Čierna hora (Góry Lewockie)

Čierna hora to szczyt o wysokości 1289,4 m, najwyższy w słowackich Górach Lewockich (Levočské vrchy) – fliszowym paśmie Obszaru Podhalańsko-Magurskiego we wschodniej Słowacji, między Kotliną Popradzką a Spiszem. Wznosi się około 6 km na wschód od wsi Ihľany i 12 km na południe od Starej Lubowli w kraju preszowskim; jego stoki należą do katastrów wsi Jakubany i Lomnička. Przy wybitności około 605 m wyraźnie góruje nad okolicznymi grzbietami.

Góra leży w północnej części środkowego odcinka pasma, na Wyżynie Lewockiej, na południowym krańcu potężnego grzbietu, który łukiem w kształcie litery „U” biegnie od Mackovej (985 m) przez Ihlę (1282 m) i Čierną horę po Javorinkę (1166 m). Na zachodzie leży Ihla, na północnym wschodzie Banisko (1143 m), na wschodzie Šípková hora (1149 m). Wody spływają do Popradu: na północy biorą początek dopływy Kolačkovskiego potoku, na wschodzie i południu – dopływy Jakubianki.

Jak dojść / szlaki

Na sam szczyt nie prowadzi żaden znakowany szlak. Najłatwiej dojść drogami leśnymi ze wsi Ihľany. Źródła słowackie podają też wejście z Nižnych Ružbachów szlakiem czerwonym z odbiciem przez Ihlę – ostatni odcinek jest nieznakowany, więc potrzebna jest mapa lub nawigacja. Źródła nie podają oficjalnych czasów przejścia.

Co widać ze szczytu

Znaczna część góry jest bezleśna, dlatego widoki są tu wyjątkowo rozległe jak na Góry Lewockie. Z całego grzbietu aż po Ihlę widać okoliczne szczyty pasma, a przede wszystkim Tatry Bielskie i część Tatr Wysokich. Dobrze widoczne są także Tatry Kráľovej hoľi, Góry Wołowskie, Branisko, a nawet Babia Góra.

Przyroda i historia

Góry Lewockie zbudowane są z piaskowców, łupków, zlepieńców i brekcji. Grzbiety porastają zwarte lasy świerkowe z domieszką jodły, a na ciepłych południowych stokach rosną lasy bukowo-dębowe. Pasmo leży w cieniu opadowym Tatr, dlatego opadów jest tu mniej niż w sąsiednich górach.

Przez ponad pół wieku teren był zamknięty: do końca 2005 roku szczyt znajdował się na terenie poligonu wojskowego „Javorina”, utworzonego w 1952 roku, gdy przymusowo wysiedlono kilka wsi. Sam obwód wojskowy Javorina zniesiono 1 stycznia 2011 roku i góry ponownie otwarto dla turystów i rowerzystów. Latem 2026 roku słowacki minister obrony potwierdził plan ponownego utworzenia tu poligonu; według doniesień ministerstwo chce w ciągu kilku lat porozumieć się z właścicielami gruntów.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Z powodu braku znaków i gęstych lasów orientacja jest tu trudniejsza niż na popularnych słowackich szlakach – warto mieć mapę offline. W pobliżu szczytu są źródła z wodą pitną – studzienka „Pod Ihlou” i studzienka Polomka (około 2 km) – oraz wiata, ale wodę lepiej nieść ze sobą. Przed wyjściem sprawdź, czy w Górach Lewockich nie obowiązują nowe ograniczenia związane z planami wojska. W słowackich górach pomaga Górskie Pogotowie Ratunkowe HZS: 18 300 (+421 18 300) lub 112.

Ciekawostki

• Čierna hora jest najwyższym szczytem Gór Lewockich, a mimo to prawie nie ma infrastruktury turystycznej.
• Przez dziesięciolecia, z powodu poligonu, szczyt znany był głównie z map wojskowych.

Zdjęcia: Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Dusan Bajus, CC BY 3.0 — Wikimedia Commons.