Zemplińska Szirawa — „słowackie morze” pod Wyhorlatem
„Słowackie morze” przy granicy z Ukrainą
Zemplińska Szirawa (Zemplínska šírava) to duży zbiornik na wschodzie Słowacji, w dorzeczu Bodrogu pod Górami Wyhorlackimi. Często nazywa się go „słowackim morzem”. To drugi pod względem powierzchni zbiornik w kraju: 33 km² wody, do 11 km długości i 3,5 km szerokości, średnia głębokość 3,5 m, maksymalna 14,7 m. Zbiornik zaczyna się około 3 km na północny wschód od Michaloviec, a do Użhorodu jest stąd według ukraińskiej Wikipedii około 35 km.
Szirawę zbudowano w latach 1961–1965 dla ochrony przeciwpowodziowej i nawadniania Niziny Wschodniosłowackiej; zasila ją Laborec przez kanał Szirawski. Na miejscu zbiornika nie było wsi, natomiast w 1939 roku między dzisiejszą Hôrką a Medvedią horą niemiecka Luftwaffe urządziła polowe lotnisko, z którego atakowano Polskę na początku II wojny światowej. Wypoczynek uważano początkowo za sprawę drugorzędną, ale już w 1968 roku przyjechało tu ponad pół miliona wczasowiczów, a pod koniec lat 70. — ponad milion. Po 1989 roku wiele ośrodków podupadło z powodu zanieczyszczenia wody przez zakłady chemiczne w Strážskem i zmian właścicieli. Od tego czasu jakość wody się poprawiła, a ośrodki stopniowo ożywają.
Co zobaczyć i robić
- Siedem ośrodków na brzegu: Biela hora (najbliżej Michaloviec), Hôrka, Medvedia hora na wulkanicznym półwyspie, Kaluža, Kamenec, Klokočov i Paľkov. W Kalužy, Klokočovie i Paľkovie są letnie baseny, a w Kalužy aquapark otwarty w 2014 roku i czynny przez cały rok.
- Woda i słońce. Około 2200 godzin słonecznych rocznie czyni to miejsce jednym z najcieplejszych zakątków Słowacji. Popularne są żaglówki, rowery wodne i wędkarstwo; latem z Hôrki wypływają statki wycieczkowe, a co roku w sierpniu od 2001 roku odbywa się tu międzynarodowy zlot motocyklistów.
- Rezerwat ptaków. Wschodnia część między Kusínem, Hnojným i Jovsą zarasta trzciną; od 1968 roku istnieje tu obszar chroniony o powierzchni 622 ha, gdzie odnotowano 149 form ptaków, w tym 37 rzadkich.
- Szlaki piesze. Z Hôrki, Medvediej hory i Kamenca znakowane szlaki prowadzą do Jeziora Winiańskiego (ok. 45–50 min) i ruin zamku Vinné (od 1 h 15 min). Góry Wyhorlackie z jeziorem Morskie Oko i szczytem Wyhorlat (1075,5 m) są tuż obok.
Informacje praktyczne
Z Michaloviec wzdłuż północnego brzegu biegnie droga II/582, łącząca wszystkie ośrodki i wsie Vinné, Kaluža, Klokočov, Kusín i Jovsa z miastem Sobrance. Bardziej na południe biegnie droga I/19 Michalovce — Sobrance, główne połączenie z Ukrainą. To wygodny cel weekendowy z Użhorodu przez przejście Vyšné Nemecké — Użhorod.
Uwaga w wodzie: według słowackiej Wikipedii na Szirawie nie ma służby ratowniczej, a kąpiel odbywa się na własną odpowiedzialność. Silny wiatr z Wyhorlatu potrafi szybko podnieść wysokie fale: 22 sierpnia 1992 roku podczas burzy między Kamencem a Kalužą utonęło 9 osób. Przed kąpielą sprawdź aktualną ocenę jakości wody wydawaną przez regionalny urząd zdrowia publicznego w Michalovcach.
W pobliżu
Na północy, w Wyhorlacie, leży Morskie Oko, największe jezioro Gór Wyhorlackich. Dalej na północ — zbiornik Starina w PN Połoniny i drewniana cerkiew w Ruskiej Bystrej.
Zdjęcia: Palickap, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Milan Bališin, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Ing.Mgr.Jozef Kotulič, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Eduard Hubner junior, CC BY 3.0, Wikimedia Commons; jaronizner, CC BY 3.0, Wikimedia Commons; Twips, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.
Jak dojechać z Ukrainy
Przejścia graniczne
- Użhorod – Vyšné Nemecké — drogowe, całodobowo
- Mały Bereźny – Ubľa — drogowe, całodobowo Dla aut osobowych i autobusów; odprawy pieszych ukraińska straż graniczna nie potwierdza, ciężarówki do 3,5 t.
- Małe Selmeńce – Veľké Slemence (pieszy) — piesze, 09:00–21:00 czasu kijowskiego Tylko piesi i rowerzyści; bez dalszego transportu niewygodne w drodze w Tatry.
- Czop – Čierna nad Tisou (kolejowe) — kolejowe, całodobowo
Samochodem
Lwów – Snina ≈241 km, ≈4 h 20 min bez kolejek: H-13 przez Sambor i przełęcz Użocką do Wielkiego i Małego Berezneńskiego → przejście Mały Bereźny – Ubľa → droga 74 do Sniny (≈27 km, ≈30 min od granicy). Z Użhorodu: przez Vyšné Nemecké (I/19 w stronę Sobraniec, dalej II/566 i droga 74) ≈65 km, ≈1 h 15 min; przez Mały Bereźny – Ubľa ≈80 km, ≈1 h 40 min, za to przejście jest zwykle mniej obciążone.
Sprawdzono 23.10.2026; godziny pracy przejść i rozkłady się zmieniają — sprawdź przed podróżą.
Lokalizacja na mapie
Komentarze
Szlaki w pobliżu
Wszystkie szlaki
ŁatwyJednodniowyZnakowanyJezioro Winianskie HôrkaProfil wysokości117–258 m7,2 kmpodejście 246 m≈ 2,5 godz. marszumniej niż 1 km od „Zemplińska Szirawa — „słowackie morze” pod Wyhorlatem”
ŚredniJednodniowyZnakowanyMedvedia hora Trnawa przy LaborcuProfil wysokości131–335 m10,7 kmpodejście 375 m≈ 3,5 godz. marszumniej niż 1 km od „Zemplińska Szirawa — „słowackie morze” pod Wyhorlatem”
ŚredniDwudniowyZnakowanyHumenné, mesto HôrkaProfil wysokości134–469 m21,5 kmpodejście 573 m≈ 6,5 godz. marszu2,4 km od „Zemplińska Szirawa — „słowackie morze” pod Wyhorlatem”Ciekawe w pobliżu
Aquaparki i baseny termalneThermalpark Šírava w Kalužy nad Zbiornikiem Zemplińskimmniej niż 1 km od „Zemplińska Szirawa — „słowackie morze” pod Wyhorlatem”Thermalpark Šírava (Thermalpark ŠÍRAVA) stoi we wsi Kaluža na północnym brzegu Zbiornika Zemplińskiego (Zemplínska šírava) – dużego zalewu na wschodzie Słowacji.
MuzeumMuzeum Wyhorlackie i skansen w Humennem18 km od „Zemplińska Szirawa — „słowackie morze” pod Wyhorlatem”Muzeum Wyhorlackie (Vihorlatské múzeum) w Humennem to główne muzeum Górnego Zemplina w północno-wschodniej Słowacji.
JezioroMorskie Oko — największe jezioro Gór Wyhorlackich19 km od „Zemplińska Szirawa — „słowackie morze” pod Wyhorlatem”Nie mylić z tatrzańskim imiennikiem: to Morskie Oko (Morské oko) w Górach Wyhorlackich na wschodzie Słowacji, kilkadziesiąt kilometrów od granicy z Ukrainą.Rzemiosło w pobliżu
Wszystkie miejsca rzemiosła
Wino i degustacjeWiniarnia Pivnica Orechová pod Vihorlatem: degustacje w piwnicy19 km od „Zemplińska Szirawa — „słowackie morze” pod Wyhorlatem”Vihorlat to wulkaniczne pasmo na wschodzie Słowacji, najbardziej znane z jeziora Morskie Oko i bukowych puszcz.
Wino i degustacjeWiniarnia J&J Ostrožovič w Veľkiej Tŕni: degustacja tokaju w piwnicy44 km od „Zemplińska Szirawa — „słowackie morze” pod Wyhorlatem”Niewielu wie, że tokaj to nie tylko wino węgierskie. Niewielka część historycznego regionu winiarskiego Tokaj leży na Słowacji: siedem wsi na południowych stokach Gór...
Wino i degustacjeTokaj Macik Winery w Malej Tŕni: bio-tokaj i degustacje w piwnicy45 km od „Zemplińska Szirawa — „słowackie morze” pod Wyhorlatem”Malá Tŕňa to serce słowackiego Tokaju: ulica Medzipivničná („Międzypiwniczna”) ciągnie się tu wzdłuż kamiennych portali starych piwnic.
Wino i degustacjeTokaj & CO w Malej Tŕni: degustacja w piwnicy długości 2,5 km45 km od „Zemplińska Szirawa — „słowackie morze” pod Wyhorlatem”Malá Tŕňa to serce słowackiej części regionu winiarskiego Tokaj, a jej wina mają swoje miejsce w historii: w herbie wsi widnieje mężczyzna ze złotą laską i wielkim...
Wino i degustacjeWiniarnia MEA GRATI w Ladmovcach: degustacje wśród winnic Tokaju45 km od „Zemplińska Szirawa — „słowackie morze” pod Wyhorlatem”Na wzgórzach między wsiami Ladmovce i Viničky, nad doliną Bodrogu, stykają się dwa słowackie regiony winiarskie: Tokaj i region wschodniosłowacki.
Wino i degustacjeWiniarnia Chateau Grand Bari w Veľkiej Barze: tufowe piwnice Tokaju47 km od „Zemplińska Szirawa — „słowackie morze” pod Wyhorlatem”Bara to jedna z siedmiu wsi słowackiej części regionu winiarskiego Tokaj, na południowych stokach Gór Zemplińskich.