Hala Lipowska

Hala Lipowska to rozległa polana na południowo-wschodnim stoku Lipowskiego Wierchu (1324 m według większości map) w Beskidzie Żywieckim, na terenie Żywieckiego Parku Krajobrazowego. Razem z przylegającą niżej polaną Toczysko, którą obecnie również obejmuje się nazwą Lipowskiej, rozciąga się na wysokości od ok. 1150 do 1290 m n.p.m. Nazwa pochodzi od lip, które zapewne dawniej rosły na tych stokach; administracyjnie hala należy do wsi Złatna w gminie Ujsoły.

Pierwsi masyw ten zagospodarowali Wołosi — wędrowni pasterze karpaccy. Metodą cyrhlenia (stopniowego wycinania i wypalania lasu) wykonali tu halę i wypasali na niej owce; stąd tradycyjna nazwa „hala”, oznaczająca w Beskidach pastwisko, a nie naturalne piętro roślinne. Wypasu na Lipowskiej zaprzestano dawno. Pamiątką po czasach pasterskich jest drewniany krzyż, przy którym dawniej odprawiano msze dla pasterzy z tej i okolicznych hal. Krzyż odnowiono, obok wybudowano kaplicę i ustawiono głaz pamiątkowy — przy nim kończy się Droga Światła upamiętniająca biskupa krakowskiego Karola Wojtyłę, który bywał na Hali Lipowskiej.

Ciekawy jest też grzbiet nad halą: znajduje się tu osuwiskowy rów grzbietowy i zwaliska piaskowcowych bloków, a wzdłuż grzbietu ciągną się torfowiska i młaki z oczkami wodnymi, chronione w rezerwacie przyrody „Lipowska”. Sam wierzchołek Lipowskiego Wierchu porasta karłowaty las świerkowy, dlatego najlepsze widoki otwierają się właśnie z hali.

Co zobaczyć i co robić

• Panoramę Tatr, Małej Fatry i Beskidu Żywieckiego prosto z polany.
• Pasterski krzyż i kaplicę oraz głaz pamiątkowy na końcu Drogi Światła.
• Schronisko PTTK — budynek z niezwykłą historią. Wzniosło je niemieckie towarzystwo Beskidenverein w latach 1931–1932 mimo sprzeciwu Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego i nazwało imieniem swojego prezesa Edwarda Stanowskiego. Przed wojną schroniska na Lipowskiej i na sąsiedniej Rysiance toczyły prawdziwą „wojnę o turystów”, a w czasie okupacji stacjonowała tu niemiecka załoga graniczna. Pod koniec wojny niemiecki oddział nie wykonał rozkazu wysadzenia budynku. Po remoncie schronisko ponownie otwarto 9 czerwca 1946 roku; w latach 1973–1980 zostało niemal całkowicie przebudowane, a w 2011 roku miesięcznik „N.p.m.” uznał je za najlepsze schronisko górskie w Polsce.
• Sąsiednią Halę Rysiankę — 15 minut drogi grzbietem.

Jak dojść

Najpopularniejsza trasa zaczyna się przy schronisku na Hali Boraczej: szlak Milówka – Cięcina prowadzi grzbietem przez Lipowski Wierch, a ten odcinek zajmuje 2 godz. w górę i 1 godz. 30 min w dół. Z Rajczy przez Halę Redykalną szlak Rajcza – Romanka zajmuje 3 godz. 20 min (w dół 2 godz. 50 min), a ze Złatnej — 3 godz. (w dół 2 godz. 40 min). Z Hali Rysianki na Lipowską jest tylko 15 minut, więc obie hale łatwo połączyć w jeden spacer. Ścieżki prowadzą lasem, mają średnią trudność i nie mają eksponowanych miejsc; nadają się dla rodzin z dziećmi przyzwyczajonymi do kilkugodzinnych wędrówek. Zimą na polanie działa orczykowy wyciąg narciarski.

Sezon i bezpieczeństwo

Hala leży w parku krajobrazowym, a nie narodowym, więc wstęp jest bezpłatny (stan na październik 2026). W rezerwacie „Lipowska” nie schodź ze szlaków — torfowiska na grzbiecie są wrażliwe. Najdalsze widoki na Tatry są jesienią i w pogodne zimowe dni; we mgle łatwo zgubić ścieżkę na rozległym grzbiecie. Numer GOPR to 985 lub 601 100 300.

W pobliżu

Na wschód od hali leży Hala Rysianka, dalej grzbietem — Hala Miziowa pod Pilskiem, a na północny zachód — Hala Boracza.

Zdjęcia: Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Nimloth, Public domain, Wikimedia Commons; SQ9NIT, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.