Murań

1 890 m Murań, Jaworzyna Tatrzańska

Murań, zwany też Wielkim Muraniem (słow. Muráň, niem. Wandberg), to wapienny szczyt o wysokości 1890 m w grani głównej Tatr Bielskich na Słowacji. Jest pierwszym od zachodu wybitnym wierzchołkiem tego pasma: na wschód grań wznosi się ku Nowemu (1999 m) i Hawraniowi (2152 m), a na zachód opada przez Konia (1356 m) do Doliny Jaworowej, należącej już do Tatr Wysokich. Murań wznosi się nad Jaworzyną Tatrzańską (ok. 3 km), około 21 km na północny zachód od Kieżmarku, w kraju preszowskim. Dzięki charakterystycznemu kształtowi — jedni widzą w nim łeb tygrysa, inni żabę — należy do najbardziej rozpoznawalnych gór tej części Tatr.

Dojście / szlaki

Na sam szczyt nie prowadzi żaden szlak: masyw leży w narodowym rezerwacie przyrody Tatry Bielskie na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego (TANAP) i jest zamknięty zarówno dla turystów, jak i dla taterników. Murań można obejrzeć z bliska z niebieskiego szlaku z Jaworzyny Tatrzańskiej Doliną Jaworową i Doliną Zadnich Koperszadów na Przełęcz pod Kopą, który okrąża masyw od zachodu i południa. Najlepszy widok na ścianę południowo-zachodnią roztacza się z Polany pod Muraniem w dolnej części Doliny Jaworowej. Dobrze widać go też od strony polskiej — z okolic Bukowiny Tatrzańskiej i z Jaworzyny Spiskiej.

Widok ze szczytu

Według źródeł słowackich ze szczytu widać część grani głównej Tatr Bielskich i wiele szczytów Tatr Wysokich, a przy dobrej widoczności także Beskidy Orawskie z Babią Górą i Pilskiem oraz przygraniczne pasma południowej Polski. Wierzchołek jest jednak niedostępny, więc turystom pozostaje podziwianie Murania z dołu.

Przyroda i historia

Murań zbudowany jest z wapieni tworzących pionowe ściany o wysokości do 200 m; od tych „murów” góra prawdopodobnie wzięła nazwę. Masyw ma kształt niemal regularnego trójkąta, ze wszystkich stron podciętego urwiskami. Ściana południowo-zachodnia, dobrze widoczna z Polany pod Muraniem, ma około 1200 m długości — Władysław Cywiński nazywa ją jedną z najwspanialszych wapiennych ścian całych Tatr. Trawiasto-kosówkowy upłaz po stronie północno-wschodniej to Jagnięca Zagroda: pasterze z Jurgowa wynosili tu owce na plecach na cały sezon wypasu.

W masywie znajduje się kilka jaskiń, z których najbardziej znana jest Jaskinia Murańska z olbrzymim otworem widocznym z Polany pod Muraniem. Pod blokiem szczytowym zachowały się resztki pierwotnego lasu, a w ścianach gnieździ się rzadki pomurnik. Za pierwszego udokumentowanego zdobywcę uważa się węgierskiego arystokratę Istvána Berzeviczy’ego (1717). Murań inspirował poetów, a w 1867 roku Józef Marszewski namalował obraz „Murań w Tatrach o wschodzie słońca”.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Zakaz wstępu do rezerwatu Tatry Bielskie obowiązuje przez cały rok — nie wolno tu schodzić ze szlaku. Na wysokogórskich szlakach TANAP od 1 listopada do 31 maja obowiązuje sezonowe zamknięcie, dlatego przed wyjściem Doliną Jaworową na Przełęcz pod Kopą sprawdź aktualne przepisy na stronie parku. W wapiennym masywie pogoda zmienia się szybko, a latem częste są popołudniowe burze. Słowackie Pogotowie Górskie (HZS): 18 300 (+421 18 300), numer alarmowy 112.

Ciekawostki

Według polskich źródeł północna i wschodnia ściana Murania pozostają dziewicze.
Murań pojawia się w wierszach Felicjana Faleńskiego (1871) i Władysława Broniewskiego (1935).

Zdjęcia: Krzysztof Dudzik-Górnicki (User:ToSter), CC BY 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Krzysztof Dudzik-Górnicki (User:ToSter), CC BY-SA 4.0; Eligiusz Jakimowicz, CC BY 4.0; Krzysztof Dudzik-Górnicki (User:ToSter), CC BY 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Krzysztof Dudzik-Górnicki (User:ToSter), CC BY 3.0; Jarorox, CC BY-SA 3.0 — Wikimedia Commons.

Jak dojechać z Ukrainy

Przejścia graniczne

Użhorod – Vyšné Nemecké — drogowe, całodobowo
Mały Bereźny – Ubľa — drogowe, całodobowo Dla aut osobowych i autobusów; odprawy pieszych ukraińska straż graniczna nie potwierdza, ciężarówki do 3,5 t.
Małe Selmeńce – Veľké Slemence (pieszy) — piesze, 09:00–21:00 czasu kijowskiego Tylko piesi i rowerzyści; bez dalszego transportu niewygodne w drodze w Tatry.
Czop – Čierna nad Tisou (kolejowe) — kolejowe, całodobowo

Samochodem

Użhorod – Poprad ≈195 km, ≈2 h 55 min bez kolejek: przejście Użhorod – Vyšné Nemecké → I/19 przez Sobrance i Michalovce → Koszyce → autostrada D1 przez Preszów → Poprad (do Liptowskiego Mikułasza jeszcze ≈56 km D1, razem ≈249 km). Koszyce – Poprad ≈112 km. Na D1 wymagana e-winieta (eznamka.sk). Ciekawostka: ze Lwowa do Popradu najszybciej przez Polskę — Krakowiec – A4 – Kraków – Zakopane – Łysa Polana ≈468 km (≈5 h 50 min); przez Użok i Mały Bereźny ≈419 km, ale wolniej (≈6 h 40 min). Zakopane – Poprad ≈69 km, Zakopane – Liptowski Mikułasz ≈80 km.

Sprawdzono 23.10.2026; godziny pracy przejść i rozkłady się zmieniają — sprawdź przed podróżą.