Vápeč

Vápeč to szczyt o wysokości 955 m w Górach Strażowskich w zachodniej Słowacji. Wznosi się nad wsią Horná Poruba, ok. 9 km na południowy wschód od Iławy, a jego ostra, niepowtarzalna sylwetka dominuje nad Bruzdą Porubską. Vápeč leży w środkowej części gór, w Zliechovskiej hornatinie, na zachodnim skraju potężnego masywu Suchej hory. Należy do powiatu Ilava w kraju trenczyńskim i obejmuje katastry Hornej Poruby i Košeckiego Podhradia (osada Kopec).

Przełęcz łączy Vápeč z sąsiednią Suchą horą (986 m) na południowym wschodzie. Na południu leży Homôľka (907 m), na zachodzie Hoľazne (901 m), na północy Mačičie (758 m), a na wschodzie Čierny vrch (855 m) i Hrubá Zliezajňa (946 m). Stoki odwadniają potoki Podhradský i Porubský do Wagu. Najbliższe miejscowości to Horná Poruba u zachodniego podnóża (ok. 1,6 km) i Kopec na północnym wschodzie; na południowym zachodzie leży Dolná Poruba.

Jak dojść / szlaki

• Szlak czerwony – Szlak Bohaterów SNP (Cesta hrdinov SNP, zarazem europejski szlak E8): przechodzi przez przełęcz Palúch pod szczytem – od zachodu z Omšenskiej Baby przez Horną Porubę, od wschodu ze Zliechova. Z Kopca to ok. 3 km i półtorej godziny marszu.
• Od szlaku głównego na wierzchołek z krzyżem prowadzi krótkie dojście znakowane czerwonym trójkątem.
• Lokalne szlaki (m.in. niebieski) prowadzą z Iławy, z Prejty przez Horną Porubę i od przełęczy pod Homôľką.

Co widać ze szczytu

Partie szczytowe porasta tylko nieciągły las, a znaczna ich część to nagie skały, więc widok jest znakomity. Dobrze widać okoliczne szczyty Gór Strażowskich, a przy przejrzystym powietrzu także Považský Inovec, Białe Karpaty, Jaworniki, Góry Sulowskie, część Małej i Wielkiej Fatry, Vtáčnik, Pohronský Inovec i Trybecz.

Przyroda i historia

Szczyt i jego najbliższe otoczenie tworzą narodowy rezerwat przyrody o tej samej nazwie, utworzony w 1993 r. na powierzchni 75,38 ha. Geologicznie Vápeč to wyraźny morfologicznie płat płaszczowiny hronikum: stoki budują głównie górnotriasowe („główne”) dolomity, a sam wierzchołek – wapienie wettersteińskie. To wapienno-dolomitowa skalista dominanta gór z bogatą florą i fauną od ciepłolubnej po górską. Przeważają buczyny wapienne, mniej jest żyznych buczyn; na stokach pod wierzchołkiem rosną zbiorowiska trawiasto-bylinowe z przewagą gatunków ciepłolubnych, a gatunki górskie trzymają się chłodniejszych miejsc.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Ostatni odcinek na szczyt jest kamienisty, a skały wokół krzyża stromo opadają – trzymaj się ścieżki i uważaj przy mokrej lub oblodzonej skale. Wierzchołek leży w rezerwacie, więc nie schodź ze znakowanych szlaków i nie zrywaj roślin. Słowackie pogotowie górskie (HZS): 18 300 (+421 18 300); numer alarmowy 112.

Ciekawostki

• Drogowskazy i starsze zdjęcia podają wysokość 956 m; dokładniejsza wartość to 955,5 m.
• Vápeč dobrze widać nawet od zamku w Iławie nad Wagiem.

Zdjęcia: Pe3kZA, CC BY-SA 3.0; User:Prazak, CC BY-SA 3.0; Prazak, CC BY-SA 3.0; Michal Jakubský, CC BY 3.0; Michal Jakubský, CC BY 3.0 — Wikimedia Commons.