Niżnie Rysy

Niżnie Rysy (słow. Malé Rysy, niem. Dénesspitze) to szczyt Tatr Wysokich o wysokości 2430 m w północnej grani Rysów, którą biegnie granica polsko-słowacka. Grań oddziela polską Dolinę Rybiego Potoku od słowackiej Doliny Białej Wody. Niżnie Rysy leżą między środkowym, północno-zachodnim wierzchołkiem Rysów, od którego oddziela je Przełęcz pod Rysami (2365 m), a Żabim Szczytem Wyżnim za Ciężką Przełączką. To trzecia co do wysokości góra Polski po Rysach i Mięguszowieckim Szczycie Wielkim. Nazwy polska i słowacka pochodzą od sąsiednich Rysów, a niemiecka i węgierska upamiętniają spiskiego taternika Franza Dénesa (1845–1934).

Masyw ma cztery granitowe wierzchołki: południowy (ok. 2405 m), główny (2430 m), Zadnią Turnię (ok. 2410 m) i Skrajną Turnię (ok. 2375 m). Nad Morskim Okiem i Czarnym Stawem pod Rysami góruje urwista północno-zachodnia ściana o wysokości ok. 650 m, a od trzeciego wierzchołka odchodzi na zachód grzęda z Tomkowymi Igłami, nazwanymi na cześć przewodnika Józefa Gąsienicy Tomkowego.

Jak dojść / szlaki

Na szczyt nie prowadzi żaden znakowany szlak. Najłatwiejsze drogi na wierzchołek główny są w skali tatrzańskiej bardzo łatwe (0) lub łatwe (0+): z Przełęczy pod Rysami ok. 15 minut, z Kotła pod Rysami ok. 30 minut od znakowanego szlaku. Do obu miejsc prowadzi czerwony szlak na Rysy znad Morskiego Oka przez Czarny Staw pod Rysami. Wierzchołek południowy jest znacznie trudniej dostępny. Przez północno-zachodnią ścianę prowadzi wiele dróg wspinaczkowych o trudnościach od II do VI.

Najbliższe punkty wyjścia po polskiej stronie to Palenica Białczańska i Łysa Polana, skąd droga prowadzi nad Morskie Oko; po słowackiej – Szczyrbskie Jezioro.

Co widać ze szczytu

Z wierzchołka głównego widać stronę słowacką – Dolinę Białej Wody i Dolinę Ciężką – a po polskiej Morskie Oko i Czarny Staw pod Rysami. Same Niżnie Rysy najlepiej widać znad tych stawów i ze szczytu Rysów.

Przyroda i historia

Na Niżnich Rysach rosną rzadkie w Polsce rośliny, występujące w kraju tylko w Tatrach i to na nielicznych stanowiskach: rogownica jednokwiatowa, ukwap karpacki, bylica skalna, skalnica odgiętolistna, przymiotno węgierskie i mietlica alpejska. Po polskiej stronie, poniżej Przełęczy pod Rysami, znajduje się siedmiometrowa Jaskinia Tomkowa – wyjątkowa w granitowej części Tatr. W okolice szczytu zaglądają kozice i świstaki.

Pierwszego letniego wejścia dokonali Janusz Chmielowski, Adam Kroebl i Jakub Bachleda 18 lipca 1905 r., zimowego – Józef Lesiecki, Józef Oppenheim, Mariusz Zaruski i Stanisław Zdyb 6 lutego 1914 r. Na wierzchołek południowy jako pierwszy wszedł Krzysztof Zdzitowiecki w lipcu 1964 r.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Szczyt leży w Tatrzańskim Parku Narodowym (TPN) po stronie polskiej i w TANAP-ie po słowackiej. Wstęp do TPN jest płatny; schodzenie ze szlaków jest dozwolone tylko w celu uprawiania taternictwa zgodnie z przepisami parku, więc samodzielnie powinni tu wchodzić wyłącznie doświadczeni taternicy, pozostali – z przewodnikiem. Wysokogórskie znakowane szlaki TANAP-u są zamknięte od 1 listopada do 31 maja. Czerwony szlak na Rysy ma łańcuchy, długo zalega na nim śnieg, a stoki są zagrożone lawinami. Po polskiej stronie pomocy udziela TOPR: 985 lub +48 601 100 300, po słowackiej – HZS: 18 300 (+421 18 300). Numer alarmowy: 112.

Ciekawostki

• Niżnich Rysów nie należy mylić z niższym wierzchołkiem Rysów – to dwie różne góry, które po niemiecku mają zupełnie inne nazwy: Meeraugspitze i Denesspitze.
• Do masywu Niżnich Rysów bywa niesłusznie zaliczana Bula pod Rysami (2054 m), która w rzeczywistości łączy się z masywem Rysów.

Zdjęcia: Rafal Sikora, CC BY-SA 3.0; Op, CC BY-SA 3.0; Krzysztof Dudzik-Górnicki (User:ToSter), CC BY-SA 3.0; Adam Opioła, CC BY-SA 4.0; Andrzej Makarczuk,, CC BY-SA 2.5; MOs810, CC BY-SA 4.0; Op, CC BY-SA 3.0 — Wikimedia Commons.