się ogrzać, ugotować posiłek i wysuszyć.
• Leśna droga z Kozmeszczyka na przełęcz jest łatwa, ale oznakowanie słabe – sprawdzaj nawigację.
• Szczyt Howerli opisywany jest jako wydeptany i zatłoczony, więc spokojna przełęcz z widokiem na niego to miła odmiana.
• Stąd Howerla i Petros są „jak na dłoni”; najlepsze zdjęcia wychodzą w pogodny poranek.

Połoniny i szczyty w okolicy

• Góra Howerla – najwyższy szczyt Ukrainy (2061 m), na południowo-wschodnim końcu przełęczy.
• Góra Petros – 2020 m, na północno-zachodnim końcu.
• Góra Petrosuł – północne ramię Petrosa.
• Połonina Hołowczeska – kolejna połonina w drodze na Petros, popularne miejsce noclegowe.
• Połonina Rogneska – duże pastwisko na południowo-zachodnich stokach Petrosa.
• Połonina Maryszewska – po drugiej stronie Howerli, na Przykarpaciu.
• Góra Breskuł i połonina Pożyżewska – dalej głównym grzbietem na wschód.
• Jezioro Niesamowite – „serce Czarnohory” pod Turkułem.

Zdjęcia: Wisetus, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Yur dmytruk, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; MSha, Public domain, Wikimedia Commons; Андрій Угрин, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.