Czerenin
Czerenin (też Czeremin; słow. Černiny) to szczyt (929 m) w granicznym, wododziałowym paśmie Bieszczadów Zachodnich, na granicy polsko-słowackiej. Najbliższe miejscowości to polska osada leśna Solinka (ok. 2,2 km) i słowackie Osadné (ok. 5,5 km); do słowackiej Sniny jest ok. 18 km na południe. Słowackie stoki należą do Parku Narodowego Połoniny.
Z północno-wschodnich zboczy kilka potoków spływa do Solinki (dorzecze Wisły), południowe stoki odwadnia Stružnica – dopływ Cirochy, a zachodnie Udava – dopływ Laborca. W grzbiecie Czerenin leży między Stropem (1011 m) na wschodzie a Rydoszową (877 m) na zachodzie.
Jak dojść / szlaki
- Polski szlak niebieski (Rzeszów – Grybów) prowadzi przez wierzchołek na odcinku Balnica – Czerenin – Stryb.
- Słowacki czerwony szlak – Magistrala Wschodniokarpacka – biegnie głównym grzbietem wzdłuż granicy: na wschód przez Ruskie Sedło na Krzemieniec, gdzie zbiegają się granice Polski, Słowacji i Ukrainy, a na zachód ku Przełęczy Łupkowskiej i Dukielskiej.
- Ze Słowacji najłatwiej wejść z Osadnégo szlakiem żółtym, a potem czerwonym. Od rozdroża Diakov (440 m) w Osadnem razem ze szlakiem żółtym biegnie Międzynarodowa Leśna Ścieżka Edukacyjna „Udava – Solinka”, która przez rozdroże Balnica (712 m) na granicy prowadzi dalej do Polski.
Polska i Słowacja należą do strefy Schengen, więc przekraczanie granicy znakowanymi szlakami jest dozwolone; trzeba mieć przy sobie dokument tożsamości.
Co widać ze szczytu
Sam wierzchołek jest zalesiony i nie ma z niego widoku. Z niektórych miejsc na grzbiecie i stokach widać jednak szczyty Bukovskich vrchów, Pogórze Laborczańskie, Góry Slańskie i Wyhorlat, polskie Bieszczady oraz ukraińskie Karpaty.
Przyroda i historia
W listopadzie 1914 r. przełęcz pod Czereninem przekroczył rosyjski generał Ławr Korniłow, który zamiast bronić wyznaczonego odcinka frontu, samowolnie zaatakował na południu pozycje austro-węgierskie z zamiarem zdobycia Humennégo; atak zakończył się dla Rosjan katastrofą.
W latach 1939–1945 na Czereninie zbiegały się granice Słowacji, Węgier i Polski (później Generalnego Gubernatorstwa). Szczątki trójkątnego słupa granicznego z tego okresu leżą w krzakach pod szczytem przy leśnej drodze, a przy szlaku czerwonym od strony Balnicy, obok znaku granicznego 1/46, stoi stary słup graniczny. W czasie II wojny światowej w rejonie nieistniejącej słowackiej wsi Zvala toczyły się ciężkie walki – front stał tu dziesięć tygodni. Za walki o tę wieś czterech żołnierzy radzieckich otrzymało tytuł Bohatera Związku Radzieckiego – więcej niż w przypadku jakiejkolwiek innej miejscowości dawnej Czechosłowacji – a na szczycie oraz wokół niego wciąż widać ślady okopów.
Szczytowe partie po stronie słowackiej należą do obszaru „Stužica – Bukovské vrchy”, wpisanego w 2007 r. na listę światowego dziedzictwa przyrodniczego UNESCO jako część pierwotnych lasów bukowych Karpat, oraz do obszaru Natura 2000 „Bukovské vrchy”. Nieopodal leży rezerwat Udava. To najciemniejszy pod względem zanieczyszczenia światłem rejon Słowacji – powstał tu pierwszy w kraju park ciemnego nieba „Poloniny”.
Bezpieczeństwo, sezon i przepisy
Ścieżka grzbietowa jest długa i leśna, bez schronów i źródeł w pobliżu szczytu. Po stronie słowackiej, w Parku Narodowym Połoniny, chodzi się wyłącznie znakowanymi szlakami; w lasach po obu stronach granicy żyją niedźwiedzie, więc lepiej nie chodzić samotnie o zmroku i nie zostawiać jedzenia. Okopy bywają głębokie i ukryte pod liśćmi.
Po stronie polskiej akcje ratunkowe prowadzi Grupa Bieszczadzka GOPR: 985 lub +48 601 100 300 oraz 112. Po stronie słowackiej – Horská záchranná služba HZS: 18 300 (+421 18 300) lub 112.
Zdjęcia: Milan Bališin, CC BY-SA 4.0; Milan Bališin, CC BY-SA 4.0; Milan Bališin, CC BY-SA 4.0; Juandev, CC BY-SA 3.0 — Wikimedia Commons.
Jak dojechać z Ukrainy
Przejścia graniczne
- Krakowiec – Korczowa — drogowe, całodobowo
- Szeginie – Medyka — drogowe, całodobowo Ukraińska straż graniczna nie potwierdza obecnie odprawy pieszych — sprawdź na dpsu.gov.ua przed podróżą.
- Smolnica – Krościenko — drogowe, całodobowo
- Hruszew – Budomierz — drogowe, całodobowo
- Mościska – Przemyśl (kolejowe) — kolejowe, całodobowo
Samochodem
Lwów – Sanok ≈168 km, ≈3 h 20 min bez kolejek: drogą na Szeginie → przejście Szeginie – Medyka → Przemyśl → DK28 przez Birczę do Sanoka (≈83 km, ≈1 h 45 min od granicy). Alternatywa przez Krakowiec – Korczowa: A4 do zjazdu Radymno, DK77 do Przemyśla i DK28 (≈185 km ze Lwowa, ≈3 h 25 min). W same Bieszczady wygodniej przez Smolnicę – Krościenko: Lwów – Sambor – Stary Sambor – granica, dalej DK84 przez Ustrzyki Dolne do Sanoka (≈203 km, ≈5 h; ≈57 km od granicy). Z Krościenka do Ustrzyk Górnych DW896 ≈53 km (≈1 h 40 min; ≈200 km i ≈4 h 50 min ze Lwowa), do Wetliny DW896 i DW897 ≈69 km (≈216 km i ≈5 h ze Lwowa). Z Sanoka: do Ustrzyk Górnych ≈82 km (DK84 przez Lesko, dalej DW896, ≈1 h 35 min), do Wetliny ≈72 km (DK84 do Leska, DW894 przez Baligród i Cisną, DW897, ≈1 h 20 min).
Sprawdzono 23.10.2026; godziny pracy przejść i rozkłady się zmieniają — sprawdź przed podróżą.
Lokalizacja na mapie
Woda i schronienie w pobliżu
- Źródło pod szczytem Drozdiačka2,2 km · Niezweryfikowane · 506 m
Komentarze
Szlaki w pobliżu
Wszystkie szlaki
TrudnyWielodniowyZnakowanyWschodniokarpacka magistralaProfil wysokości390–1 209 m213,5 kmpodejście 7 991 mmniej niż 1 km od „Czerenin”
ŁatwyJednodniowyZnakowanyOsadné ManiówProfil wysokości403–725 m6,3 kmpodejście 333 m≈ 2 godz. marszu2,1 km od „Czerenin”
ŚredniDwudniowyZnakowanyPrzełęcz nad Roztokami Wołosańprzez Hyrlata, ŻubraczeProfil wysokości632–1 103 m15,7 kmpodejście 922 m≈ 6 godz. marszu5 km od „Czerenin”Ciekawe w pobliżu
Zabytek historycznyBieszczadzka Kolejka Leśna8 km od „Czerenin”Bieszczadzka Kolejka Leśna to kolej wąskotorowa o rozstawie 750 mm, najwyżej położona linia wąskotorowa w Polsce i jedna z ulubionych atrakcji Bieszczadów dla rodzin z...
JezioroZbiornik Starina w Parku Narodowym Połoniny11 km od „Czerenin”Starina to największy zbiornik wody pitnej na Słowacji, a według słowackich źródeł największe źródło wody pitnej w Europie Środkowej.
PołoninaPołoniny Dziurkowca i Płaszywysokość 1 189 m · pasmo Gorgany16 km od „Czerenin”Połoniny Dziurkowca (Ďurkovec) to najpiękniejsze łąki górskie słowackich Połonin: trawiaste zbocza na granicznym grzbiecie Gór Bukowskich (Bukovské vrchy) między...Rzemiosło w pobliżu
Wszystkie miejsca rzemiosła
Rzemiosło i warsztatyPracownia Ikon Veraikon w Cisnej: ikona karpacka i warsztaty11 km od „Czerenin”Pracownia Ikon Veraikon w Cisnej to – jak mówią sami gospodarze – najstarsza i największa pracownia ikon w Bieszczadach.
Rzemieślniczy wytwórcyBieszczadzkie Smaki w Smolniku: chleb, nalewki, przetwory14 km od „Czerenin”Bieszczadzkie Smaki to rodzinna manufaktura naturalnych produktów w Smolniku nad Osławą, w gminie Komańcza, na zachodnim skraju Bieszczadów.
Przejażdżki konneZachowawcza Hodowla Konia Huculskiego w Wołosatem34 km od „Czerenin”Wołosate to najdalej na południe wysunięta zamieszkana miejscowość Polski, ukryta w dolinie potoku Wołosatka pod Tarnicą, najwyższym szczytem polskich Bieszczadów.
Serowarnie i połoninyBieszczadzka Koza – kozia serowarnia w Smolniku35 km od „Czerenin”Bieszczadzka Koza to rodzinna kozia farma i rzemieślnicza serowarnia w Smolniku nad Sanem, we wschodnich Bieszczadach, tuż przy granicy z Ukrainą.
Rzemiosło i warsztatyGaleria Barak w Czarnej: bieszczadzka ceramika i warsztaty37 km od „Czerenin”Bieszczadzka Galeria Barak w Czarnej koło Ustrzyk Dolnych to pierwsza prywatna galeria sztuki w Bieszczadach, a jej historia zasługuje na osobną opowieść.
Piwo i browaryBrowar Ursa Maior w Uhercach Mineralnych38 km od „Czerenin”Ursa Maior, czyli Bieszczadzka Wytwórnia Piwa, to niezależny rzemieślniczy mikrobrowar w Uhercach Mineralnych, między Leskiem a Ustrzykami Dolnymi.