Sninský kameň

Sninský kameň to szczyt o wysokości 1006 m w wulkanicznym paśmie Wyhorlatu na wschodzie Słowacji, najniższy z pięciu wyhorlackich „tysięczników”. To najbardziej wyrazista dominanta okolic Sniny: potężnie wznosi się na południowy wschód od wsi Zemplínske Hámre, nad jeziorem Morské oko, około 7 km od Sniny i 20 km na wschód od Humennégo. Mimo nazwy szczyt leży w powiecie Humenné w kraju preszowskim, na terenie obwodu wojskowego Valaškovce; grzbietem biegnie tu granica z krajem koszyckim.

Wierzchołek tworzą dwie oddzielne andezytowe turnie o płaskich wierzchowinach: mniejszy, ale wyższy Malý Sninský kameň (1006 m) i większy, niższy Veľký Sninský kameň (998 m). Mają średnio 20 m wysokości, a zachodnia ściana, szczególnie okazała od strony doliny Cirochy, sięga 40 m. Veľký kameň ma około 180 m długości, Malý około 70 m. Na obie wierzchowiny prowadzą żelazne drabinki. Góra leży w głównym grzbiecie między Nežabcem (1023 m) a Motrogonem (1018 m).

Jak dojść / szlaki

Na siodełku pod skałami zbiega się kilka szlaków (czasy wejścia według źródeł słowackich):

• Z parkingu Krivec pod Morskim Okiem – szlakiem niebieskim przez przełęcz Tri tably: 1:35 h, 444 m przewyższenia.
• Z Zemplínskich Hámrów – zielonym przez Rovienky: 1:50 h, 659 m, najkrótsze i najbardziej strome wejście; albo żółtym na przełęcz Tri tably, dalej czerwonym i niebieskim: 1:45 h.
• Ze Sniny – niebieskim obok Sninskich stawów i przez Rovienky: 3:40 h, 790 m.
• Z Remetských Hámrów – niebieskim obok Morskiego Oka i przez Tri tably: 4:05 h, 730 m.
• Głównym grzbietem – szlakiem czerwonym od Strihovskiego sedla przez Nežabec.

Do Sniny, Zemplínskich Hámrów i Strihovców kursują autobusy podmiejskie z Humennégo, do Remetských Hámrów – z Michaloviec; kolej dociera do Humennégo, Sniny i Michaloviec.

Co widać ze szczytu

Sninský kameň to jeden z najlepszych punktów widokowych Wyhorlatu. Widać dolinę Cirochy ze Sniną, grzbiety Wyhorlatu, słowackie Bukovské vrchy z Kremencem i zbiornikiem Starina, polskie Bieszczady z Tarnicą, Góry Slańskie z Šimonką i Nizinę Wschodniosłowacką. Z Malego kameňa widać Morské oko i ukraińskie Połoniny: Lutiańską Hołycię, Ostrą Horę, Pikuj, Połoninę Runę i Połoninę Borżawę ze Stojem. Zimą, przy dobrej widoczności, na zachodzie widać nawet Tatry Wysokie i Kráľovą hoľę – ponad 145 km.

Przyroda i historia

Skały są pozostałością potoku lawowego, który niegdyś wylał się z wulkanu do starej doliny, a następnie erozja wypreparowała go spośród mniej odpornych tufów. Andezyt ma około 12,5–9,1 mln lat. Na szczycie spotyka się flora ciepłolubna z roślinami górskich buczyn; rośnie tu endemiczna kostrzewa owcza wyhorlacka, występująca tylko tutaj, a na ścianach rzadkie rozrzutka brzeżna i zanokcica północna. Stwierdzono tu 43 gatunki porostów i 148 gatunków roślin naczyniowych.

Szczyt leży w Obszarze Chronionego Krajobrazu Wyhorlat i w rezerwacie Vihorlatský prales, części obiektu UNESCO „Pradawne i pierwotne lasy bukowe Karpat”. Pierwsze schroniska turystyczne na Słowacji poza Tatrami Wysokimi zbudowano właśnie tutaj w 1880 roku, a szlak od Morskiego Oka na szczyt wyznakowano w 1881 roku – istnieje do dziś. Na Veľkim kameniu stoi metalowy krzyż z 1990 roku, a na Malym – skrzynka z księgą szczytową.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

W rezerwacie nie wolno schodzić ze szlaku, rozpalać ognia, biwakować, wspinać się po skałach ani zbierać roślin. W 2015 roku źle zgaszone ognisko wywołało na szczycie pożar. Drabinki są śliskie w niepogodę i przy oblodzeniu. Przy siodełku jest źródło „Pod Sninským kameňom”. W słowackich górach pomaga Górskie Pogotowie Ratunkowe HZS: 18 300 (+421 18 300) lub 112.

Ciekawostki

• Co roku w maju turyści przechodzą cały główny grzbiet Wyhorlatu (około 50 km) z wejściem na Sninský kameň, a w ostatni dzień roku spotykają się tu na sylwestrowym wejściu.
• Kostrzewa wyhorlacka nie rośnie nigdzie indziej na świecie.

Zdjęcia: PM, Public domain; Milan Bališin, CC BY-SA 4.0; Jiří Komárek, CC BY-SA 4.0; PM, Public domain; PM, Public domain — Wikimedia Commons.