Połonina Hołowczeska

Połonina Hołowczeska to połonina na północno-wschodnich stokach Petrosa w paśmie Czarnohory, w rejonie rachowskim na Zakarpaciu. Leży na wysokości ok. 1400–1440 m n.p.m., na wschód od Petrosuła, w granicach czarnohorskiego masywu Karpackiego Rezerwatu Biosfery. Na drodze z uroczyska Kozmeszczyk to pierwsze duże otwarte miejsce, z którego Petros widać w pełnej okazałości.

Hołowczeska to najpopularniejsze miejsce noclegu przed wejściem na Petros od strony Łazeszczyny: są tu koliby, w których można schronić się przed deszczem, źródło i kilka miejsc pod namioty. Latem tradycyjnie wypasa się tu bydło.

Co zobaczysz

Najmocniejsze wrażenie to chwila, gdy leśna droga wychodzi na połoninę i tuż nad tobą wyrasta kamienny stożek Petrosa. Z samej połoniny widać masyw Świdowca na zachodzie, a nad nią – ramię Petrosuła. Przy wierzchołku Petrosuła są dwa maleńkie jeziorka, a z niego widać Gorgany, Świdowiec i główny grzbiet Czarnohory aż po Popa Iwana. Stoki powyżej połoniny porastają subalpejskie krzewy – jałowiec, różanecznik, borówka czarna. Zimą drewniane szałasy zasypuje śnieg po dach, a połonina staje się cichą białą polaną wśród świerków.

Pasterze, koliby i ser

Latem na Hołowczeskiej tradycyjnie wypasa się bydło, a drewniane koliby i szałasy stoją na połoninie przez cały rok. Nie znaleźliśmy informacji, czy wyrabia się tu ser i czy sprzedaje się go turystom – o to, czy w danym sezonie są tu pasterze, najlepiej zapytać w Łazeszczynie. Najbliższe miejsce ze znaną wysokogórską serowarnią to połonina Menczuł nad Kwasami. Korzystając z koliby jako schronienia, zachowuj się jak gość: nie zostawiaj śmieci i niczego nie niszcz.

Historia i legendy

W okresie międzywojennym Petros i połoniny na jego stokach należały do Czechosłowacji; granica polsko-czechosłowacka biegła głównym grzbietem od Howerli. Na polskich mapach z lat 30. XX wieku szczyt podpisywano „Pietros”, a nazwę wywodzi się od greckiego „petros” – „skała, kamień” – za pośrednictwem gwar wołoskich. Po drodze z Łazeszczyny szlak mija cmentarz żołnierzy z I wojny światowej – przypomnienie, że Karpaty były wtedy linią frontu.

Szlaki

• Łazeszczyna – Kozmeszczyk – połonina Hołowczeska – Petros: z Łazeszczyny szlakiem zielonym do uroczyska Kozmeszczyk, dalej niebieskim przez połoninę na Petros; ok. 20 km w jedną stronę, ok. 1270 m przewyższenia. Idąc pieszo z samej Łazeszczyny, licz 6–8 godzin na podejście.
• Kozmeszczyk – połonina Hołowczeska: ok. 8 km, odgałęzienie Zakarpackiego Szlaku Turystycznego; kamienista leśna droga, oznakowanie miejscami słabe.
• Łazeszczyna – dolina potoku Studenyj – uroczysko Hofa – połonina Hołowczeska – Petros: ok. 28 km, na cały dzień.
• Howerla – schron rezerwatu – połonina Skopeska – połonina Hołowczeska – Petros czerwonym szlakiem: ok. 4 godziny.
• Nasze ślady: Kozmeszczyk przez połoninę Hołowczeską na Petros, Kozmeszczyk – Petros, Petros – Kozmeszczyk, z Łazeszczyny przez Kozmeszczyk, Petros i Howerlę do bazy „Zaroślak”, z Łazeszczyny przez Kozmeszczyk, Petros i Szeszuł do Kwasów.

Podejście na połoninę jest umiarkowane, ale dalej na Petros – strome i kamieniste. Dla osób, które nie chodzą na duże wycieczki, realną opcją jest podjechać terenówką do Kozmeszczyka lub wyżej i wejść tylko na Hołowczeską: to już prawdziwe wysokie góry z widokiem na Petros, bez wyczerpującego końcowego podejścia.

Dojazd

Punktem startowym jest wieś Łazeszczyna przy drodze Jasinia – Worochta; stamtąd droga gruntowa prowadzi do uroczyska i schroniska Kozmeszczyk (ok. 9 km). Według turystów przy suchej pogodzie do Kozmeszczyka dojedzie nawet zwykłe auto, przy szlabanie pobierana jest opłata za wjazd, a miejscowi kierowcy terenówek wożą turystów wyżej. Do Łazeszczyny i sąsiedniej Jasini kursują autobusy, w Jasini jest też stacja kolejowa.

Kiedy jechać i pogoda

Najlepszy czas to okres od końca maja do października; bydło wypasa się latem. Pogoda na Petrosie zmienia się szybko: mgły, wiatr, popołudniowe burze. Śnieg może leżeć na stokach do czerwca i wracać w październiku; zimą Petros jest zagrożony lawinami, a połonina to cel tylko dla doświadczonych grup z rakietami śnieżnymi.

Woda, schronienia i nocleg

Na połoninie jest źródło, a woda bywa też przy Kozmeszczyku, przy kolibach i tuż pod górą. W pobliżu są koliba na połoninie Hołowczeskiej, schron pod górą Petros, koliba pod Petrosem, źródło pod Petrosem i kolejne źródło niżej. Pod namioty jest kilka miejsc na 2–4 namioty i większe obozowisko bliżej górnej części trasy. Koliba nie zastąpi ciepłego ekwipunku. Najbliższe noclegi są w Łazeszczynie i Jasini.

Bezpieczeństwo

• To teren Karpackiego Rezerwatu Biosfery: obowiązuje regulamin rezerwatu, ogniska tylko w dozwolonych miejscach.
• Na połoninie zdarzały się kradzieże rzeczy z przedsionków namiotów – nie zostawiaj niczego cennego bez opieki.
• Przy bydle bywają psy: nie uciekaj, obejdź stado i zawołaj pasterza.
• Podejście z połoniny na Petros jest strome i kamieniste, w deszczu i mgle śliskie – oszczędzaj siły i czas na zejście.
• To strefa przygraniczna: straż graniczna sprawdza paszport, a u mężczyzn dokument ewidencji wojskowej; przed wyjazdem sprawdź aktualne wymogi ukraińskiej Straży Granicznej.
• W nagłym wypadku dzwoń pod 112 lub 101 (Państwowa Służba ds. Sytuacji Nadzwyczajnych, ratownictwo górskie), po pomoc medyczną – 103.

Co mówią turyści

• Najmocniejsze wrażenie to wyjście z lasu na połoninę, gdy nagle przed tobą staje Petros.
• Rodziny z dziećmi w wieku 10–12 lat dochodzą z Kozmeszczyka na Hołowczeską w kilka godzin i przy suchej pogodzie bez problemu wchodzą na Petros.
• Niebieskie znaki w lesie są słabe, łatwo przegapić skręt – przyda się mapa offline.
• Leśna droga jest łatwa, przypomina podejście na Chomiak, ale ostatnie kilometry na szczyt prowadzą po kamieniach.
• W słońce na połoninie łatwo się spalić – weź krem z filtrem i nakrycie głowy.
• Hołowczeska to ulubione miejsce biwakowe: rano łatwo stąd wyjść na Petros przed tłumami.

Połoniny i szczyty w okolicy

• Góra Petros – 2020 m, tuż nad połoniną.
• Góra Petrosuł – północne ramię Petrosa z maleńkimi jeziorkami.
• Połonina Skopeska – przełęcz w stronę Howerli ze schronem.
• Góra Howerla – najwyższy szczyt Ukrainy, za przełęczą.
• Połonina Rogneska – duże pastwisko po drugiej stronie Petrosa.
• Połonina Szeszuł – otwarta odnoga Petrosa nad Kwasami.
• Góra Wielka Kozmeska – sąsiedni szczyt nad uroczyskiem Kozmeszczyk.

Zdjęcia: Андрій Угрин, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Петро Малофій, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.