Palenica

Palenica to szczyt o wysokości 722 m w Małych Pieninach, wznoszący się bezpośrednio nad Szczawnicą. Od głównego grzbietu Małych Pienin oddziela go przełęcz Maćkówki. Po północnej stronie leżą dwa niższe wierzchołki – Groń (687 m) i Niżny Groń (605 m). Dzięki kolei krzesełkowej ze Szczawnicy to jeden z najłatwiej dostępnych szczytów Pienin i popularny cel rodzinnych wycieczek. Do centrum Szczawnicy jest niespełna kilometr, do słowackiej Leśnicy ok. 2 km.

Góra leży w gminie Szczawnica w powiecie nowotarskim (województwo małopolskie), poza Pienińskim Parkiem Narodowym. Na szczycie znajdują się schronisko „Groń”, punkty gastronomiczne i zjeżdżalnia wózkowa.

Jak dojść / szlaki

Najprościej wjechać koleją krzesełkową ze Szczawnicy, zarządzaną przez Polskie Koleje Linowe; górna stacja leży kilkadziesiąt metrów od wierzchołka. Rozkład i ceny warto sprawdzić na stronie przewoźnika.

• Pieszo ze Szczawnicy – szlakiem żółtym przez Palenicę i przełęcz Maćkówki na Szafranówkę: ok. 1:20 h w górę, 50 min w dół.
• Do Drogi Pienińskiej – znakowanym szlakiem przez Szafranówkę do drogi wzdłuż Dunajca: ok. 1:10 h (z powrotem 1:25 h).
• Grzbietem Małych Pienin do Jaworek – przez Szafranówkę, Wysoki Wierch, Durbaszkę, przełęcz pod Wysoką i Wąwóz Homole: ok. 4:20 h. W pobliżu szczytu biegną też europejski szlak E3 i Międzynarodowy Szlak Przyjaźni Eisenach–Budapeszt.

Co widać ze szczytu

Palenica jest dobrym punktem widokowym na Pieniny i Beskid Sądecki. Odkryte stoki tras narciarskich dają szeroki widok na Szczawnicę w dolinie Grajcarka i okoliczne góry; sąsiednia Szafranówka ma własny punkt widokowy z widokiem na przełęcz Maćkówki i Palenicę.

Przyroda i historia

Szczyt zbudowany jest z wapieni warstw pstrych i jarmuckich. Dawniej działalność gospodarcza ogołociła stoki z lasu i wypasano na nich bydło. Po II wojnie światowej okoliczni mieszkańcy zalesili górę w czynie społecznym. Już w XIX w. na Palenicę chodzili kuracjusze ze Szczawnicy, a od uruchomienia kolei krzesełkowej szczyt jest odwiedzany masowo.

Z rzadkich w Polsce roślin rośnie tu storczyk kukawka. W latach 1987–1988 znaleziono na Palenicy dwa bardzo rzadkie, zagrożone w Polsce wyginięciem gatunki porostów: trzonecznicę żółtą (Chaenotheca chrysocephala) i pismaczka zielonego (Zwackhia viridis).

Na północnych stokach działa Stacja Narciarska Palenica z dwiema trasami; czerwona „Palenica 1” uchodzi za jedną z ciekawszych tras narciarskich w Polsce. Od 1949 r. do lat 70. na północnym zboczu nad Grajcarkiem istniała niewielka skocznia narciarska zbudowana z inicjatywy Artura Wernera. Dwukrotnie ją przebudowywano, miała drewnianą wieżę sędziowską i punkt konstrukcyjny ok. 40–50 m; rozgrywano na niej mistrzostwa województwa.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Palenica jest niska i łatwa, ale zimą stoki zajmują trasy narciarskie – piesi nie powinni chodzić po czynnych trasach, tylko znakowanymi ścieżkami. Po deszczu ścieżki na wapieniu i glinie są śliskie. Kolej krzesełkowa działa według sezonowego rozkładu i może stanąć przy silnym wietrze, warto więc mieć plan zejścia pieszo.

Pieniny obsługuje Grupa Podhalańska GOPR (stacja w Szczawnicy): tel. 985 lub +48 601 100 300, a także 112; warto zainstalować aplikację „Ratunek”.

Ciekawostki

• Obecny las na Palenicy posadzili mieszkańcy po II wojnie światowej – wcześniej stoki były pastwiskami.
• Skocznia na Palenicy miała kamienny, murowany próg – nowoczesne jak na tamte czasy rozwiązanie.

Zdjęcia: Mach240390, CC BY 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; real name: Mariusz Rzepkowski pl.wiki: MariuszR commons: MariuszR, CC BY-SA 2.5; Szydzio, CC BY-SA 4.0; Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.