Posiadłość hrabiego Raya z XVIII i XIX wieku w Pryozerne

Niewiele osób wie, że we wsi Pryozerne, rejon rohatyński, obwód iwanofrankowski, znajduje się pałac z XVIII i XIX wieku, który pozytywnie zachwyca swoim podobieństwem. Pryozerne, które w 2001 roku liczyło 462 mieszkańców, znane jest od XVIII wieku, choć wieś jest znacznie starsza. Do 1961 roku Pryozerne nosiło nazwę Psary.

Pierwszym znanym właścicielem tej wsi był podkanclerzy galicyjski Józef Jabłonowski, z którym w pewien sposób związana jest historia pałacu. On też w drugiej połowie XVIII wieku wybudował w Psarach pierwszy pałac w stylu klasycystycznym. Niewiele zachowało się informacji o tej budowli: wiemy o kolumnach, drewnianym portyku itp. Po śmierci Jabłonowskiego jego majątek odziedziczyła poprzez różne małżeństwa jego prawnuczka Wilhelmina (z rodu książąt Głogowskich), żona hrabiego Stanisława Reya (1833-1873). Pałac w Pryozernem najczęściej kojarzony jest z arystokratyczną rodziną Reyów.

Nawiasem mówiąc, Reyowie to jedna z gałęzi słynnego magnackiego rodu Potockich. W latach 70-tych XIX wieku na polecenie hrabiny Wilhelminy Rey (1849-1907) wzniesiona została nowa posiadłość. Architektem był znany lwowski specjalista Julian Zacharewicz. Ciekawe, że stary pałac został rozebrany podczas budowy nowego dworu dopiero w 1880 roku.

W 1880 r. stary klasycystyczny pałac został rozebrany. W 1882 r. zakończono budowę nowego "hrabiowskiego gniazda" w stylu eklektycznym. Wokół niego założono 30-hektarowy park. Rosły w nim dęby, klony, lipy, modrzewie i jesiony. Znajdowały się tam również malownicze stawy, po których można było pływać łódkami wraz ze szlachtą. Po śmierci hrabiny wieś stała się majątkiem i przeszła w ręce jej synów. Jeden z nich, Ludwik Rey (1896-1978), został właścicielem majątku.

Arystokratyczny dwór przyciągał beau monde z całego regionu. Trwało to do 1939 roku, kiedy wybuchła II wojna światowa. Niestety, hrabia Ludwig wyjechał na zawsze do Francji. W czasach Związku Radzieckiego hrabiowskie arcydzieło architektury było wykorzystywane do celów gospodarczych, a mianowicie jako chlewnia kołchozu. Następnie utworzono tu szpital psychiatryczny. W 1955 r. osiedlili się tu studenci Zoologicznego Zespołu Weterynaryjnego w Rohatynie.

Zabytek architektoniczny otrzymał ciekawe przeznaczenie w czasach niepodległej Ukrainy, kiedy do 2004 roku funkcjonował tu klasztor zakonny. Później posiadłość stała się własnością Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego. W 2008 roku, w niejasnych, "mglistych" okolicznościach, posiadłość Rei została kupiona przez nieznane publicznie osoby prywatne. To smutne, że państwo nie zareagowało na tę sprzedaż dziedzictwa historycznego.

Dziś. Pałac nadal stoi i przyciąga turystów, ale tylko z zewnątrz. Wewnątrz obraz jest okropny. Niestety, ostatni właściciele nie dbali o właściwą renowację historycznego dziedzictwa narodu ukraińskiego. Oprócz pałacu, ciekawym obiektem jest brama wjazdowa, która została zbudowana w 1822 r. Kiedyś przejście wejściowe było przejściem przelotowym, ale w 1970 r. zostało zamurowane przez lokalnych funkcjonariuszy radzieckich. Powodem było to, że było to dobre miejsce na pomnik Lenina.

Można również prześledzić podjazd do domu Rei. Drzewa parkowe, w szczególności stuletnie lipy, przetrwały do dziś. A stawy są zarośnięte. Ogólnie muszę powiedzieć, że jest coś mistycznego w tym pałacu. Jest szczególnie przerażający w nocy. Dlatego hollywoodzcy reżyserzy horrorów mogliby znaleźć dobre miejsce do ich kręcenia. Najważniejszą rzeczą, którą należy teraz zrobić, jest uratowanie tego zabytku architektury. Nie będzie on w stanie długo stać bez renowacji.

Dla turystów i podróżników Współrzędne: 49°24′54″N, 24°28′04″E. Dojazd.

Jadąc z Iwano-Frankowska przez Rohatyn w kierunku Lwowa, przejeżdżamy przez Cherche i Pidkamin (zupełnie inna wieś, nie ta, którą zna wielu turystów). Za Pidkaminem zaleca się zjechać z drogi w lewo i jechać prosto. Następnie zobaczysz metalową bramę i opuszczony punkt kontrolny.

Ze Lwowa należy kierować się na Nowy Stryszcze, Fragę, a następnie wspomniany Pidkamin i skręcić z drogi w prawo.