Strážov

Strážov (węg. Sztrázsó) to najwyższy szczyt Gór Strażowskich o wysokości 1213,3 m (na miejscowych tabliczkach często podaje się 1215 m). Góra wznosi się ok. 15 km na wschód od Ilavy, w centralnej części pasma, w geomorfologicznej podjednostce Zliechovská hornatina. Wierzchołek leży na granicy kraju żylińskiego i trenczyńskiego, między powiatami Żylina i Ilava, i sięga na grunty wsi Čičmany i Zliechov; północna część masywu należy do gminy Pružina w powiecie Považská Bystrica. Strážov dominuje od wschodu nad wsią Zliechov, a po zachodniej stronie leżą Čičmany. Droga łącząca te wsie biegnie południowymi stokami masywu.

Szczyt wznosi się w mocno powyginanym głównym grzbiecie Gór Strażowskich, na wododziale Wagu i Nitry. Na północny wschód biegnie grzbiet z Čiernym vrchem (1068 m), na północy leży Sokolie (1032 m). Zachodnią część masywu odwadniają dopływy Podhradskiego potoku płynącego do Wagu; wschodnie stoki w rejonie Zákľuki to obszar źródłowy Rajčanki; północną część odwadnia Strážovský potok, dopływ Pružinki, a z południowego podnóża woda spływa potokiem Jasenina do Nitry.

Jak dojść / szlaki

• Szlakiem czerwonym – Szlakiem Bohaterów SNP z Čičman albo ze Zliechova.
• Szlakiem zielonym z miejscowości Briestenné.
• Znakowanym szlakiem z Pružiny – tą trasą co roku odbywa się tradycyjne wejście na Strážov.

Wszystkie te szlaki łączą się na polanie Lúka pod Strážovom (1130 m), skąd osobne znaki w niespełna 15 minut wyprowadzają na szczyt. Innych oficjalnych czasów przejścia źródła nie podają. W pobliżu szczytu jest kilka źródeł, ale część z nich wysycha, więc lepiej mieć wodę ze sobą.

Co widać ze szczytu

Dzięki wysokości i położeniu Strážov oferuje ciekawe i dalekie widoki. Skalisty wierzchołek daje panoramę dookolną na okoliczne szczyty i sąsiednie pasma. Przy dobrych warunkach widać Małą Fatrę, Vtáčnik i Považský Inovec, a sporadycznie nawet Beskid Kisucki, Babią Górę i Ostredok. Na szczycie stoją krzyże, w tym duży podwójny krzyż.

Przyroda i historia

Cały masyw leży w Obszarze Chronionego Krajobrazu Góry Strażowskie i w narodowym rezerwacie przyrody „Strážov”, utworzonym w 1981 roku na powierzchni 4,8 km². Masyw wypreparowany jest w grubej warstwie mezozoicznych wapieni i dolomitów, tworzących rozległą płaszczowinę: głównie ciemnoszarych środkowotriasowych wapieni guttensteinskich i jasnoszarych triasowych dolomitów ramsauskich. Dawniej skały te zaliczano do osobnej płaszczowiny strażowskiej; obecnie geolodzy widzą w nich raczej fragment płaszczowiny powaskiej (według nowszych badań – płaszczowiny Ostrej Malenicy).

W masywie wyróżnia się pięć wierzchołków: północny (1001 m), środkowy (1063 m), główny, zachodni (1025 m) i południowy (1104 m). Wierzchołek główny jest skalisty, od zachodu podcięty kilkunastometrowym pionowym urwiskiem. Stoki są generalnie strome, rozczłonkowane głębokimi dolinkami i w wielu miejscach najeżone grupami skał. W masywie kryje się szereg jaskiń, w większości rozwiniętych wzdłuż pionowych pęknięć. Od zachodu pod szczytem znajduje się Jánošíkova jaskyňa, a 200 m na południowy zachód od niej jaskinia Četníková svadba, odkryta w 2001 roku: speleolodzy poznali w niej ok. 1300 m korytarzy i wielkich sal sięgających 100 m w głąb góry, a w 2013 roku połączono ją z jaskinią Strážovská priepasť. Na stokach północnych, na granicy skał o różnej odporności na erozję, uformowały się dwa Wodospady Strażowskie.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Część szczytowa jest skalista, a od zachodu urywa się stroma ściana, więc przy krawędzi trzeba uważać, zwłaszcza na mokrej skale lub zimą. W narodowym rezerwacie przyrody chodź tylko znakowanymi szlakami i nie zrywaj roślin. W słowackich górach pomaga Horská záchranná služba (HZS): 18 300 (+421 18 300) lub 112.

Ciekawostki

• Strážov to jeden z najbardziej pożądanych celów wycieczek w Górach Strażowskich – dzięki przyrodzie i rozległej panoramie.
• System jaskiń pod szczytem wciąż jest badany przez speleologów.
• Co roku z Pružiny odbywa się tradycyjne wejście na Strážov.

Zdjęcia: Svetovid, CC BY 3.0; Michal Jakubský, CC BY 3.0; Michal Jakubský, CC BY 3.0; Michal Jakubský, CC BY 3.0; Svetovid, CC BY 3.0 — Wikimedia Commons.