Luboń Wielki

Luboń Wielki to szczyt o wysokości 1022 m n.p.m., najwybitniejsza góra Beskidu Wyspowego — jej wybitność wynosi ok. 512 m. W państwowym rejestrze nazw geograficznych figuruje jako Luboń, ale w literaturze turystycznej i na mapach nazywany jest Luboniem Wielkim, co odróżnia go od innych szczytów o tej nazwie. Miejscowa ludność nazywała go dawniej Biernatką. Wznosi się na północ od Rabki-Zdroju, na styku powiatów limanowskiego, nowotarskiego i suskiego w województwie małopolskim.

U jego podnóży leżą pola i zabudowania Tenczyna, Glisnego, Krzeczowa, Mszany Dolnej, Raby Niżnej, Rabki-Zdroju (Zaryte) i Skomielnej Białej. Od sąsiedniego Szczebla oddziela go przełęcz Glisne (634 m). Na zachód od szczytu odchodzi długi grzbiet z Luboniem Małym, sięgający aż do Naprawy. Wszystkie potoki masywu zasilają Rabę lub jej dopływ Smugawkę, a sam masyw wznosi się prawie 500 m ponad ich dolinami.

Jak dojść / szlaki

Na Luboń Wielki prowadzi pięć znakowanych szlaków:

• Żółta „Perć Borkowskiego” z Rabki-Zaryte przez rezerwat — najtrudniejszy szlak, w obrębie rezerwatu wspinaczka po skałach. 5,1 km, 560 m podejść, ok. 2 h w górę (w dół 1 h 30 min).
• Czerwony Mały Szlak Beskidzki (MSB) z Mszany Dolnej przez przełęcz Glisne: 8,3 km, 560 m podejść, 2 h 15 min (w dół 1 h 50 min). Szlak kończy się na szczycie.
• Z Naprawy Dolnej przez Luboń Mały i Polanę Surówki: 7,6 km, 460 m podejść, 2 h 15 min (w dół 1 h 40 min); przez polanę biegnie szlak niebieski.
• Jeszcze dwa szlaki z Rabki-Zaryte: 4,4 km (530 m podejść, 1 h 50 min, w dół 1 h 05 min) i najkrótszy, wzdłuż Rolskiego Potoku — 3,3 km (550 m podejść, 1 h 20 min, w dół 50 min). W OSM po tej stronie zaznaczone są szlak niebieski i zielony szlak PTTK Rabka – Luboń.

Widok ze szczytu

Ze szczytu roztaczają się widoki na północ i zachód. Najszersza panorama jest z Polany Surówki na zachodnim grzbiecie, przez którą biegnie szlak niebieski: widać z niej Tatry, Gorce i Babią Górę. Górę łatwo rozpoznać z daleka po maszcie przekaźnika radiowo-telewizyjnego.

Przyroda i historia

Dolne partie porastają lasy świerkowo-jodłowe, górne — buczyna karpacka. Ostały się dwie polany: Surówki i Lugusowa. Na południowo-wschodnim stoku utworzono rezerwat przyrody o powierzchni ok. 12 ha, chroniący największe w Beskidzie Wyspowym gołoborze, skałki zwane Dziurawymi Turniami i jaskinię. Ze szczytem Lubonia związanych jest wiele legend i opowieści ludowych.

Na szczycie stoi nieduże schronisko PTTK wybudowane w 1931 roku; przetrwało II wojnę światową, a w 2009 roku zostało wpisane do rejestru zabytków województwa małopolskiego. Obok znajdują się radiowo-telewizyjna stacja nadawcza i punkt meteorologiczny. Przekaźnik zbudowano w 1961 roku, aby umożliwić transmisję mistrzostw świata FIS w Zakopanem. W czasie wojny rozległy, zalesiony masyw był schronieniem dla partyzantów: w połowie długości Czarnego Potoku, w tzw. Jamach, mieli zamaskowaną ziemiankę i drewniany barak, a czasowo zajmowali też schronisko na szczycie.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Góra jest dostępna przez cały rok. Perć Borkowskiego prowadzi po skałach i gołoborzu, które w deszczu i przy oblodzeniu są śliskie, dlatego najlepiej wybrać ją na wejście przy suchej pogodzie, a schodzić innym szlakiem. W rezerwacie nie schodź ze znakowanej ścieżki. Góra leży poza parkami narodowymi.

W Beskidach pomocy udziela GOPR: 985 lub +48 601 100 300 oraz 112.

Zdjęcia: Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0; Jan Biernat, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0; Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.