Sobór Zmartwychwstania Pańskiego, Iwano-Frankowsk

Jednym z najbardziej znanych zabytków Iwano-Frankowska jest greckokatolicka katedra Zmartwychwstania Chrystusa, dawniej kościół jezuicki. Historia kościoła jest dość interesująca.

Nazwa katedry Zmartwychwstania Pańskiego jest głęboko historyczna, ponieważ była to nazwa głównej ukraińskiej cerkwi w mieście Stanisławów od początku jej istnienia i została zbudowana w 1601 roku we wsi Zabolotia na miejscu obecnej synagogi. Wspominał o niej podróżnik Ulrich von Werdum, który odwiedził Stanisławów w 1672 roku.

Na początku XVIII w. w Stanisławowie pojawili się ojcowie jezuici.

W 1720 r. rektor kolegium jezuickiego o. Tomasz Żeleński rozpoczął budowę kościoła jezuickiego na miejscu spalonego (podczas napadu tureckiego).

Podczas kopania dołu pod fundamenty kościoła znaleziono skarb - 14 tys. zł, z czego połowę przeznaczono na budowę kościoła. Kościół otrzymał również pomoc finansową na budowę od Wiktorii Leszczyńskiej, żony Józefa Potockiego. Pierwszy kościół jezuicki został otwarty w dniu św. Wiktorii w 1729 roku. Jednak z powodu problemów ze słabymi fundamentami, ściany zaczęły pękać i w 1752 r. kościół musiał zostać całkowicie rozebrany. Rok później rozpoczęto budowę nowego kościoła, która trwała 10 lat.

Projekt inżyniera wojskowego z Kamieńca Podolskiego Christiana Dalke i architekta Jurija Karszyckiego był bardziej rozbudowany niż ich poprzedników, w wyniku czego ich dzieło zajęło należne mu miejsce wśród zabytków Iwano-Frankowska.

Kościół został zbudowany w stylu austro-bawarskiego baroku z elementami klasycyzmu.

Smukłą sylwetkę głównej fasady katedry uzupełniają przypominające namioty szczyty dwóch wież, których kształty zostały zapożyczone z drewnianej architektury huculskiej.

Katedra ma formę trójnawowej ceglanej ośmiofilarowej bazyliki z mocno rozszerzoną fasadą.

Wystrój bogatego wnętrza uzupełniają barokowe rzeźby na ołtarzu głównym, czyli figury aniołów, świętych i apostołów.

Budowa trwała do 1763 roku. Rok później, w 1764 roku, podczas oblężenia miasta przez wojska rosyjskie, wieża kościoła została zniszczona.

W 1772 r., po pierwszym rozbiorze Polski, Iwano-Frankowsk znalazł się pod panowaniem Austro-Węgier. Zakon jezuitów został zakazany w Imperium Habsburgów, a nowa administracja miasta zamknęła klasztor jezuitów w 1773 r., przekazując jego pomieszczenia gminie miejskiej. Budynek stopniowo popadał w ruinę.

Po zaprzestaniu działalności zakonów przez Austriaków w 1774 r., kościół był wykorzystywany kolejno przez uczniów gimnazjum i społeczność greckokatolicką. Podczas największego pożaru w 1868 r. katedra cudem ocalała. Na prośbę Ukraińców rząd austriacki przekazał kościół na ich własność w 1849 roku. Nieco później, w 1885 r., utworzono greckokatolicką diecezję stanisławowską, a dawna świątynia otrzymała współczesną nazwę - katedra Zmartwychwstania Pańskiego.

Wnętrza katedry można scharakteryzować jako wykonane w stylu bizantyjskim, a pięciopoziomowy ikonostas, zainstalowany w 1901 roku, zachwyca swoim pięknem i kunsztem wykonania. Ikony i malowidła na ścianach katedry należą do słynnych artystów Juliusza Makarowskiego i Modesta Sosenki (1875-1920), a ikonostas został namalowany przez Antona Monastyrskiego (1878-1969). W latach 1946-1989, w związku z likwidacją Kościoła greckokatolickiego, cerkiew była prawosławna. 28 stycznia 1990 r. - cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego została zwrócona UGKC i przywrócono jej status katedry Zmartwychwstania Pańskiego.

W 1993 r. na fasadzie zainstalowano płaskorzeźbę A. Szeptyckiego, a w 1997 r. w niszach umieszczono rzeźby księżnej Olhy i Wołodymyra Wielkiego jako arcykapłanów Rusi, a także błogosławionego męczennika Hryhorija Chomyszyna, biskupa stanisławowskiego (1904-1945). Autorem dzieł jest W. Dowbeszok.

Obecnie w parafii działa pięć chórów, które śpiewają podczas pięciu niedzielnych liturgii. Istnieje Niedzielna Szkoła Katechetyczna "Zmartwychwstanie", która uczy prawd wiary nie tylko dzieci i młodzież, ale także dorosłych. Aktywnie działa ruch "Spotkania Małżeńskie" i prowadzone są katechezy przedmałżeńskie. Niedawno zorganizowano "chrześcijańskie kino", gdzie wierni mają możliwość oglądania pouczających religijnie filmów.

Regularnie odbywają się spotkania modlitewne Matek w Modlitwie i wspólnot Apostolstwa Dobrej Śmierci. Wszystko to jest tylko niewielką częścią tego, co duchowieństwo parafialne, składające się z dziewięciu kapłanów pod przewodnictwem arcybiskupa metropolity Jurija Nowickiego, robi dla parafii. Yurii Novytskyi, aby ożywić życie parafii katedralnej.

Strona materialna nie jest pomijana. Trwają prace remontowe w pomieszczeniach katedry. Dzięki staraniom rektora kościoła i pomocy darczyńców odnowiono wnętrze świątyni, urządzono kryptę, w której spoczywają wierni archidiecezji iwanofrankowskiej (biskupi Sofron Dmyterko, Sofron Mądry i inni), trwają drobne prace elewacyjne, ponieważ świątynia ma swoje lata i wymaga stałej opieki.

Najnowszą pracą, której mieszkańcy miasta nie ignorują, jest renowacja dachu na większości katedry. Ponad 50 lat temu katedra była pokryta ocynkowaną blachą. Dziś w wielu miejscach osiągnęła ona już kres swojej żywotności i zaczęła przeciekać. Sanktuarium zbudowanemu przez naszych pradziadków groziło zniszczenie. Postanowiono odrestaurować dach z miedzi, aby zachować harmonię z kopułami, które są wykonane z tego samego materiału.

Dzięki staraniom darczyńców i mecenasów oraz wysiłkom rektora katedry, ks. Jurija Nowickiego, katedra Zmartwychwstania Chrystusa przechodzi renowację, aby służyć jako Dom Modlitwy dla wszystkich zmęczonych i obciążonych przez wiele stuleci.