Veľký Lopeník

Veľký Lopeník (czes. Velký Lopeník) to wyrazisty szczyt Białych Karpat o wysokości 911 m (według danych słowackich 911,3 m) na granicy Słowacji i Czech. Przez wierzchołek biegnie granica państwowa, więc góra leży na styku słowackiego powiatu Nové Mesto nad Váhom w kraju trenczyńskim i czeskiego powiatu Uherské Hradiště w kraju zlińskim. Lopeník wznosi się ok. 17 km na północ od Nowego Miasta nad Wagiem i 3 km na południowy wschód od morawskiej wsi Březová. Najbliższe miejscowości to Lopeník i Březová po stronie czeskiej oraz Nová Bošáca po słowackiej.

Veľký Lopeník jest najwyższym szczytem Lopenickiej hornatiny, a według słowackiej Wikipedii – czwartym co do wysokości szczytem Białych Karpat po Veľkiej Javorinie, Jelencu i Chmeľovej. Na północ od niego, już na terytorium Czech, wznosi się Malý Lopeník (881 m). Masyw jest zalesiony, miejscami z łąkami i pastwiskami, a bezleśny wierzchołek ma turystyczną wieżę widokową. Na północnym i południowym podnóżu rozrzucone są przysiółki – tzw. kopanice wsi Lopeník i Nová Bošáca. Ta kraina drobnych rozproszonych gospodarstw i dawnego prymitywnego rolnictwa nazywana jest Kopanicami Morawskimi, a po stronie słowackiej – krajem kopaniczarskim.

Góra leży jednocześnie w słowackim Obszarze Chronionego Krajobrazu Biele Karpaty i w czeskim CHKO Bílé Karpaty, który od 1996 roku jest rezerwatem biosfery UNESCO.

Jak dojść / szlaki

• Szlakiem niebieskim – ze słowackiej wsi Nová Bošáca przez jej kopanice, prostopadle do głównego grzbietu.
• Szlakiem zielonym – po stronie czeskiej od Veľkiej Javoriny przez doliny wsi Strání i Březová na Veľký Lopeník i dalej przez Malý Lopeník na Mikulčin vrch.
• Przez szczyt prowadzą też długodystansowe trasy Via Slovakia i Via Czechia.

Źródła nie podają oficjalnych czasów przejścia. Infrastruktura turystyczna w okolicy jest skromna, dlatego górę uważa się za dość trudno dostępną; za to cenią ją ci, którzy szukają ciszy bez udogodnień. Ok. 100 m na zachód od wieży jest studzienka Velký Lopeník – jedna z najwyżej położonych w Białych Karpatach, w której woda wypływa wprost ze skały; opiekuje się nią gmina Lopeník.

Co widać ze szczytu

Głównym powodem wejścia jest wieża widokowa, z której rozciąga się widok na Białe Karpaty po obu stronach granicy, m.in. na Dolinę Bošácką po stronie słowackiej. Taras widokowy znajduje się na wysokości 20 m, prowadzi na niego 101 stopni.

Przyroda i historia

Na szczycie stały już trzy drewniane wieże widokowe. Pierwszą zbudowano w 1944 roku, ale już w 1946 roku spłonęła. W tym samym roku postawiono jej replikę, która mimo surowego klimatu na szczycie przetrwała do 1972 roku, kiedy sama się rozpadła. Obecną wieżę o wysokości 22 m wspólnie zbudowały strona słowacka i czeska: kamień węgielny położono 23 czerwca 2002 roku, budowa ruszyła we wrześniu 2004 roku, a uroczyste otwarcie odbyło się 16 lipca 2005 roku. Jest wykonana z drewna dębowego na murowanej podstawie według projektu zlińskiego architekta Svatopluka Sládečka i kosztowała ok. 2 mln koron czeskich. Wieża uchodzi za symbol przyjaźni Czechów i Słowaków.

Na szczycie jest też pomnik i wspólna mogiła 22 żołnierzy Armii Czerwonej poległych pod koniec II wojny światowej w ciężkich walkach w okolicy. Oprócz wieży jest tu altana, miejsce odpoczynku z ławkami i tablice informacyjne.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Wejście na Lopeník prowadzi leśnymi i łąkowymi ścieżkami bez odcinków skalnych i nadaje się na wycieczkę w ciepłej porze roku; zimą ścieżki mogą być zasypane śniegiem, a usług w pobliżu jest mało, więc warto mieć ze sobą wodę i jedzenie. Po stronie słowackiej góra służy do lotów paralotniowych. W obu obszarach chronionego krajobrazu chodź znakowanymi szlakami i zabieraj śmieci ze sobą. Po stronie słowackiej w górach pomaga Horská záchranná služba (HZS): 18 300 (+421 18 300); w obu krajach działa numer alarmowy 112.

Ciekawostki

• Obecna wieża jest już trzecia na szczycie; dwie pierwsze przetrwały łącznie mniej niż 30 lat.
• Studzienka Velký Lopeník należy do najwyżej położonych w Białych Karpatach.
• Wokół góry wciąż widać rozproszone przysiółki-kopanice – typowy rodzaj osadnictwa tego pogranicza.

Zdjęcia: Jiří Komárek, CC BY-SA 4.0; Jiří Komárek, CC BY-SA 4.0; R.Najdený, CC BY-SA 4.0; Palickap, CC BY-SA 3.0; Palickap, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.