Zbiornik Starina w Parku Narodowym Połoniny
Jezioro, pod którym leży wieś
Starina to największy zbiornik wody pitnej na Słowacji, a według słowackich źródeł największe źródło wody pitnej w Europie Środkowej. Leży na samym wschodzie kraju, w północno-wschodnim Zemplinie, na terenie gminy Stakčín w powiecie Snina. Zaporę zbudowano na górnym biegu rzeki Cirocha w Bukowskich Wierchach, na terenie Parku Narodowego Połoniny, w latach 1981–1988, aby zaopatrywać w wodę wschodnią Słowację, przede wszystkim Preszów i Koszyce.
Zbiornik ma pojemność 59,8 mln m³ i powierzchnię 311 ha; zapora ma 50 m wysokości i 345 m długości. Za jego urodą kryje się dramatyczna historia: od 1980 roku, by utworzyć strefę ochronną ujęcia, wysiedlono mieszkańców siedmiu wsi rusińskich — Stariny, Veľkiej Poľany, Zvali, Smolnika, Dary, Ostružnicy i Ruskiego. Sama wieś Starina leży dziś pod wodą.
Co zobaczyć
- Widoki na wodę i lasy. Brzegi porastają lasy bukowe Bukowskich Wierchów; dostęp do samej wody jest ograniczony, ale zbiornik można podziwiać z punktów widokowych i okolicznych szlaków.
- Ślady zaginionych wsi. Po Ostružnicy został cmentarz z I wojny światowej i ruiny świątyni z 1806 roku, po Smolniku — cmentarz wojenny. W Veľkiej Poľanie zachował się jeden dom, rotunda-pomnik na cmentarzu wojennym, ruiny świątyni z 1784 roku i przydrożny krzyż z 1885 roku. W Darze stoi murowana cerkiewka prawosławna z 1956 roku, w Zvali — kaplica w miejscu dawnej świątyni. Koło Ruskiego są cmentarz wojenny, kaplica i dawna kamienna droga Porta Rusica, zabytek techniki.
- Trasa rowerowa Poloniny Trail. Asfaltowy odcinek „Zubor” o długości 14,3 km prowadzi od Panteonu Beskidzkiego wzdłuż zbiornika do dawnej wsi Ruské (ok. 290 m przewyższenia, łatwy, odpowiedni także dla rowerów z przyczepką dziecięcą). Silniejsi rowerzyści mogą wjechać dalej na Przełęcz nad Roztokami (Ruské sedlo) na granicy z Polską.
Informacje praktyczne
Najbliższe miejscowości to Snina i Stakčín; stamtąd drogą wzdłuż Cirochy można dojechać do zbiornika samochodem lub rowerem (Poloniny Trail zaczyna się w Sninie). Zbiornik i okolica są ściśle chronione jako strefa ochrony sanitarnej pierwszego stopnia, dlatego dostęp publiczny jest ograniczony. Kąpiel jest zabroniona, podobnie jak zanieczyszczanie terenu; na otwartych ścieżkach obowiązuje przejście bez zatrzymywania się. W 2024 roku zarządca zbiornika, Słowackie Przedsiębiorstwo Gospodarki Wodnej, ustawił znaki zakazu na 800-metrowym odcinku trasy rowerowej i wymagał od rowerzystów rejestracji na portierni przy wjeździe do strefy ochronnej — przed wyjazdem sprawdź aktualne zasady (na październik 2026 nie znaleźliśmy nowszych oficjalnych informacji).
Park Narodowy Połoniny jest otwarty przez cały rok. Lasy zajmują 80% jego powierzchni, w tym buczyny pierwotne z listy UNESCO; w 2004 roku sprowadzono tu niewielkie stado żubrów, które w 2016 roku liczyło około 25 zwierząt; zachodzą też żubry z Polski. Połoniny słyną również z najciemniejszego nocnego nieba w Europie Środkowej — gwiazdy widać tu jak mało gdzie.
W pobliżu
W Ruskiej Bystrej stoi drewniana cerkiew z listy UNESCO. Na północnym zachodzie — monaster w Krásnym Brodzie i muzeum Andy’ego Warhola w Medzilaborcach, na południu — Zemplińska Szirawa i jezioro Morskie Oko w Wyhorlacie.
Oficjalna strona: presovregion.travel
Zdjęcia: Twips, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Michal Kriška, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Slovcoiner, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.
Jak dojechać z Ukrainy
Przejścia graniczne
- Użhorod – Vyšné Nemecké — drogowe, całodobowo
- Mały Bereźny – Ubľa — drogowe, całodobowo Dla aut osobowych i autobusów; odprawy pieszych ukraińska straż graniczna nie potwierdza, ciężarówki do 3,5 t.
- Małe Selmeńce – Veľké Slemence (pieszy) — piesze, 09:00–21:00 czasu kijowskiego Tylko piesi i rowerzyści; bez dalszego transportu niewygodne w drodze w Tatry.
- Czop – Čierna nad Tisou (kolejowe) — kolejowe, całodobowo
Samochodem
Lwów – Snina ≈241 km, ≈4 h 20 min bez kolejek: H-13 przez Sambor i przełęcz Użocką do Wielkiego i Małego Berezneńskiego → przejście Mały Bereźny – Ubľa → droga 74 do Sniny (≈27 km, ≈30 min od granicy). Z Użhorodu: przez Vyšné Nemecké (I/19 w stronę Sobraniec, dalej II/566 i droga 74) ≈65 km, ≈1 h 15 min; przez Mały Bereźny – Ubľa ≈80 km, ≈1 h 40 min, za to przejście jest zwykle mniej obciążone.
Sprawdzono 23.10.2026; godziny pracy przejść i rozkłady się zmieniają — sprawdź przed podróżą.
Lokalizacja na mapie
Komentarze
Szlaki w pobliżu
Wszystkie szlaki
ŁatwyJednodniowyZnakowanyPríslop Nad Brezoveckou zátokouProfil wysokości381–642 m7,1 kmpodejście 286 m≈ 2,5 godz. marszu1,1 km od „Zbiornik Starina w Parku Narodowym Połoniny”
ŚredniJednodniowyZnakowanyUličské Krivé TopoľaProfil wysokości279–663 m12,4 kmpodejście 503 m≈ 4 godz. marszu7,3 km od „Zbiornik Starina w Parku Narodowym Połoniny”
ŚredniJednodniowyZnakowanyRunina Przełęcz RuskaProfil wysokości467–798 m12,2 kmpodejście 468 m≈ 4 godz. marszu8,6 km od „Zbiornik Starina w Parku Narodowym Połoniny”Ciekawe w pobliżu
SzczytCzereninwysokość 929 m11 km od „Zbiornik Starina w Parku Narodowym Połoniny”W grzbiecie Czerenin leży między Stropem (1011 m) na wschodzie a Rydoszową (877 m) na zachodzie. Polski szlak niebieski (Rzeszów – Grybów) prowadzi przez wierzchołek...
PołoninaPołoniny Dziurkowca i Płaszywysokość 1 189 m · pasmo Gorgany13 km od „Zbiornik Starina w Parku Narodowym Połoniny”Połoniny Dziurkowca (Ďurkovec) to najpiękniejsze łąki górskie słowackich Połonin: trawiaste zbocza na granicznym grzbiecie Gór Bukowskich (Bukovské vrchy) między...
JezioroMorskie Oko — największe jezioro Gór Wyhorlackich16 km od „Zbiornik Starina w Parku Narodowym Połoniny”Nie mylić z tatrzańskim imiennikiem: to Morskie Oko (Morské oko) w Górach Wyhorlackich na wschodzie Słowacji, kilkadziesiąt kilometrów od granicy z Ukrainą.Rzemiosło w pobliżu
Wszystkie miejsca rzemiosła
Rzemiosło i warsztatyPracownia Ikon Veraikon w Cisnej: ikona karpacka i warsztaty18 km od „Zbiornik Starina w Parku Narodowym Połoniny”Pracownia Ikon Veraikon w Cisnej to – jak mówią sami gospodarze – najstarsza i największa pracownia ikon w Bieszczadach.
Rzemieślniczy wytwórcyBieszczadzkie Smaki w Smolniku: chleb, nalewki, przetwory24 km od „Zbiornik Starina w Parku Narodowym Połoniny”Bieszczadzkie Smaki to rodzinna manufaktura naturalnych produktów w Smolniku nad Osławą, w gminie Komańcza, na zachodnim skraju Bieszczadów.
Przejażdżki konneZachowawcza Hodowla Konia Huculskiego w Wołosatem31 km od „Zbiornik Starina w Parku Narodowym Połoniny”Wołosate to najdalej na południe wysunięta zamieszkana miejscowość Polski, ukryta w dolinie potoku Wołosatka pod Tarnicą, najwyższym szczytem polskich Bieszczadów.
Aquaparki i baseny termalneThermalpark Šírava w Kalužy nad Zbiornikiem Zemplińskim34 km od „Zbiornik Starina w Parku Narodowym Połoniny”Thermalpark Šírava (Thermalpark ŠÍRAVA) stoi we wsi Kaluža na północnym brzegu Zbiornika Zemplińskiego (Zemplínska šírava) – dużego zalewu na wschodzie Słowacji.
Serowarnie i połoninyBieszczadzka Koza – kozia serowarnia w Smolniku36 km od „Zbiornik Starina w Parku Narodowym Połoniny”Bieszczadzka Koza to rodzinna kozia farma i rzemieślnicza serowarnia w Smolniku nad Sanem, we wschodnich Bieszczadach, tuż przy granicy z Ukrainą.
Wino i degustacjeWiniarnia Pivnica Orechová pod Vihorlatem: degustacje w piwnicy40 km od „Zbiornik Starina w Parku Narodowym Połoniny”Vihorlat to wulkaniczne pasmo na wschodzie Słowacji, najbardziej znane z jeziora Morskie Oko i bukowych puszcz.