Sądecki Park Etnograficzny w Nowym Sączu

Sądecki Park Etnograficzny w Nowym Sączu to największy skansen w Małopolsce. Na obszarze około 20 hektarów na obrzeżach miasta zgromadzono kilkadziesiąt drewnianych i murowanych budynków z całej Sądecczyzny: zagrody chłopskie, dwór szlachecki, folwark, warsztaty rzemieślnicze, wiatrak oraz trzy osiemnastowieczne świątynie — kościół rzymskokatolicki, cerkiew greckokatolicką i kościół ewangelicki. Muzeum otwarto w 1975 roku; prowadzi je Muzeum Ziemi Sądeckiej (dawniej Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu).

Wyjątkowość tego skansenu polega na tym, że opowiada nie o jednej społeczności, lecz o wszystkich, którzy żyli w dolinach Dunajca i Popradu. Osobne sektory poświęcono trzem polskim grupom etnograficznym — Lachom Sądeckim, Pogórzanom i Góralom Sądeckim — a także Łemkom, kolonistom niemieckim i Cyganom Karpackim. Chałupy pokazują, jak żyły rodziny biedne i zamożne oraz jak zmieniało się codzienne życie od XVIII do początku XX wieku.

Co zobaczyć

• Sektor łemkowski — osiemnastowieczna cerkiew z Czarnego i chałupy z łemkowskich wsi; jest tu wystawa o maziarstwie łemkowskim, czyli rzemiośle opartym na handlu dziegciem i smarami, które Łemkowie rozwozili daleko poza Karpaty.
• Siedemnastowieczny dwór z Rdzawy z unikatową polichromią we wnętrzach oraz sąsiedni folwark.
• Kościół z Łososiny Dolnej z malowanym stropem i kościół ewangelicki ze Stadeł z 1809 roku, przeniesiony tu po pożarze w 2003 roku.
• Sektor kolonistów niemieckich — murowane zagrody z Gołkowic Dolnych, wzniesione przez potomków osadników sprowadzonych do Galicji pod koniec XVIII wieku przez cesarza Józefa II.
• Osada cygańska na skraju lasu, szkoła wiejska z Nowego Rybia, kuźnia, olejarnia, pasieki, kapliczki przydrożne i studnie.
• Miasteczko Galicyjskie — rekonstrukcja niewielkiego rynku z ratuszem, apteką, pocztą, pracownią krawca, remizą i karczmą; otwarte w 2011 roku, działa jako osobny oddział muzeum.

Latem w skansenie odbywają się pokazy dawnych rzemiosł i kuchni regionalnej, warsztaty oraz imprezy folklorystyczne, dlatego to dobre miejsce na wycieczkę z dziećmi.

Informacje praktyczne

Od 1 maja 2026 roku do skansenu można wejść wyłącznie od ul. Lwowskiej 226 — przez Miasteczko Galicyjskie lub sektor kolonistów niemieckich (wejście od ul. Długoszowskiego jest zamknięte z powodu prac budowlanych). Przy Miasteczku Galicyjskim znajduje się duży bezpłatny parking dla samochodów i autokarów; tam też można kupić bilety do skansenu. W pobliżu zatrzymują się autobusy miejskie nr 25 i 27.

Od 1 maja do 15 października park jest czynny od wtorku do niedzieli w godz. 10:00–18:00 (wnętrza do 17:45, ostatnie wejście o 16:30). Od 16 października do 30 kwietnia — od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–15:00 (ostatnie wejście o 14:00), ale wyłącznie jako spacer po terenie bez wchodzenia do chałup. W poniedziałki i niektóre święta nieczynne.

Bilet w sezonie kosztuje 23 zł (ulgowy 17 zł, rodzinny 69 zł); bilet łączony do skansenu i Miasteczka Galicyjskiego — 32 zł. Poza sezonem 13 zł, łączony 27 zł. We wtorek wstęp na teren jest bezpłatny. Usługa przewodnicka po polsku lub angielsku kosztuje 150 zł za grupę. Dostępny jest audioprzewodnik na smartfon. Dane według stanu na październik 2026 roku.

Teren jest pagórkowaty, drogi nieutwardzone, a w chałupach są wysokie progi i niskie drzwi, dlatego poruszanie się z wózkiem dziecięcym lub inwalidzkim jest utrudnione; dostosowane wejście, kasa i toaleta znajdują się od strony Miasteczka Galicyjskiego. Na zwiedzanie warto zarezerwować co najmniej dwie–trzy godziny.

W pobliżu

Kilka kilometrów na południe leży Stary Sącz z zabytkowym rynkiem i klasztorem klarysek, a doliną Popradu łatwo dojechać do ruin zamku w Rytrze i do uzdrowiska Krynica-Zdrój. Na zachodzie, w Pieninach, czekają Szczawnica i spływ Dunajcem.

Oficjalna strona: muzeum.sacz.pl

Zdjęcia: MOs810, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; mik Krakow, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons; Przykuta, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Krzysztof Stadnik, CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons; Pesell, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Gorofil, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.