Nowy Wierch

Nowy Wierch (słow. Nový, także Nový vrch, niem. Höhlenberg — „Jaskiniowa Góra”) to wapienny szczyt o wysokości 1999 m w zachodniej części grani głównej Tatr Bielskich na Słowacji (polska Wikipedia podaje 2009 m). Wznosi się nad Jaworzyną Tatrzańską i Podspadami, ok. 20 km na północny zachód od Kieżmarku, a na wschód od niego leży Zdziar. Szczyt stoi między Muraniem (1890 m) na zachodzie a Hawraniem (2152 m) na wschodzie: od Murania oddziela go Nowa Przełęcz (ok. 1845 m), od Hawrania — Hawrania Przełęcz. Cały masyw należy do Tatrzańskiego Parku Narodowego (TANAP) i narodowego rezerwatu przyrody Belianske Tatry. Nazwa bywa mylona z sąsiednim Nowym Wierchem (słow. Nový vrch, 1727 m), położonym ok. kilometr na północ.

Jak dojść / szlaki

Szczyt jest niedostępny: nie prowadzi na niego żaden znakowany szlak, a cały masyw leży w strefie ochrony ścisłej, zamkniętej zarówno dla turystów, jak i dla taterników. Nowy Wierch to więc góra do podziwiania z daleka. Najlepiej widać go z Jaworzyny Tatrzańskiej i Doliny Jaworowej, skąd Murań, Nowy Wierch i Hawrań układają się w jeden rząd, z polskiej strony — z okolic Bukowiny Tatrzańskiej, a także z przełęczy nad Przełęczą pod Kopą. W Tatrach Bielskich jest tylko kilka znakowanych szlaków i żaden nie obejmuje zachodniej części grani głównej.

Co widać ze szczytu

Wierzchołek porasta tylko niska roślinność, więc widok jest rozległy: północna część grani głównej Tatr Bielskich i wiele szczytów Tatr Wysokich — Jagnięcy i Kołowy Szczyt, Kopa Bram — a przy dobrej widoczności Beskid Orawski z Babią Górą i Pilskiem, Magura Spiska, Pieniny i przygraniczne góry południowej Polski. To informacje ze źródeł; sprawdzenie ich na miejscu jest niemożliwe bez łamania przepisów rezerwatu.

Przyroda i historia

Nowy Wierch zbudowany jest z wapieni i ma trzy wierzchołki. Najniższy, południowy, leży w grani głównej i jest zwornikiem, a dwa wyższe znajdują się w bocznym grzbiecie odchodzącym ku północy; różnią się wysokością o 1–2 m i są oddalone o 10–15 m. Najwyższy, północny wierzchołek zamyka skalistą grań Kominów Zdziarskich, oddzielającą Dolinę Nową od Doliny Hawraniej. Do Zadniego Stefanowego Żlebu szczyt opada 60-metrową ścianą. Wody ze stoków południowo-zachodnich spływa potok Stefanka do Jaworowego Potoku, a północną część grani odwadniają Nowy Potok i Hawrani Potok — wszystkie w dorzeczu Dunajca.

W okolicy szczytu znajduje się kilkanaście niewielkich jaskiń, w których odkryto szczątki zwierząt z ostatniego zlodowacenia — stąd niemiecka nazwa „Jaskiniowa Góra”. Dziś żyją tu liczne pomurniki, a stoki w dużej mierze porasta las pierwotny. Nazwa pochodzi od pastwisk Nowe w Dolinie Nowej.

Górę od dawna znali pasterze i kłusownicy, później bywali na niej turyści, m.in. Ludwik Chałubiński w 1880 roku. Pierwszego znanego wejścia zimowego dokonali Adam Karpiński oraz Zofia i Tadeusz Bernadzikiewiczowie w 1937 roku. Od tego czasu szczyt odwiedzano bardzo rzadko, a obecnie jest całkowicie zamknięty.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Wstęp do chronionej części Tatr Bielskich jest zabroniony przez cały rok; za łamanie przepisów TANAP grozi mandat. Szlaki wysokogórskie parku są dodatkowo zamknięte od 1 listopada do 31 maja. Wędrując znakowanymi szlakami w okolicy, pamiętaj o szybkich zmianach pogody i stromych wapiennych stokach. Słowackie Pogotowie Górskie (HZS): 18 300 (+421 18 300); numer alarmowy 112. Przepisy parku: tanap.sk.

Zdjęcia: Rafik k, CC BY 2.5; Rafał Kozubek, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Krzysztof Dudzik-Górnicki (User:ToSter), CC BY 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Krzysztof Dudzik-Górnicki (User:ToSter), CC BY 3.0 — Wikimedia Commons.