Kończysta

2 537 m Kończysta, Szczyrbskie Jezioro

Kończysta (słow. Končistá, niem. Kontschista, węg. Koncsiszta) to szczyt o wysokości 2537,5 m w Tatrach Wysokich na Słowacji. Wznosi się nad osadą Wyżnie Hagi, około 15 km na północny zachód od Popradu, i należy do miasta Wysokie Tatry (katastr Starego Smokowca) w powiecie Poprad w kraju preszowskim. To najwyższy punkt długiej bocznej grani, która odchodzi na południe od Zmarzłego Szczytu (Popradský Ľadový štít, 2396 m) w grani głównej; od Przełęczy koło Drąga grań ta nosi nazwę Grani Kończystej. Wschodnie stoki opadają do Doliny Batyżowieckiej, zachodnie łagodniej do Doliny Stwolskiej, a północno-zachodnie do Doliny Złomisk.

Kończysta ma trzy wierzchołki. Na najwyższym, południowym, leży wielki luźny blok skalny – Koń Jármaya (Jármayho stôl), zwany też Kowadłem (Nákova): przypominał kowalskie kowadło lub końską głowę. W 2019 roku uderzył w niego piorun, odpadł spory fragment skały i charakterystyczny kształt zniknął. Wierzchołek północny (2536 m) oddzielają od południowego płytkie Wyżnie Pasternakowe Wrótka.

Jak dojść / szlaki

Na Kończystą nie prowadzi żaden znakowany szlak turystyczny. Szczyt leży w Tatrzańskim Parku Narodowym (TANAP), na styku trzech narodowych rezerwatów przyrody – Doliny Mięguszowieckiej, Batyżowieckiej i Stwolskiej – dlatego turysta bez uprawnień taternickich może wejść tylko z licencjonowanym przewodnikiem tatrzańskim. Spośród głównych szczytów Tatr Wysokich uchodzi za jeden z najłatwiejszych: najprostsze podejście prowadzi z szerokiej, kamienistej Stwolskiej Przełęczy (Lúčne sedlo, 2168 m) od zachodu, a przewodnicy prowadzą grupy także od hotelu górskiego Śląski Dom i znad Popradzkiego Stawu – przez Batyżowiecki Staw.

Najbliższy szlak to czerwona Magistrala Tatrzańska: na odcinku między Przełęczą pod Osterwą a Doliną Wielicką omija ona południowy koniec Grani Kończystej. Magistralę zbudowano w latach 1930–1931; dobrze z niej widać szczyt, ale na niego nie prowadzi. Źródła nie podają oficjalnego czasu wejścia.

Co widać ze szczytu

Skalisty wierzchołek daje widok dookolny. Na zachodzie widać Osterwę (1984 m), Tępą (2285 m), Patrię, Szatana i Złomiskową Turnię, na północy Kopki, Wysoką (2547 m), Rysy (2503 m), Ganek, Rumanowy Szczyt, Zmarzły i Batyżowiecki Szczyt, na wschodzie Lawinowy Szczyt, Kocioł i najwyższy szczyt Tatr – Gerlach (2654 m). Na południu rozciąga się Kotlina Podtatrzańska i pasma od Fatry Łuczańskiej przez Wielką Fatrę, Niżne Tatry, Kozie Grzbiety i Rudawy Wołowskie po Branisko, a na północy góry Polski.

Przyroda i historia

Nazwa pochodzi od słowackiego przymiotnika končistý – „szpiczasty”: tak wygląda masyw oglądany od południa. Początkowo góra nie miała własnej nazwy: mieszkańcy Podtatrza nazywali ją razem z Batyżowieckim Szczytem Grzebieniem (Hrebeň) lub Batyżowieckim Wierchem, a Niemcy spiscy Hochkamm. Już w 1717 roku na panoramie Tatr Georga Buchholtza młodszego oba szczyty oznaczono wspólnie jako Batisfalvensis mons. Osobna nazwa Kończysta pojawiła się w latach 60. XIX wieku.

Pierwsze odnotowane wejście na wierzchołek północny – Alexander Münnich z towarzyszami w 1874 roku. Kowadło długo pozostawało niezdobyte: turyści docierali do podnóża skały, wystającej 7 m ponad wierzchołek, ale nie wyżej. Viktor Lorenc, główny inżynier hut w Krompachach, opisał w 1878 roku w „Zipser Bote” nieudaną próbę, a w 1891 roku lekarz uzdrowiskowy ze Smokowca László Jármay napisał, że najwyższy punkt osiągnął dotąd tylko Lorenc z przewodnikiem Rumanem. Jármay zaproponował nazwę Skała Lorenca, ale Węgierskie Towarzystwo Karpackie odmówiło i skałę nazwano Koniem (Stołem) Jármaya. Pierwszego wejścia zimowego dokonał niemiecki taternik Alfred Martin 17 lutego 1906 roku.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

To teren wysokogórski bez ścieżki: skała, piarg, strome zbocza ku Dolinie Batyżowieckiej, szybkie zmiany pogody i letnie burze. W TANAP szlaki wysokogórskie są co roku zamknięte od 1 listopada do 31 maja; poza znakowanymi szlakami można poruszać się tylko z przewodnikiem lub na zasadach taternickich parku. Wychodź wcześnie, miej kask i ciepłe ubranie. W słowackich górach pomaga Horská záchranná služba (HZS): 18 300 (+421 18 300) lub 112.

Ciekawostki

Kończysta należy do Wielkiej Korony Tatr.
Przed I wojną światową przewodnicy mówili pogardliwie, że wejdzie się na nią „nawet na zdychającym koniu” – byli niezadowoleni z niskiej taksy ustalonej przez komitat spiski, a niektórzy kłusowali na jej zboczach i nie chcieli tam turystów.
29–30 sierpnia 1918 roku Kończysta była celem słowackiej „wycieczki ludowej”, ostatniej przed rozpadem Austro-Węgier; wybrano ją zamiast zwyczajowego Krywania, by nie zwracać uwagi policji, ale ulewa zawróciła uczestników w pobliżu Stwolskiej Przełęczy.

Zdjęcia: Adrian Tync, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jakub Krajňák, CC BY-SA 4.0; Adam Opioła, CC BY-SA 4.0; Adrian Tync, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.

Jak dojechać z Ukrainy

Przejścia graniczne

Użhorod – Vyšné Nemecké — drogowe, całodobowo
Mały Bereźny – Ubľa — drogowe, całodobowo Dla aut osobowych i autobusów; odprawy pieszych ukraińska straż graniczna nie potwierdza, ciężarówki do 3,5 t.
Małe Selmeńce – Veľké Slemence (pieszy) — piesze, 09:00–21:00 czasu kijowskiego Tylko piesi i rowerzyści; bez dalszego transportu niewygodne w drodze w Tatry.
Czop – Čierna nad Tisou (kolejowe) — kolejowe, całodobowo

Samochodem

Użhorod – Poprad ≈195 km, ≈2 h 55 min bez kolejek: przejście Użhorod – Vyšné Nemecké → I/19 przez Sobrance i Michalovce → Koszyce → autostrada D1 przez Preszów → Poprad (do Liptowskiego Mikułasza jeszcze ≈56 km D1, razem ≈249 km). Koszyce – Poprad ≈112 km. Na D1 wymagana e-winieta (eznamka.sk). Ciekawostka: ze Lwowa do Popradu najszybciej przez Polskę — Krakowiec – A4 – Kraków – Zakopane – Łysa Polana ≈468 km (≈5 h 50 min); przez Użok i Mały Bereźny ≈419 km, ale wolniej (≈6 h 40 min). Zakopane – Poprad ≈69 km, Zakopane – Liptowski Mikułasz ≈80 km.

Sprawdzono 23.10.2026; godziny pracy przejść i rozkłady się zmieniają — sprawdź przed podróżą.