Polana na Stołach

Polana na Stołach, często nazywana po prostu Stołami lub Halą Stoły, to wysokogórska polana w Tatrach Zachodnich, na niewielkim wapiennym masywie Stołów nad Doliną Kościeliską. Leży na grzbiecie i stromym wschodnim stoku masywu, mniej więcej na wysokości 1300–1360 m, na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego (TPN). Z dna doliny jej nie widać, dlatego wielu turystów przechodzi obok, nie podejrzewając, że krótkie podejście prowadzi na jedno z najcichszych i najpiękniejszych pastwisk polskich Tatr.

Dawniej polana była częścią hali Stoły. Pasących tu nazywano zastolanami. Według dzieła „Pasterstwo Tatr Polskich i Podhala” w 1956 r. stało na polanie pięć zabudowań pasterskich, a w 1975 r. już tylko trzy: jeden szałas (bacówka) i dwie szopy inwentarskie. Właśnie te trzy budynki przetrwały do dziś i są wpisane do krajowego rejestru zabytków. To drewniane budowle konstrukcji wieńcowej o dość wysokich zrębach i charakterystycznych dachach, zabezpieczonych przed silnymi wichurami tzw. wiaternicami – drewnianymi ramami położonymi na dachu i obciążonymi kamieniami. W dolnej części budynku, zwanej dojarnikiem, dojono owce i trzymano je podczas zimnych nocy. W 1944 r. w jednym z szałasów ukrywał się Wacław Krzeptowski, jeden z przywódców kolaboracyjnej akcji Goralenvolk.

Po zaprzestaniu wypasu polana stopniowo zarasta lasem. W 1955 r. zajmowała około 11 ha, a do 2004 r. jej powierzchnia zmniejszyła się o około 61%. Stwierdzono tu rzadkie w Karpatach rośliny – złoć małą (Gagea minima) i wiechlinę fioletową (Poa violacea).

Co zobaczyć i co robić

• Trzy drewniane budynki pasterskie – zabytki podhalańskiej architektury ludowej z dachami obciążonymi kamieniami; dobrze widać je ze szlaku, ale są chronione, więc nie należy do nich wchodzić.
• Panorama: z polany widać Hruby Regiel, Czerwone Wierchy i Giewont, a także północne ściany Kominiarskiego Wierchu. Widoczny jest stąd również słynny fałd skalny w Organach nad doliną.
• Cisza: w przeciwieństwie do dna Doliny Kościeliskiej zwykle jest tu niewielu ludzi – dobre miejsce na spokojny odpoczynek z widokiem.

Jak dojść

Na polanę prowadzi niebieski szlak z Doliny Kościeliskiej. Zaczyna się obok Pośredniej Kościeliskiej Bramy, naprzeciwko Lodowego Źródła. Szlak ma około 2 km długości i 460 m przewyższenia; po drodze mija niewielką polanę Niżnie Stoły. Czas przejścia według polskiej Wikipedii: 1:10 h w górę, 55 min w dół. To pierwszy znakowany szlak turystyczny w Tatrach Zachodnich: wyznaczył go już w 1892 r. kompozytor i taternik Mieczysław Karłowicz. Dawny znakowany szlak dalej, na wierzchołek Stołów, jest obecnie zamknięty, dlatego wraca się tą samą drogą.

Do początku szlaku trzeba najpierw przejść dnem doliny od Kir: pierwsze 1,5 km płaską żwirową drogą, a dalej do zwężenia doliny. Na granicy parku jest punkt kasowy TPN. To krótkie, ale strome podejście lasem: dla dzieci, które już chodzą po górach, do pokonania, z wózkiem – nie.

Sezon i bezpieczeństwo

Wstęp do TPN jest płatny (stan na październik 2026: bilet 11 zł, ulgowy 5,50 zł, 7-dniowy 55 zł; można go kupić online na tpn.gov.pl lub przez kody QR przy wejściach). Od 1 marca do 30 listopada obowiązuje zakaz poruszania się po szlakach TPN od zmierzchu do świtu. Wprowadzanie psów do TPN jest zabronione (jedynym wyjątkiem jest dno Doliny Chochołowskiej). Polana jest najpiękniejsza późną wiosną i latem, gdy trawa jest zielona, oraz złotą jesienią. Zimą stok pod Stołami jest stromy i może być zagrożony lawinami – sprawdzaj komunikat lawinowy TOPR. To siedlisko niedźwiedzi brunatnych: nie zostawiaj jedzenia i nie zbliżaj się do zwierząt. Numer TOPR: 601 100 300 lub 985.

W pobliżu

Przy wejściu do doliny znajduje się oświetlona Jaskinia Mroźna, a wyżej w dolinie pastwisko Hala Ornak ze schroniskiem i dalej Smreczyński Staw.

Zdjęcia: Paweł Opioła, CC BY 3.0, Wikimedia Commons; Cybularny, CC BY 4.0, Wikimedia Commons; Cybularny, CC0, Wikimedia Commons; Cybularny, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Opioła jerzy, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.