Rokoš

Rokoš (1010 m) to drugi co do wysokości szczyt Nitrickich Wierchów, jednostki Gór Strażowskich w zachodniej Słowacji. Masyw Rokoša dominuje od zachodu nad doliną środkowej Nitricy między wsiami Nitrianske Rudno na północy i Diviacka Nová Ves na południu, ok. 8 km na północny zachód od miasta Nováky. Przez szczyt przebiega granica powiatów Prievidza i Bánovce nad Bebravou w kraju trenczyńskim; schodzą się tu katastry wsi Nitrianske Rudno i Uhrovské Podhradie. Najbliższe wsie to Omastiná (ok. 3 km), Uhrovské Podhradie, Nitrianske Rudno i Diviaky nad Nitricou (po 4–4,5 km).

Na północy Sedlo Rázdelie (685 m) oddziela Rokoš od Suchego Wierchu (1028 m), najwyższego szczytu Nitrickich Wierchów, a na południu płytkie Sedlo Rokoš (945 m) – od Małego Rokoša (953 m) i dalszego ciągu grzbietu, opadającego wieloma odnogami ku dolinom Nitricy i Nitry. Masywny grzbiet wznosi się nad północnym skrajem Pogórza Naddunajskiego, więc góra góruje nad okolicznymi nizinami o ok. 700 m. Mimo to Rokoš uchodzi za jeden z najłatwiej dostępnych „tysięczników” zachodniej Słowacji.

Jak dojść / szlaki

• Szlak czerwony – Ścieżka Ľudovíta Štúra i Alexandra Dubčeka: z Uhrovca przez Sedlo Rokoš na szczyt i dalej przez Košútovą skałę na Suchy Wierch. Według polskiej Wikipedii przejście z Uhrovca zajmuje ok. 4:15 h, a dalej na Suchy Wierch ok. 3:30 h. Krótka ślepa odnoga prowadzi na widokową polanę na południowo-zachodnim ramieniu.
• Szlaki na Sedlo Rokoš – z Uhrovskiego Podhradia na zachodzie i z Diviackiej Novej Vsi na wschodzie.
• Od wschodu – znakowane szlaki z Diviaków nad Nitricou (Ješkova Ves), Nitrianskiego Rudna i Omastinej.

Co widać ze szczytu

Sam wierzchołek porasta las mieszany, więc widoku z niego praktycznie nie ma. Rekompensują to rozległe panoramy z mniejszych miejsc o rzadszej roślinności, zwłaszcza z polan na zachodnim, skalistym ramieniu – głównie na zachód i południe. Oprócz pobliskich kotlin dobrze widać Vtáčnik i sąsiednie części Gór Strażowskich, Považský Inovec i Tribeč, a w wyjątkowo przejrzyste dni także Pohronský Inovec, Góry Kremnickie, Niżne Tatry, Wielką i Małą Fatrę oraz Białe Karpaty.

Przyroda i historia

Masyw budują grube ławice dolomitów środkowego triasu z wkładkami wapieni płaszczowiny choczańskiej, spoczywające na marglistych utworach płaszczowiny kriżniańskiej; na stokach wschodnich występują utwory jury i dolnej kredy. Masyw jest mocno rozczłonkowany głębokimi dolinami, rozdzielonymi wysokimi grzbietami ze ścianami skalnymi i fantazyjnymi turniczkami. Form krasowych jest niewiele – kilkanaście krótkich, do 50 m, jaskiń. Ze względu na przepuszczalne, węglanowe podłoże górne odcinki większości dolin są bezwodne albo wypełniają się wodą tylko okresowo.

Cały masyw jest zalesiony, przeważają buczyny. Rośnie tu dąb omszony – na północnej granicy swego zasięgu, a jego stanowiska pod szczytem Rokoša są najwyżej położonymi na Słowacji. Na skalnych półkach i graniach rośnie sosna zwyczajna, a wzdłuż zachodniego ramienia – kserotermiczne murawy naskalne. Szczyt i znaczna część masywu leżą w narodowym rezerwacie przyrody Rokoš.

Na widokowej polanie ok. 30 m poniżej szczytu stoi skromny pomnik Ľudovíta Štúra i Alexandra Dubčeka, urodzonych w pobliskim Uhrovcu. Postawili go mieszkańcy w 1968 r.; po stłumieniu Praskiej Wiosny tablicę zniszczyli „nieznani sprawcy”, a w 1996 r. mieszkańcy Uhrovca ufundowali nową.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Rokoš jest odwiedzany przez cały rok. Ścieżki są miejscami strome i kamieniste, dolomit po deszczu jest śliski, a przy skalistych ramionach są urwiska – pilnuj dzieci. Latem doliny masywu bywają bezwodne, więc zabierz wodę. W rezerwacie nie schodź ze szlaków i nie zrywaj roślin. Słowackie pogotowie górskie (HZS): 18 300 (+421 18 300); numer alarmowy 112.

Ciekawostki

• Czerwony szlak przez szczyt nosi imię Ľudovíta Štúra i Alexandra Dubčeka – dwóch rodaków z Uhrovca.
• Pod szczytem Rokoša znajdują się najwyżej położone na Słowacji stanowiska dębu omszonego.
• W Nitrickich Wierchach wyższy od Rokoša jest tylko Suchy Wierch (1028 m).

Zdjęcia: Pe3kZA, CC BY-SA 3.0; Pe3kZA, CC BY-SA 3.0; Milan Nobonn, CC BY 3.0; Milan Nobonn, CC BY 3.0 — Wikimedia Commons.