Muzeum Historii Wojskowej w Svidníku

Muzeum Historii Wojskowej w Svidníku (Vojenské historické múzeum – Múzejné oddelenie Svidník) to oddział słowackiego Muzeum Historii Wojskowej, podlegającego Wojskowemu Instytutowi Historycznemu w Bratysławie. Kontynuuje tradycje Muzeum Dukielskiego założonego w 1965 roku; obecny budynek przy ulicy Bardejowskiej otwarto 4 października 1969 roku. Zbiory liczą ponad 10 600 obiektów, a muzeum specjalizuje się w historii wojskowej regionu – od I wojny światowej we Wschodnich Karpatach po wyzwolenie Słowacji w latach 1944–1945.

Svidník leży w pobliżu Przełęczy Dukielskiej, gdzie jesienią 1944 roku toczyła się operacja karpacko-dukielska – jedna z najkrwawszych bitew w Karpatach. Obok muzeum znajduje się pomnik Armii Radzieckiej z cmentarzem wojennym (1950–1954): 37-metrowy trawertynowy pylon i cztery mogiły zbiorowe, w których pochowano ponad 9000 żołnierzy.

Co zobaczyć

Centralna ekspozycja „Historia wojskowa Słowacji 1914–1945” została odnowiona w 2011 roku i ma trzy części tematyczne:

• I wojna światowa – walki we Wschodnich Karpatach w latach 1914–1915, ofensywa rosyjskiej 8. Armii gen. Brusiłowa i skutki wojny dla północno-wschodniej Słowacji. Wśród eksponatów są mundury czechosłowackich legionistów w Rosji, Francji i Włoszech oraz żołnierzy i oficerów austro-węgierskich, a także ciężkie karabiny maszynowe Maxim wz. 1910 i Schwarzlose wz. 1907/12.
• Okres międzywojenny – od powstania Czechosłowacji w 1918 roku do jej rozpadu w marcu 1939 roku, budowa armii i słynna broń strzelecka konstrukcji Václava Holka.
• II wojna światowa – największa część: przyczyny, przebieg i skutki operacji karpacko-dukielskiej, wyzwolenie Słowacji w latach 1944–1945, mundury żołnierzy niemieckich, radzieckich i czechosłowackich, w tym mundury dowódcy radzieckiej 38. Armii Kiriłła Moskalenki i dowódcy 1. Czechosłowackiego Korpusu Armijnego Ludvíka Svobody.

Między częściami znajduje się sala z panoramiczną dioramą walk o Przełęcz Dukielską (autorstwa Mikuláša i Jarmili Dico) oraz mała sala kinowa, w której wyświetlany jest film dokumentalny o operacji. Jest tu też oryginalny słup graniczny z 1925 roku z przejścia Vyšný Komárnik – Barwinek. Ekrany dotykowe podają informacje po słowacku i angielsku.

Park sprzętu bojowego na wolnym powietrzu (1971–1974, odnowiony w latach 2023–2024) liczy 17 eksponatów: samolot transportowy Lisunow Li-2, wyrzutnię rakietową BM-13 „Katiusza”, czołg T-34/85, działo samobieżne SD-100, haubice, działa przeciwpancerne i przeciwlotnicze oraz transporter opancerzony.

Informacje praktyczne

Z dworca autobusowego w Svidníku do muzeum jest kilka minut pieszo: należy przejść deptakiem do końca, przekroczyć główną drogę, przy rondzie skręcić w prawo w stronę Bardejowa i iść chodnikiem około 200 metrów. Muzeum jest czynne od wtorku do niedzieli (od grudnia do marca tylko w dni powszednie), a wstęp kosztuje symboliczne 1 €. Ekspozycja zajmuje około godziny, kolejne pół godziny warto zarezerwować na park sprzętu – dzieciom zwykle podoba się najbardziej. Grupom zorganizowanym od 30 osób zaleca się zgłoszenie wizyty co najmniej tydzień wcześniej.

W pobliżu: szlaki i szczyty

Obok muzeum przebiega szlak Pred Čuntavou – Przełęcz Duklianska, którym można dojść do miejsc walk na granicy; na samej przełęczy jest Przełęcz Dukielska: pomnik, cmentarz wojenny i wieża widokowa. Krótszy spacer to Świdnik – Baňa. W mieście warto też odwiedzić Muzeum Kultury Ukraińskiej w Svidníku i jego skansen.

Oficjalna strona: vhu.sk

Zdjęcia: Ing.Mgr.Jozef Kotulič, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Pudelek, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Dmgrgl, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.