Hawrań

Hawrań (słow. Havran, niem. Rabenstein) to najwyższy szczyt Tatr Bielskich o wysokości 2152 m i zarazem najwyższy wapienny szczyt całych Tatr. Wznosi się nad wsią Zdziar, ok. 20 km na północny zachód od Kieżmarku, w słowackim kraju preszowskim. Masyw leży w Tatrzańskim Parku Narodowym i w narodowym rezerwacie przyrody Belianske Tatry o najwyższym, piątym stopniu ochrony. Szczyt jest zamknięty dla turystów od 1978 r., nie prowadzi na niego żaden znakowany szlak – Hawrań można podziwiać tylko z daleka.

Hawrań leży w północno-zachodniej części grani głównej Tatr Bielskich, między Nowym Wierchem (ok. 2000 m), od którego oddziela go Hawrania Przełęcz, a Płaczliwą Skałą (2142 m) za Strzystarską Przełęczą. Razem z Nowym Wierchem i Muraniem tworzą charakterystyczną grupę, widoczną z wielu miejsc w Tatrach Wysokich i z Podhala. Na południe od masywu leży Dolina Zadnich Koperszadów, na wschód – Dolina Strzystarska. Woda z południowo-zachodnich i północnych stoków spływa do Jaworowego Potoku w zlewni Dunajca, a na wschodnim zboczu bierze początek Biała, płynąca do Popradu.

Wierzchołek porasta tylko niska roślinność, rozchodzą się z niego trzy skaliste granie. W grani północno-zachodniej wznosi się najwyższa ściana Tatr Bielskich – ok. 250 m. Na zboczach masywu znanych jest kilkanaście jaskiń; najgłębsza z nich, Jaskinia Strzystarska (201 m), jest najgłębsza w całych Tatrach Bielskich.

Nazwa

Dawniej Hawrań razem z sąsiednią Płaczliwą Skałą nazywano Szczytem Wideł (niem. Gabelspitze), po słowacku Nižná lub Panská vidla. Obecna nazwa pojawiła się ok. sto lat temu, jej pochodzenie nie jest znane: słowackie havran oznacza zarówno gawrona, jak i karego konia.

Dlaczego nie wolno tu wchodzić

Już w 1887 r. książę Christian Hohenlohe wykupił tę część Tatr dla celów myśliwskich, ogrodził ją i zabronił wstępu. Później otwarto na szczyt żółty szlak ze Zdziaru, ale w 1978 r. został zamknięty i od tego czasu cały masyw jest rezerwatem ścisłym. Nawet najłatwiejsze naturalne wejście (z Doliny Zadnich Koperszadów przez Hawranią Przełęcz) jest zabronione; łamanie zasad TANAP grozi mandatem – a przede wszystkim żyją tu kozice, świstaki i rzadkie rośliny wapieniolubne, które potrzebują spokoju.

Skąd go podziwiać

• Szlak niebieski z Jaworzyny Tatrzańskiej Doliną Zadnich Koperszadów na Przełęcz pod Kopą i dalej do Tatrzańskich Matlar – najbliższy Hawraniowi szlak, z dobrym widokiem na południowe stoki masywu. Odcinki wysokogórskie TANAP są co roku zamknięte od 1 listopada do 31 maja.
• W pobliżu biegnie ścieżka edukacyjna Doliną Monkową, wychodząca na grań na Szerokiej Przełęczy Bielskiej (ok. 1826 m); działa sezonowo – sprawdź na tanap.sk.
• Piękne widoki na Hawrań roztaczają się ze Zdziaru, Podspádów i Jaworzyny Tatrzańskiej, a po polskiej stronie – z Gubałówki, Rusinowej Polany i Bachledzkiego Wierchu.

Co widać ze szczytu

Według źródeł słowackich ze szczytu widać grań główną Tatr Bielskich i większość szczytów Tatr Wysokich, a przy dobrej pogodzie Góry Wołowskie, Branisko, Czergów, Góry Lewockie, Pieniny, Magurę Spiską, Beskid Orawski i wiele gór południowej Polski. Dlatego Hawrań od dawna słynął jako punkt widokowy – dziś tę panoramę oglądać można głównie na starych zdjęciach.

Kultura

Władysław Broniewski poświęcił mu wiersz «Hawrań i Murań» (1935). Jego sylwetka to jeden z najbardziej rozpoznawalnych widoków Podhala i Spisza.

Bezpieczeństwo

Na dozwolonych szlakach w okolicy obowiązują zwykłe zasady wysokogórskie: tylko znakowane trasy, śledzenie prognozy, żadnych wyjść w czasie burzy. Słowackie Pogotowie Górskie (HZS): 18 300 (z zagranicznego numeru +421 18 300) lub 112.

Zdjęcia: Michal Klajban, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Rafik k, CC BY-SA 4.0; Kristo, CC BY-SA 3.0; Matthew - first user,, CC BY-SA 3.0 — Wikimedia Commons.