Dychtyneć

Dykhtynets - wieś w obwodzie czerniowieckim, rejon putyłowski, Ukraina. Według spisu ludności z 2001 r. liczba ludności wsi wraz z okolicznymi wioskami wynosiła 3883 osób. W ciągu ostatnich 650 lat terytorium Bukowiny Północnej (obwód czerniowiecki) było częścią różnych państw: przez 415 lat (1359-1774) było częścią Księstwa Mołdawskiego, (ziemia szipińska, powiat Kimpolunsky (Dovhopolsky)) przez 143 lata (od 1775 do 1918) - Austrii Habsburgów i Austro-Węgier;

przez prawie 25 lat (w latach 1918-1940 i 1941-1944) - Rumunia. Przez 48 lat (1940-1941 i 1944-1991) północna część Bukowiny była częścią Ukraińskiej SRR, a następnie ZSRR. Od 1991 r. obwód czerniowiecki jest częścią niepodległej Ukrainy.

Podział administracyjny Huculszczyzny Bukowińskiej pod rządami Austrii.

W latach 1785-1787 Huculszczyzna Bukowińska była rządzona przez rząd wojskowy. 1 lutego 1787 r. z rozkazu cesarza Józefa II Bukowina została przyłączona do Galicji jako okręg (circulus) i była zarządzana przez gubernatora galicyjskiego do 1849 roku. W tym samym roku Bukowina została oddzielona od Galicji i uzyskała autonomię. Bukowina stała się odrębnym księstwem z oddzielną administracją, która została zlikwidowana w 1851 roku. W 1859 r. Bukowina została ponownie przyłączona do Galicji jako odrębny okręg, chociaż w 1861 r. zlikwidowano zależność administracji od Galicji i utworzono odrębny rząd regionalny, na czele którego stanął prezydent regionu, grecko-ormiański biskup Jewhen Hakman.

W 1867 r., zgodnie z reorganizacją administracji administracyjnej, Bukowina, podobnie jak Galicja, została podzielona na 11 powiatów, które w 1868 r. nazwano starostwami powiatowymi. Zgodnie z tym podziałem administracyjnym, który zachował się do początku XX wieku, huculskie osady bukowińskie zostały włączone do dziewiątego co do wielkości powiatu wysznickiego, który obejmował dwa okręgi sądowe z centrami w Putylowie i Wysznicach. W jego skład wchodziły wsie Ploske, Serhii, Stebni, Shpetky, Toraki, Kiselytsi, Koniatyn, Dykhtynets, Dovhopillia, Yablonitsa, Ust-Putyla, Vyzhnytsia, Bachna, Oleksandrordorf (założony w 1863 r.), Katerynodorf (założony w 1863 r.) i Yekaterinodorf (założony w 1864 r.).), Katerynodorf (założony w 1869 r.), z którego później wyodrębniły się wsie Czereszenka, Mieżybrody, Roztoky, Szipit, Wyżenka.

Pierwsza archiwalna wzmianka o wsi Dykhtynets znajduje się w dokumentach z 1774 roku, kiedy jej populacja liczyła już ponad 1000 osób. Jednak niektórzy naukowcy z Czerniowieckiego Uniwersytetu Narodowego nie zgadzają się z tą datą i mają pewne informacje, że Dykhtynets był częścią Imperium Rzymskiego i był jego placówką wiele wieków temu, co oznacza, że wieś jest znacznie starsza. Jednym z dowodów na to jest odkrycie skarbu starożytnych rzymskich srebrnych monet w sąsiedniej wiosce Ploska. Nazwa wsi Dykhtynets prawdopodobnie pochodzi z czasów, gdy ropa naftowa była wydobywana ze studni we wsi i przetwarzana na smołę i naftę. Jeszcze do początku XXI wieku we wsi Dykhtynets (Mały Dykhtynets) istniały głębokie studnie do połowy wypełnione wodą, z których ropę naftową czerpano dużymi wiadrami i przetwarzano w najprostszy sposób. (Już w Związku Radzieckim prowadzono badania geologiczne, które rzeczywiście dowiodły istnienia niewielkich niekomercyjnych zasobów ropy naftowej w naszym regionie, które leżą na niewielkiej głębokości. A w Łopusznej w obwodzie wysznickim (około 20 km za górami) znajdują się komercyjne złoża ropy naftowej, które są z powodzeniem eksploatowane, a ropa jest przetwarzana).

Według innej wersji "Dykhtynets" pochodzi od niemieckich słów "dicht" i "netz" (na starych budynkach z początku XX wieku wciąż można znaleźć tabliczki z napisem "Dichtnetz"), co według tej wersji oznacza "gęstą sieć". (Prawdopodobnie odnosi się to do gęstych lasów lub gęstej sieci strumieni wpadających do rzeki Putylki). Rzeka Putylka ma we wsi 9 dopływów, które w przypadku ulewnych deszczy zamieniają się w rwące rzeki. Podczas niszczycielskiej powodzi w lipcu 2008 r. poziom wody w rzece Putylka wzrósł o 7 metrów! Droga we wsi Roztoky została zniszczona, a połączenie drogowe z centrum regionalnym zostało całkowicie przerwane na 3 tygodnie.

W pierwszej połowie XIX wieku właścicielami ziemi, podobnie jak chłopi, byli właściciele ziemscy M. Romashkan i bracia M. i H. Aivas. Za prawo do użytkowania ziemi chłopi wykonywali powinności feudalne, których wysokość regulowały przymusowo zawierane umowy. Zgodnie z jedną z nich, datowaną na 1828 r., każdy z 83 chłopów pańszczyźnianych był zobowiązany do płacenia właścicielowi ziemskiemu Romaszkanowi od 2 do 20 florenów rocznie, przywiezienia 2 beczek wódki ze wsi Ispasa do karczm właściciela ziemskiego, przekazania 12 motków przędzy lnianej, koszenia i siania siana właściciela ziemskiego oraz naprawy budynków właściciela ziemskiego. Ponadto chłopi pańszczyźniani płacili podatki państwowe, płacili podatek w naturze na utrzymanie księdza wiejskiego, tzw. marijasz, i odrabiali 2 dni pańszczyzny rocznie na rzecz starosty wiejskiego. Właściciele posiadali również takie narzędzia ekonomicznego ucisku chłopów pańszczyźnianych, jak serwituty i prawo propinacji. Z tego powodu we wsi otwierano 5 karczm na 150 jardów. Alkohol był często wymuszany na chłopach. Jak skarżyli się mieszkańcy Dykhtyn wraz z innymi chłopami z powiatu Rusko-Kimpolunsky w 1843 r., "są zmuszani do kupowania napojów w tawernach, dlatego są tak bardzo zadłużeni, że odebrano im domy i ziemię".

Właściciele ziemscy mieli również tak zwane prawo do młyna. Istniało ono od czasów, gdy Bukowina była częścią Mołdawii. Chłop był zmuszony mielić zboże tylko w młynie swojego pana. A gdy odległość od posiadłości do młyna przekraczała jedną milę, chłopi mogli mielić w domu na kamieniach młyńskich, ale nawet w tym przypadku byli zobowiązani do płacenia panu 15 krucyfiksów rocznie.

Pod względem postępowania sądowego Dychtyniec podlegał dominium Putyły. Na jego czele stał lord (w różnych okresach był to Aivas, Flondor, Dzhurdzhuvan), który sądził chłopów. Jego asystentem był mandator.

Kiedy wieś została opisana w pierwszych dokumentach (1774), należała do Księstwa Mołdawskiego. W 1775 r., po wojnie rosyjsko-tureckiej (1768-1774), Austria zaanektowała Bukowinę. Od 1775 r. Dychtyniec jest częścią Księstwa Bukowińskiego.

Od 1918 r. Dykhtynets, podobnie jak reszta północnej Bukowiny, jest okupowany przez Rumunię. W tym czasie większość mieszkańców wsi stanowili Ukraińcy.

W dniu 28 czerwca 1940 r. Północna Bukowina została przyłączona do Ukraińskiej SRR w wyniku sowieckiej aneksji części Rumunii w 1940 roku. W latach 1941-1944 Bukowina Północna ponownie znalazła się pod panowaniem rumuńskim. W 1944 r. Bukowina Północna została ponownie zajęta przez wojska radzieckie. Karty historii wsi są dobrze odzwierciedlone w zbiorowej monografii wydanej w 2013 r. pod redakcją naukową profesora P.P. Brytskiego z Czerniowieckiego Uniwersytetu Narodowego im. Jurija Fedkowycza "Bukowińczycy w tragicznych latach II wojny światowej: artykuły, wspomnienia i dokumenty" (autor - Mychajło Hryciuk) (s. 112-133).

Demetriusza, zbudowany w 1871 r., jest jednym z najstarszych kościołów w regionie Putyły. Według legendy kościół św. Demetriusza stał kiedyś na miejscu kościoła św. Jerzego, ale w połowie XIX wieku został rozebrany i przeniesiony do wioski Ispas. Historyczny zabytek, który przetrwał dwie wojny światowe, jest obecnie jednym z najpiękniejszych kościołów na Huculszczyźnie. Powierzchnia cerkwi wynosi 105 metrów kwadratowych. Ściany zdobi wiele ikon, w tym ikona "Sąd Ostateczny", namalowana w 1930 roku. Na terenie cerkwi znajduje się dzwonnica, w której wśród nowych dzwonów znajduje się dzwon z 1890 r. (według dokumentów przywieziony z Wiednia) oraz dzwon z 1919 r. (przywieziony z Bukaresztu i podarowany cerkwi przez braci Semena i Wasyla Hryciuków). Przy wejściu na cmentarz, obok pięknej bramy, znajduje się niedawno odrestaurowana kaplica. Znajdują się w niej trzy krzyże do święcenia wody, z których jeden jest związany z rokiem budowy cerkwi. W pobliżu znajdują się dwa cmentarze z XIX i XX w. Pierwszym kapłanem kościoła był Hryhorii Kantemir. W różnych okresach w cerkwi służyli Hryhorii Balosheskul, Stefan Malanchuk, Stakhii Volynets, Avksentii Vozniuk - ludzie znani nie tylko w dzielnicy Putyla, ale także daleko poza jej granicami. Od 19 sierpnia 2000 r. rektorem kościoła św. Dmytra jest ojciec Dmytro (Fedorashchuk). W ostatnich latach wiejski kościół został znacznie odnowiony. Zbudowano nowe ogrodzenie i bramę, odrestaurowano ściany kościoła, wzniesiono nowy krzyż do błogosławieństwa wody i zbudowano salę do ceremonii. Wszystkie te prace zostały wykonane przez braci Khrystchuk. Dziś cerkiew św. Demetriusza jest zabytkiem architektury o znaczeniu narodowym. (Materiały ze strony internetowej "Siedem cudów Putylszyny")

Skała Ostrykowa. Pomnik "trzech czekistów" został zdemontowany w marcu 2020 roku.

Dykhtynets to nazwa smoły, którą produkowano tu dawno temu i która spływała strumieniami podczas deszczu. Nie wiem dlaczego jeden z tutejszych potoków nazywa się Myshia. Jest tu pięknie - jak wszędzie w regionie Putyły. Zbliżając się do wioski od strony Wyżnicy, po prawej stronie, tuż przy drodze, widać tak zwaną "Skałę Trzech Czekistów" - tutejsi Huculi zdają się nie przejmować Czekistami, Szuchewyczem czy Dalajlamą. Byle owce były zdrowe. Nie wiem, co dokładnie zrobili czekiści - a raczej, co dokładnie "faszystowscy ukraińscy nacjonaliści" zrobili czekistom. O wiele bardziej zainteresowała mnie cerkiew św. Dymitra z 1871 roku. Jest on również niezwykły. Ma dwie wieże na zachodniej fasadzie, co sprawia, że wygląda jak budynek podobny do kościoła. Jest bardzo ładny. Według czterotomowej książki wieże mogły zostać dodane później. Kościół jest drewniany na kamiennej podmurówce, trzykondygnacyjny i poświęcony posłowi. Jest w połowie opancerzony, a w połowie jasnozielony - Huculi lubią, gdy jest jasny i błyszczący. W maju 2010 r. dolna część ścian cerkwi w Dychtynce (część nie pokryta blachą) nie była zielona, lecz miała naturalny kolor drewna.