Czerteż

Czerteż to szczyt o wysokości 774 m w Pieninach Właściwych – najwyższy w grani Pieninek i najwyższy punkt słynnej Sokolej Perci. Leży między Czertezikiem (772 m), oddalonym zaledwie o ok. 150 m, a Ociemnym Wierchem (740 m), od którego oddziela go przełęcz Burzana (724 m). Północne zbocza opadają do Dunajca, południowe – do głębokiej i dzikiej doliny Pienińskiego Potoku, oddzielającej Pieninki od Masywu Trzech Koron. Szczyt leży w Pienińskim Parku Narodowym, w granicach Krościenka nad Dunajcem (powiat nowotarski, województwo małopolskie); do centrum Krościenka jest ok. 1,8 km na północny zachód.

Dawniej nazywano go też Czertezem lub Czertezym. Nazwa pochodzi od pobliskiej, zarośniętej już polany i ma pochodzenie ruskie: w języku Łemków „czerteż”, „czertiż” oznacza wyrąb.

Jak dojść / szlaki

Przez skalisty wierzchołek i grań Czerteża biegnie niebieski Główny Szlak Pieniński na odcinku zwanym Sokolą Percią: od Sokolicy przez przełęcz Sosnów i Czertezik na Bajków Groń, gdzie łączy się z żółtym szlakiem z Krościenka do Sromowiec Niżnych. Ze Szczawnicy trasa zaczyna się przeprawą promową przez Dunajec. Z Sokolicy na Czerteż idzie się ok. 45 min, z Czertezika ok. 10 min, a z Czerteża na Bajków Groń – kolejne ok. 45 min.

• Pod samym szczytem są drewniane schodki i niewysoka, stroma skałka z poręczami; niebezpieczne odcinki grani zabezpieczono metalowymi barierkami.
• Kto nie lubi skał i przepaści, może ominąć szczyt szlakiem zielonym: wygodna leśna ścieżka z Krościenka wychodzi na przełęcz Burzana i trawersuje północne zbocza Czerteża do przełęczy między Czerteżem a Czertezikiem.

Co widać ze szczytu

Wierzchołek jest zalesiony, ale ze skał roztacza się widok na Sokolicę, Masyw Trzech Koron (m.in. Golicę) i Pieniński Przełom Dunajca, którego głęboki kanion widać w dole.

Przyroda i historia

Czerteż zbudowany jest z wapieni krynoidowych. Od południa podcina go strome, ok. 170-metrowe urwisko porośnięte reliktowymi sosnami zwyczajnymi – ponad 100-letnimi, a mającymi zaledwie 5–8 m wysokości – oraz murawą z kostrzewą bladą. Pieninki opadają do Dunajca ścianami o wysokości 300–345 m; na ich polanach zachowała się flora pienińska i niepylak apollo, a las tworzy buczyna karpacka z domieszką świerka i jawora. Większość Pieninek wykupiono od miejscowych chłopów już w 1930 r., podczas tworzenia Pienińskiego Parku Narodowego.

Sokolą Perć utworzył w 1926 r. ks. Walenty Gadowski, twórca tatrzańskiej Orlej Perci, łącząc istniejące ścieżki i wytyczając kilka nowych odcinków graniowych. Początkowo nazywano ją „Pienińską Orlą Percią”, obecna nazwa pojawiła się w druku w 1927 r.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Grań Czerteża jest miejscami eksponowana, schodki i wapień po deszczu i zimą są bardzo śliskie – trzymaj się poręczy i nie podchodź do krawędzi urwiska. W czasie burzy lepiej ominąć wierzchołek zielonym szlakiem północnym zboczem. Wstęp do Pienińskiego Parku Narodowego jest bezpłatny, ale obowiązują ścisłe zasady: poruszaj się wyłącznie po znakowanych szlakach (nie wchodź na skały, łąki ani za barierki), przebywaj w parku tylko w porze dziennej – od godziny przed wschodem do godziny po zachodzie słońca – nie wprowadzaj psów, nie lataj dronem, nie biwakuj i nie pal ognisk. Przeprawa promowa w Szczawnicy działa tylko w ciepłym sezonie (według przewodników mniej więcej od maja do października); zimą na Pieninki wygodniej wejść z Krościenka.

Pieniny obsługuje GOPR (Grupa Podhalańska, sekcje w Szczawnicy i Krościenku): tel. 985 lub +48 601 100 300 oraz 112; warto zainstalować aplikację «Ratunek».

Ciekawostki

• Czerteż jest o 27 m wyższy od sąsiedniej Sokolicy (747 m), a jednak to Sokolica jest znacznie popularniejsza.
• Autorem Sokolej Perci jest ten sam ksiądz, który wytyczył najtrudniejszy szlak Tatr – Orlą Perć.

Zdjęcia: Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0; Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.