Mała Brestowa (Brestová)

Mała Brestowa (słow. Brestová, w części źródeł Malá Brestová) to szczyt o wysokości 1903 m w grani głównej Tatr Zachodnich, w Rohaczach, na Słowacji. Leży nad zamknięciem Doliny Bobrowieckiej Liptowskiej, na południowy wschód od Zuberca i ok. 19 km na północ od Liptowskiego Mikułasza. Góra leży na granicy powiatów Liptowski Mikułasz i Twardoszyn, a grań stanowi tu naturalną granicę Orawy i Liptowa. Najbliższe wsie to Zuberzec (ok. 6 km), Huty (8 km) i Habówka (8 km).

Z nazwą bywa zamieszanie. Źródła słowackie i niemieckie nazywają Brestovą właśnie ten szczyt 1903 m; część źródeł uważa go jednak za Małą Brestową, a nazwę Brestowa rezerwuje dla wyższego, wciąż bezimiennego wierzchołka 1934 m nieco na południowy wschód. Polska literatura opisuje Brestową jako szczyt 1934 m – główny węzeł orograficzny grupy Salatynów – i wymienia obok Małą Brestową. Oba wierzchołki należą do jednego potężnego masywu między przełęczą Palenica Jałowiecka na zachodzie a Skrajną Salatyńską Przełęczą (Parichvost) na południowym wschodzie; za nią wznosi się Salatyński Wierch (2048 m), na zachodzie Zuberski Wierch (1806 m). Na północ odchodzi 3-kilometrowy grzbiet Skrajnego Salatyna, oddzielający Dolinę Salatyńską od Salatyńskiego Żlebu. Stoki południowo-zachodnie opadają do kotła Zadnich Kotlin w Dolinie Bobrowieckiej (dorzecze Wagu), północne – do Długiej Jamy i doliny Voliarisko (dorzecze Orawy).

Jak dojść / szlaki

• Szlak czerwony granią: od zachodu z Hut przez Siwy Wierch i przełęcz Palenica Jałowiecka; od wschodu z Wołowca przez Banówkę i Salatyn. Z Banikowskiej Przełęczy na masyw Brestowej ok. 2:30 h.
• Szlak żółty na przełęcz Palenica: od południa z Jałowca przez rozdroże pod Łyścem, od północy z Zuberca przez Ostrý grúň. Z Palenicy na szczyt ok. 1 h (w dół 45 min).
• Szlak niebieski ze Zwierówki przez Skrajny Salatyn wyprowadza na wyższy wierzchołek masywu (1933–1934 m): ok. 3 h w górę, 2:15 h w dół.

Co widać ze szczytu

Skalisty wierzchołek daje widok dookolny: okoliczne szczyty Tatr Zachodnich, bliskie doliny i część Tatr Wysokich. Szczególnie dobrze widać Osobitą, Siwy Wierch i całą Dolinę Rohacką z wznoszącymi się nad nią szczytami. Przy dobrej pogodzie także Pogórze Skoruszyńskie, Beskidy Orawskie, Magurę Orawską, Małą Fatrę, Góry Choczańskie, Wielką Fatrę i góry południowej Polski.

Przyroda i historia

Masyw zbudowany jest ze skał granitowo-gnejsowych. Wierzchołek i stoki są trawiaste, niżej – zwłaszcza od północy – skaliste. Dawniej były to pastwiska; rosnący na nich sit skucina brunatnieje już pod koniec lata, nadając stokom czerwone zabarwienie. Nazwa wiąże się z wiązami (słow. brest), które niegdyś rosły w okolicy; tę samą nazwę nosi hala na wschód od Zuberca. W 1861 r. trawersowania szczytu dokonał Kazimierz Łapczyński. W czasie II wojny światowej na stokach Skrajnego Salatyna w leśnej chatce działał szpital partyzancki; w lutym 1945 r. wyprawa TOPR w śnieżnej zawiei przetransportowała rannych partyzantów słowackich i radzieckich przez Łuczniańską Przełęcz do Zakopanego.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Brestowa leży w Tatrzańskim Parku Narodowym (TANAP). Wysokogórskie szlaki parku są co roku zamknięte od 1 listopada do 31 maja. Grań jest odsłonięta na wiatr i burze. Chodź tylko szlakami. Słowackie pogotowie górskie (HZS): 18 300 (+421 18 300) lub 112.

Ciekawostki

• Najwyższy punkt masywu Brestowej (1934 m) wciąż nie ma własnej nazwy w źródłach słowackich.
• Masyw ma duże walory narciarskie: u jego podnóża, w Dolinie Salatyńskiej, działa wyciąg.

Zdjęcia: Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0; Sebastian B, CC BY 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.