Połoniny Dziurkowca i Płaszy

Połoniny Dziurkowca (Ďurkovec) to najpiękniejsze łąki górskie słowackich Połonin: trawiaste zbocza na granicznym grzbiecie Gór Bukowskich (Bukovské vrchy) między Płaszą (Pľaša, 1162,8 m) a Dziurkowcem (1188,7 m). Grzbiet biegnie granicą słowacko-polską nad wsią Runina, około 22 km na północny wschód od Sniny, na terenie Parku Narodowego „Połoniny” (Národný park Poloniny). Słowacka Wikipedia nazywa łąki między Dziurkowcem a Płaszą najpiękniejszymi połoninami Słowacji. Na wschodzie grzbiet przechodzi w Riabą Skałę (Jarabá skala, 1199 m), a po polskiej stronie leżą Ciśniańsko-Wetliński Park Krajobrazowy i utworzony w 2025 roku rezerwat przyrody Dziurkowiec.

Nazwa Płaszy pochodzi od wołoskiego (rumuńskiego) słowa „pleš” – łysy, goły; tak pasterze nazywali bezleśne wierzchołki. Dziurkowiec wraz z Riabą Skałą tworzy narodowy rezerwat przyrody Jarabá skala (1964, prawie 360 ha, najwyższy, piąty stopień ochrony), a górne partie grzbietu należą do obiektu UNESCO „Pierwotne lasy bukowe Karpat i inne” (część Stužica – Bukovské vrchy, wpisana w 2007 roku) z bukami starszymi niż 200 lat i jodłami do 50 m wysokości. Na połoninach rosną gatunki wschodniokarpackie, m.in. fiołek dacki i wężymord różowy, a w parku od 2004 roku żyje niewielkie stado żubrów. Zbocza wciąż przecinają okopy z II wojny światowej, a pod szczytem, około 50 m od ścieżki z przełęczy, bije źródło Poloninskiego potoku. Okolica jest najciemniejszym pod względem zanieczyszczenia światłem miejscem Słowacji – powstał tu pierwszy w kraju park ciemnego nieba.

Co zobaczyć i co robić

• Panorama z Dziurkowca – trawiasty, rzadko zalesiony szczyt odsłania Góry Bukowskie, Wyhorlat i Góry Slanskie, polskie Bieszczady i Karpaty ukraińskie. Przy przejrzystym powietrzu widać oddalone o ponad 160 km Tatry Wysokie i Kráľovą hoľę, a Wielką Sywulę w Gorganach – z odległości 138 km.
• Wędrówka grzbietem czerwoną Wschodniokarpacką magistralą: Płasza – przełęcz pod Dziurkowcem – Dziurkowiec – Riaba Skała, z widokami na obie strony granicy.
• Nocne niebo – Park Ciemnego Nieba „Połoniny” przyciąga miłośników astronomii.
• Najlepsza pora – czerwiec z kwitnącymi łąkami oraz wrzesień–październik, gdy buczyny wokół połonin rudzieją.

Jak dojechać

Punktem wyjścia jest Runina, najwyżej położona wieś powiatu Snina; kursują tu podmiejskie autobusy SAD Humenné ze Sniny, samochodem – drogą 558 przez Topolę (Topoľa). Ze wsi zielony szlak Runina – Przełęcz pod Ďurkovcem (3,9 km, ok. 570 m podejścia) prowadzi na przełęcz (1120 m) w 1 h 55 min w górę i 1 h w dół; dalej czerwonym szlakiem grzbietowym na szczyt Dziurkowca. Wejście z Runiny przez przełęcz na Płaszę zajmuje około 3 h 10 min, zejście 2 h 30 min (603 m różnicy wysokości). Inny wariant to żółty szlak z Nowej Siedlicy (Nová Sedlica) przez Riabą Skałę. To zwykła wycieczka górska na pół dnia lub cały dzień: leśna ścieżka, miejscami stroma, na grzbiecie odsłonięta i wietrzna; wykonalna dla dzieci w wieku szkolnym, nie dla wózków. Na grzbiecie nie ma schronisk ani bufetów – wodę i jedzenie trzeba mieć ze sobą.

Sezon i bezpieczeństwo

Park Narodowy „Połoniny” jest otwarty przez cały rok i nie ma biletów wstępu (stan na październik 2026). W rezerwacie Jarabá skala zabronione jest schodzenie ze szlaku, palenie ognisk, rozbijanie namiotów, śmiecenie, zrywanie roślin i niepokojenie zwierząt; biwakować wolno tylko w miejscach wyznaczonych przez zarząd parku (Ruské sedlo, przełęcz pod Čierťažą, Zboj, Runina). Grzbietem biegnie zewnętrzna granica strefy Schengen – trzymaj się znakowanego szlaku. Zimą szlaki są zasypane śniegiem i chodzi się po nich na nartach biegowych i rakietach, a krótki dzień wymaga wczesnego wyjścia. W razie wypadku dzwoń do Górskiej Służby Ratowniczej (HZS) pod numer 18 300 lub 112.

W pobliżu

Na wschód grzbietem leżą Kamienna i trójstyk granic na Krzemieńcu (Kremenec); po polskiej stronie – Połonina Wetlińska, a na południe od Runiny – Zbiornik Starina w Parku Narodowym Połoniny.

Zdjęcia: Milan Bališin, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Jiří Komárek, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.