Płasza
Płasza (słow. Pľaša) to szczyt o wysokości 1163 m w Bieszczadach Zachodnich, na granicy polsko-słowackiej; słowaccy geografowie zaliczają go do Gór Bukowskich. Leży w grzbiecie granicznym między Kurnikowym Beskidem (1037 m) na północnym zachodzie a Durkowcem (1189 m) na południowym wschodzie, nad słowacką wsią Runina, ok. 21 km na północny wschód od Sniny. Strona polska należy do gminy Cisna w powiecie leskim, słowacka – do katastru Stakčína w powiecie Snina.
Na polską stronę szczyt wysyła krótki grzbiet oddzielający potoki Płaszyniw i Chomów, dopływy Smereka. Stoki północne odwadniają Smerek i Wetlina do zlewni Wisły, południowe – potok Pľaša do Uliczki w zlewni Uhu, a zachodnie – Černegov potok do Cirochy w zlewni Laborca.
Jak dojść / szlaki
- Czerwona Magistrala Wschodniokarpacka (KST 0918) biegnie granią graniczną przez szczyt: od północnego zachodu z Przełęczy Ruskiej przez Kruhliak, od południowego wschodu z siodła pod Durkowcem; dalej prowadzi do trójstyku na Krzemieńcu.
- Polski niebieski szlak graniczny (Rzeszów – Grybów) przechodzi przez szczyt na odcinku Wielka Rawka – Riaba Skała.
- Zielony szlak z Runiny przez siodło pod Durkowcem (1120 m): ok. 3 h 10 min w górę, 2 h 30 min w dół, 603 m przewyższenia.
- Żółty szlak z Nowej Sedlicy przez rozdroże pod Riabą Skałą.
Od strony słowackiej najłatwiej wejść z Runiny – najwyżej położonej wsi powiatu Snina i całego Zemplinu.
Co widać ze szczytu
Wierzchołek jest bezleśny, a stoki porasta las; górne partie zajmują łąki – połoniny – więc panorama obejmuje cały horyzont. Widać sąsiednie szczyty Gór Bukowskich, Góry Słańskie i Wyhorlat, polskie Bieszczady ze Smerekiem i Połoniną Wetlińską oraz Karpaty ukraińskie. Przy dobrych warunkach dostrzec można odległe o ponad 160 km Tatry Wysokie i Kráľovą hoľę w Niżnych Tatrach. Łąki między Durkowcem a Płaszą uchodzą za najpiękniejsze połoniny Słowacji.
Przyroda i historia
Nazwa szczytu jest zniekształcona – poprawnie Plasza – i pochodzi od wołoskiego (rumuńskiego) słowa oznaczającego teren łysy, bezleśny. Słowacka część masywu leży w Parku Narodowym Połoniny i w narodowym rezerwacie przyrody Pľaša z najwyższym, piątym stopniem ochrony, polska – w Ciśniańsko-Wetlińskim Parku Krajobrazowym. Partie szczytowe należą do obszaru Stužica – Góry Bukowskie, wpisanego w 2007 r. na Listę światowego dziedzictwa UNESCO jako część pierwotnych lasów bukowych Karpat: rosną tu ponad 200-letnie buki wysokie na blisko 40 m, potężne jodły do 50 m, jawory i wiązy górskie. Masyw należy też do obszaru Natura 2000 „Bukovské vrchy”.
Okolice Płaszy to najciemniejszy pod względem zanieczyszczenia światłem rejon Słowacji – utworzono tu pierwszy w kraju park ciemnego nieba „Poloniny”. Na północnych stokach zachowały się ślady okopów z I i II wojny światowej.
Bezpieczeństwo, sezon i zasady
W Parku Narodowym Połoniny i rezerwacie Pľaša chodź wyłącznie znakowanymi szlakami. Grań leży daleko od wsi, więc zabierz zapas wody; zimą trzeba liczyć się z głębokim śniegiem i silnym wiatrem, a we mgle na połoninach łatwo zabłądzić. W polskich Bieszczadach pomocy udziela GOPR: 985 lub +48 601 100 300, na Słowacji – HZS: 18 300 (+421 18 300); numer alarmowy 112.
Zdjęcia: Milan Bališin, CC BY-SA 4.0; Milan Bališin, CC BY-SA 4.0; Milan Bališin, CC BY-SA 4.0; Milan Bališin, CC BY-SA 4.0; Milan Bališin, CC BY-SA 4.0; Milan Bališin, CC BY-SA 4.0; Milan Bališin, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.
Jak dojechać z Ukrainy
Przejścia graniczne
- Krakowiec – Korczowa — drogowe, całodobowo
- Szeginie – Medyka — drogowe, całodobowo Ukraińska straż graniczna nie potwierdza obecnie odprawy pieszych — sprawdź na dpsu.gov.ua przed podróżą.
- Smolnica – Krościenko — drogowe, całodobowo
- Hruszew – Budomierz — drogowe, całodobowo
- Mościska – Przemyśl (kolejowe) — kolejowe, całodobowo
Samochodem
Lwów – Sanok ≈168 km, ≈3 h 20 min bez kolejek: drogą na Szeginie → przejście Szeginie – Medyka → Przemyśl → DK28 przez Birczę do Sanoka (≈83 km, ≈1 h 45 min od granicy). Alternatywa przez Krakowiec – Korczowa: A4 do zjazdu Radymno, DK77 do Przemyśla i DK28 (≈185 km ze Lwowa, ≈3 h 25 min). W same Bieszczady wygodniej przez Smolnicę – Krościenko: Lwów – Sambor – Stary Sambor – granica, dalej DK84 przez Ustrzyki Dolne do Sanoka (≈203 km, ≈5 h; ≈57 km od granicy). Z Krościenka do Ustrzyk Górnych DW896 ≈53 km (≈1 h 40 min; ≈200 km i ≈4 h 50 min ze Lwowa), do Wetliny DW896 i DW897 ≈69 km (≈216 km i ≈5 h ze Lwowa). Z Sanoka: do Ustrzyk Górnych ≈82 km (DK84 przez Lesko, dalej DW896, ≈1 h 35 min), do Wetliny ≈72 km (DK84 do Leska, DW894 przez Baligród i Cisną, DW897, ≈1 h 20 min).
Sprawdzono 23.10.2026; godziny pracy przejść i rozkłady się zmieniają — sprawdź przed podróżą.
Lokalizacja na mapie
Woda i schronienie w pobliżu
- Źródło pod szczytem Płasza (stok południowo-wschodni)400 m · Niezweryfikowane · 1 115 m
- Źródło pod szczytem Płasza (stok północno-zachodni)410 m · Niezweryfikowane · 1 111 m
- Źródło pod szczytem Ďurkovec2,2 km · Niezweryfikowane · 1 113 m
Komentarze
Szlaki w pobliżu
Wszystkie szlaki
TrudnyWielodniowyZnakowanyWschodniokarpacka magistralaProfil wysokości390–1 209 m213,5 kmpodejście 7 991 mmniej niż 1 km od „Płasza”
ŁatwyJednodniowyZnakowanyRunina Przełęcz pod ĎurkovcemProfil wysokości551–1 132 m3,7 kmpodejście 581 m≈ 2 godz. marszu2,1 km od „Płasza”
ŚredniJednodniowyZnakowanyRunina Przełęcz RuskaProfil wysokości467–798 m12,2 kmpodejście 468 m≈ 4 godz. marszu2,2 km od „Płasza”Ciekawe w pobliżu
PołoninaPołoniny Dziurkowca i PłaszyRuninawysokość 1 189 m · pasmo Gorgany2,1 km od „Płasza”Połoniny Dziurkowca (Ďurkovec) to najpiękniejsze łąki górskie słowackich Połonin: trawiaste zbocza na granicznym grzbiecie Gór Bukowskich (Bukovské vrchy) między...
SzczytDziurkowiecWetlinawysokość 1 189 m2,5 km od „Płasza”Ďurkovec) to szczyt o wysokości 1189 m w głównym grzbiecie pasma granicznego Bieszczadów Zachodnich (słowackie Bukovské vrchy), na granicy polsko-słowackiej.
SzczytRiaba SkałaWetlinawysokość 1 199 m3 km od „Płasza”Riaba Skała (także Rabia Skała; słow. Jarabá skala) to szczyt o wysokości 1199 m n.p.m. w paśmie granicznym Bieszczadów Zachodnich, na granicy polsko-słowackiej.Rzemiosło w pobliżu
Wszystkie miejsca rzemiosła
Rzemiosło i warsztatyPracownia Ikon Veraikon w Cisnej: ikona karpacka i warsztatyCisna12 km od „Płasza”Pracownia Ikon Veraikon w Cisnej to – jak mówią sami gospodarze – najstarsza i największa pracownia ikon w Bieszczadach.
Przejażdżki konneZachowawcza Hodowla Konia Huculskiego w WołosatemWołosate21 km od „Płasza”Wołosate to najdalej na południe wysunięta zamieszkana miejscowość Polski, ukryta w dolinie potoku Wołosatka pod Tarnicą, najwyższym szczytem polskich Bieszczadów.
Serowarnie i połoninyBieszczadzka Koza – kozia serowarnia w SmolnikuSmolnik24 km od „Płasza”Bieszczadzka Koza to rodzinna kozia farma i rzemieślnicza serowarnia w Smolniku nad Sanem, we wschodnich Bieszczadach, tuż przy granicy z Ukrainą.
Rzemieślniczy wytwórcyBieszczadzkie Smaki w Smolniku: chleb, nalewki, przetworySmolnik26 km od „Płasza”Bieszczadzkie Smaki to rodzinna manufaktura naturalnych produktów w Smolniku nad Osławą, w gminie Komańcza, na zachodnim skraju Bieszczadów.
Rzemiosło i warsztatyGaleria Barak w Czarnej: bieszczadzka ceramika i warsztatyCzarna Górna30 km od „Płasza”Bieszczadzka Galeria Barak w Czarnej koło Ustrzyk Dolnych to pierwsza prywatna galeria sztuki w Bieszczadach, a jej historia zasługuje na osobną opowieść.
Piwo i browaryBrowar Ursa Maior w Uhercach MineralnychUherce Mineralne40 km od „Płasza”Ursa Maior, czyli Bieszczadzka Wytwórnia Piwa, to niezależny rzemieślniczy mikrobrowar w Uhercach Mineralnych, między Leskiem a Ustrzykami Dolnymi.