Muzeum Sztuki Nowoczesnej Andy’ego Warhola w Medzilaborcach

Pop-art w ojczyźnie rodziców

Medzilaborce to niewielkie miasto w północno-wschodniej Słowacji, w rusińskim regionie przy granicy z Polską. To stąd, z pobliskiej wsi Miková, pochodzili rodzice Andy’ego Warhola — Julia i Andrej Warholowie, którzy na początku XX wieku wyemigrowali do USA. W 1991 roku otwarto tu Muzeum Sztuki Nowoczesnej Andy’ego Warhola — pierwsze na świecie muzeum poświęcone „królowi pop-artu”. Założono je z inicjatywy brata artysty Johna Warholi, Michala Bycka i Freda Hughesa, przy udziale nowojorskiej Fundacji Andy’ego Warhola na rzecz Sztuk Wizualnych; 9 września 1991 roku przywieziono pierwszych 13 oryginałów, a 5 października otwarto wystawę „Andy Warhol w kraju swoich rodziców”. Od 2002 roku muzeum prowadzi samorządowy kraj preszowski.

W latach 2023–2026 budynek przeszedł kompleksową przebudowę za prawie 16 mln €. Muzeum otwarto ponownie 3 września 2026 roku z odnowionymi przestrzeniami wystawowymi i edukacyjnymi, elementami interaktywnymi, cyfrowym ikonostasem i zielonym dachem z amfiteatrem.

Co zobaczyć

• Dzieła Andy’ego Warhola — wypożyczone przez Fundację Warhola i prywatnych kolekcjonerów oraz z własnych zbiorów muzeum. Na stałej ekspozycji były m.in. „Zupa Campbell’s”, „Marilyn”, „Camouflage”, „Kwiaty” i wczesny kolorowany rysunek piórkiem „In the Bottom of My Garden”. Muzeum ma też dwa oryginalne numery magazynu Andy Warhol’s Interview z listopada i grudnia 1974 roku — jeden z autografem artysty — a na ekranach wyświetlano fragmenty jego filmów, m.in. „Screen Test”, w którym Warhol je hamburgera. Ekspozycję uzupełniają ubrania Andy’ego — kurtka z wężowej skóry, marynarka, koszula i krawat.
• Ekspozycja o pochodzeniu artysty — dokumenty i przedmioty świadczące o rusińskich korzeniach rodziny: koszulka do chrztu, w której chrzczono synów Paula, Johna i Andy’ego, oraz osobiste rzeczy Andy’ego — aparat fotograficzny, magnetofon kasetowy, okulary przeciwsłoneczne, modlitewnik i ubrania.
• Pop-art i street-art — prace artystów, którzy znali Warhola osobiście lub inspirowali się jego twórczością.
• Przed muzeum stoi pomnik Andy’ego Warhola z parasolem, a na wzgórzu naprzeciwko prawosławna cerkiew Ducha Świętego.

Układ ekspozycji po przebudowie może się różnić — program wystaw publikuje strona muzeum.

Informacje praktyczne

Muzeum stoi w centrum miasta przy ulicy Andy’ego Warhola. Do Medzilaborców prowadzi linia kolejowa, a z biletem ZSSK do miasta przysługuje 20% zniżki na wstęp. Samochodem dojeżdża się doliną Laborca. Muzeum jest czynne od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00–17:00, ostatnie wejście o 16:00, w poniedziałki nieczynne (stan na październik 2026). Bilet dla dorosłych kosztuje 10 €, dla uczniów od 6 lat, studentów, seniorów i osób z niepełnosprawnością 5 €, rodzinny 20 €, dzieci do 6 lat wchodzą bezpłatnie; oprowadzanie z komentarzem można zamówić za 20 €. Wszystkie sale są w jednym budynku, więc muzeum to dobry wybór także na deszczowy dzień.

W pobliżu

Na południe leży klasztor w Krásnym Brodzie, dawne centrum rusińskiej duchowości. Na zachodzie, koło Svidníka, stoją drewniane cerkwie UNESCO w Bodružalu i Ladomirovej, a na południowym wschodzie zbiornik Starina w Połoninach.

Oficjalna strona: muzeumaw.sk

Zdjęcia: Ben Skála, Benfoto, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Lowdown, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Goku122, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Scotch Mist, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Goldi Wwa, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.