Hala Boracza

Hala Boracza to hala pasterska w Beskidzie Żywieckim, w Grupie Lipowskiego Wierchu i Romanki. Zajmuje siodło przełęczy na wysokości ok. 860 m n.p.m. między Prusowem (1010 m) a wierzchołkiem 998 m w północno-zachodnim grzbiecie Redykalnego Wierchu, a jej łąki opadają do dolin Żabniczanki i Milowskiego Potoku. Przez halę biegnie granica między Milówką a Żabnicą. Nazwa pochodzi najprawdopodobniej od nazwiska właściciela — w okolicy występuje nazwisko Borak.

W odróżnieniu od wysokogórskich hal łąki Hali Boraczej były dawniej polami: uprawiano tu głównie owies i ziemniaki. Przypominają o tym liczne kupy kamieni, które rolnicy zbierali z pól i składali zwykle pod jarzębinami. Po zaprzestaniu uprawy pola zarosły trawami, wśród których rośnie ok. 40–60 gatunków roślin kwiatowych; wiosną masowo kwitnie rzeżucha łąkowa. Dzięki programowi „OWCA plus”, wspierającemu gospodarkę i dziedzictwo kulturowe Beskidów, na halę powrócił wypas owiec. Do hali należy też niewielkie osiedle o tej samej nazwie, a w pobliżu, za pasem lasu, leżą hala Cukiernica Niżna i polana Studzianka.

Hala Boracza ma wyjątkową kartę w historii. W 1926 roku (według innych źródeł w 1925) Żydowskie Towarzystwo Sportowe „Makkabi” z Bielska zbudowało tu drewniane schronisko — pierwsze żydowskie schronisko górskie na świecie. W latach 1928–1934 obok stanął nowy murowany budynek nazwany imieniem pisarza Maxa Nordaua; był jednym z najnowocześniejszych w Polsce: z elektrycznością, pośrednictwem pocztowym, a od 1936 roku także telefonem. W czasie II wojny światowej schronisko zostało ograbione i przejęte przez Beskidenverein, a 29 września 1946 roku ponownie uruchomiło je Polskie Towarzystwo Tatrzańskie; dziś prowadzi je PTTK.

Co zobaczyć i co robić

• Widoki na Grupę Romanki i Lipowskiego Wierchu, Suchą Górę, doliny Żabniczanki i Soły, a spod schroniska także na Beskid Śląski z Baranią Górą.
• Owce na wypasie i wiosenne kwitnienie rzeżuchy na dawnych polach.
• Jaskinię w Boraczej — najbardziej znaną jaskinię Beskidu Żywieckiego, niewielką jaskinię szczelinową pochodzenia osuwiskowego w pobliżu wierzchołka Redykalnego Wierchu; zimą całkowicie przemarza i tworzą się w niej nacieki lodowe. Bez sprzętu i doświadczenia nie należy do niej wchodzić.
• Pamięć o „Makkabi” — historię pierwszego żydowskiego schroniska górskiego.

Jak dojść

Na hali zbiega się sześć znakowanych szlaków. Najkrótszy prowadzi z Żabnicy Skałki: szlak Żabnica Skałka – Hala Boracza zajmuje ok. 1 godz. 10 min w górę i 50 min w dół. Z Milówki to 2 godz. 15 min (w dół 1 godz. 45 min) szlakiem Milówka – Cięcina, z Rajczy — 3 godz. (w dół 2 godz.), z Węgierskiej Górki przez Prusów — 3 godz. Z Hali Lipowskiej grzbietem schodzi się na Boraczą w 1 godz. 30 min. Dojście z Żabnicy Skałki to jeden z najłatwiejszych spacerów na hale Beskidu Żywieckiego, odpowiedni dla rodzin z małymi dziećmi; pozostałe to zwykłe górskie ścieżki o średniej trudności.

Sezon i bezpieczeństwo

Hala leży poza parkiem narodowym, wstęp jest bezpłatny (stan na październik 2026). Można tu dojść pieszo przez cały rok, a zimą w pobliżu schroniska działa wyciąg narciarski. Jaskinia w Boraczej ma wąskie, szczelinowe korytarze na dwóch poziomach, dlatego najlepiej oglądać ją z zewnątrz. Numer GOPR to 985 lub 601 100 300.

W pobliżu

Stąd grzbietem wejdziesz na Halę Lipowską i dalej na Halę Rysiankę z panoramą Tatr. Szlak Rajcza PKP – Żabnica przecina halę między doliną Soły a doliną Żabniczanki.

Zdjęcia: Adrian Tync, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; maczopikczu, CC BY 3.0, Wikimedia Commons; Pudelek (Marcin Szala), CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Unknown authorUnknown author Published: Bielsko : nakł. Fy. „Bazar..., Public domain, Wikimedia Commons.