Wielkie Furkotne Stawy (Wahlenbergove plesá)

Wielkie Furkotne Stawy (słow. Wahlenbergove plesá) to dwa polodowcowe jeziora w górnej części Doliny Furkotnej (Furkotská dolina) w zachodniej części słowackich Tatr Wysokich, na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego (TANAP). Wyżni Wielki Furkotny Staw leży na wysokości ok. 2157 m i zajmuje niemal całe górne piętro doliny — to jedno z najwyżej położonych jezior Tatr; wyżej leżą tylko Lodowy Stawek (Modré pleso) i okresowy Barani Stawek. Około 100 m niżej, na czwartym stopniu doliny pod Soliskowymi Turniami, leży Niżni Wielki Furkotny Staw (2053 m).

Wyżni Staw jest największym jeziorem Doliny Furkotnej: 5,17 ha, 335 na 222 m, do 20,6 m głębokości, objętość ponad 390 tys. m³. Woda jest w nim bardzo przejrzysta — do 17,8 m. Nie ma dopływów ani odpływów powierzchniowych: woda przesiąka przez próg skalny do mniejszych stawków i dalej do Niżniego. Z powodu wysokości staw długo pozostaje skuty lodem: w 1911 r. był wolny od lodu tylko przez 10 dni, pod koniec XX wieku średnio przez 50 dni w roku. Niżni Staw jest mniejszy — 2,01 ha i ok. 8 m głębokości.

Oba stawy w 1890 r. nazwano na cześć szwedzkiego botanika i lekarza Görana Wahlenberga, który w 1813 r. badał roślinność Tatr Wysokich. Nazwa polska odnosi się do Doliny Furkotnej lub szczytu Furkot. Nazwę doliny nadali prawdopodobnie pasterze z Ważca i Szczyrby — od „frkotu”, pluskania wody w Furkotnym Potoku. O lodowcowej przeszłości świadczy też rzadki skrzelonóg Branchinecta paludosa, żyjący w jednym ze stawów doliny.

Co zobaczyć i co robić

• Wyżni Staw w kamiennej misie — z podejścia na Bystrą Ławkę wygląda jak ciemne serce wśród głazowisk, pod Furkotem i ścianami Koziego Grzbietu.
• Niżni Staw i Soliskowe Oczka — w drodze na górę ścieżka mija małe stawki między dwoma dużymi.
• Pętla wokół Soliska — podejście Doliną Młynicką obok Capiego Stawu, przejście przez Bystrą Ławkę i zejście Doliną Furkotną obok Wielkich Furkotnych Stawów.

Jak dojść

Stawy leżą przy trasie Szczyrbskie Jezioro – Rozdroże pod Doliną Furkotną. Ze Szczyrbskiego Jeziora najpierw czerwoną Magistralą Tatrzańską na zachód, potem żółtą ścieżką w górę doliny: do Niżniego Stawu — 2 h 15 min (w dół 1 h 45 min), do Wyżniego — 2 h 35 min (w dół 2 h), a od Wyżniego na Bystrą Ławkę — jeszcze 30 min. Przewyższenie od Szczyrbskiego Jeziora (1346 m) to ponad 800 m, więc to poważna wycieczka wysokogórska. Przez przełęcz można przechodzić w obie strony, ale zaleca się wejście Doliną Młynicką i zejście Furkotną — jest wtedy mniej zatorów na łańcuchach przy Bystrej Ławce. Dolinę Furkotną odwiedza mniej turystów niż sąsiednią Młynicką, więc zwykle jest tu ciszej.

Sezon i bezpieczeństwo

Żółty szlak Doliną Furkotną od rozdroża na Magistrali na Bystrą Ławkę jest zamknięty od 1 listopada do 31 maja (§ 4 regulaminu zwiedzania TANAP-u, rozporządzenie 26/2023), więc nad stawy można wybrać się od 1 czerwca do 31 października. Wstęp do TANAP-u jest bezpłatny. Chodzić wolno tylko po znakowanych szlakach i tylko w dzień; z psem nie można wchodzić do Doliny Furkotnej, a drony bez zezwolenia są zabronione. Nawet latem leżą tu płaty śniegu, a pogoda powyżej 2000 m zmienia się szybko. Horská záchranná služba (HZS): 18 300, numer alarmowy 112.

W pobliżu

• Capi Staw — po drugiej stronie Bystrej Ławki.
• Jamski Staw — na Magistrali przy wylocie doliny.
• Wielkie Solisko i Krywań — pobliskie szczyty.
• Szczyrbskie Jezioro — punkt wyjścia.

Oficjalna strona: tanap.sk

Zdjęcia: Punteador, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Michal Klajban, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Michal Jakubský, CC BY 3.0, Wikimedia Commons; Rafał Kozubek, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.