Veľký Grič

Veľký Grič (niem. Donnerstein) to wyraźny, częściowo skalisty szczyt o wysokości 971 m w wulkanicznych górach Ptacznik (Vtáčnik) w środkowej Słowacji. Leży na północnym skraju gór, w grupie Wysokiego Ptacznika, ok. 3 km na południowy zachód od miasta Handlová. Wierzchołek należy do kraju trenczyńskiego, powiat Prievidza, i obejmuje katastry Handlovej oraz wsi Cigeľ. Jest ostatnim (licząc z południa na północ) szczytem Ptacznika o wysokości ponad 900 m: główny grzbiet tworzy tu charakterystyczny róg, wysunięty na północny wschód, w stronę Handlovej.

Góra ma kształt wydłużonego kopca, wyraźnie górującego od południowego zachodu nad Kotliną Handlowską. Stoki południowo-zachodnie i zachodnie są łagodne, pozostałe strome, miejscami urwiste, a wierzchowina spłaszczona. Na północy sąsiaduje z Malým Gričem (876 m), na zachodzie z Chvojką (836 m), na południowym zachodzie z Tlstým dielem (1014 m) i Bielą skałą (1135 m), a na wschodzie z Vysoką (935 m) i Jazveczą skałą (931 m). Stoki należą do dorzecza Nitry: wschodnie i północne odwadnia Handlovka, a zachodnie dopływy potoku Ciglianka.

Jak dojść / szlaki

• Szlak czerwony – dalekobieżna Ponitrianska magistrála, biegnąca całym głównym grzbietem Ptacznika. Od północy wychodzi wprost z centrum Handlovej, od południa nadchodzi od Ptacznika przez Orlí kameň. Ścieżka mija wierzchołek tuż poniżej, a na sam szczyt i pobliski punkt widokowy na krawędzi skalnego uskoku prowadzi krótki znakowany łącznik.
• Szlak żółty – z Veľkiej Lehôtki (od strony Prievidzy przez przełęcz Uhlisko).
• Szlak zielony – ze wsi Cigeľ.

Góra jest popularnym celem wycieczek z Handlovej i przystankiem dla wędrujących głównym grzbietem Ptacznika.

Co widać ze szczytu

Stoki porasta las mieszany, ale z wierzchołka i krawędzi skał roztacza się prawie dookolna panorama – najszersza w kierunkach od północnego przez wschodni do południowego. Widać Góry Strażowskie, Żar, Małą i Wielką Fatrę, zachodni kraniec Niżnych Tatr, Góry Kremnickie, Polanę, Javorie i Góry Szczawnickie, a także Považský Inovec i inne szczyty Ptacznika. W dole leży Handlová i jej kotlina.

Przyroda i historia

Góra jest wymodelowana w grubej pokrywie wulkanicznych andezytów. Na stokach wschodnich i północno-wschodnich, tuż pod wierzchołkiem, wychodzą one na powierzchnię w postaci ciągu potężnych ścian i urwisk o łącznej długości blisko 900 m, urozmaiconych żebrami, ambonami i basztami skalnymi. Skały te dobrze widać z Handlovej – to one czynią Veľký Grič dominantą okolicy. Formacje skalne są popularnym terenem ćwiczeń wspinaczy i miłośników boulderingu.

Pod szczytem, po stronie Handlovej, jest kilka źródeł, jedno z nich prosto obudowane.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Na szczyt można wchodzić przez cały rok, ale przy krawędzi urwisk po stronie wschodniej zachowaj dużą ostrożność, zwłaszcza z dziećmi, we mgle i zimą, gdy ścieżki oblodzą się. Wspinaj się tylko z własnym sprzętem i doświadczeniem. Trzymaj się znakowanych szlaków i zabieraj śmieci. Słowackie pogotowie górskie (HZS): 18 300 (+421 18 300); numer alarmowy 112.

Ciekawostki

• Ściany skalne Veľkiego Griča ciągną się na długości prawie 900 m.
• Niemiecka nazwa góry to Donnerstein – „Kamień Gromu”.
• To najdalej na północ wysunięty szczyt Ptacznika wyższy niż 900 m.

Zdjęcia: Branik P, CC BY-SA 3.0; Branik P, CC BY-SA 3.0; Pe3kZA, CC BY-SA 3.0; Stanislav Doronenko, CC BY 3.0 — Wikimedia Commons.