Kamienna

Kamienna (słow. Kamenná lúka; 1201 m) to szczyt w głównym grzbiecie pasma granicznego Bieszczadów Zachodnich, na granicy polsko-słowackiej. Na Słowacji tę część Karpat nazywa się Bukovskimi vrchami, a Kamenná lúka jest ich drugim co do wysokości szczytem. Leży między Krzemieńcem (1221 m) a Hrubkami (1186 m), nad słowacką wsią Nová Sedlica (ok. 5,8 km), ok. 28 km na wschód od Sniny. Polska strona należy do Bieszczadzkiego Parku Narodowego, słowacka – do Parku Narodowego Poloniny.

Południowe stoki, opadające do doliny potoku Stužická rieka, objęte są ochroną rezerwatu Stužica, a północne opadają do doliny Górnej Solinki. Wody z południa spływają Stužicką rieką do Użu, z północy – Górną Solinką i Wetliną do dorzecza Wisły. Ok. 1,4 km na wschód leży Krzemieniec, na którym zbiegają się granice Polski, Słowacji i Ukrainy.

Jak dojść / szlaki

Przez szczyt prowadzą dwa szlaki: polski niebieski pasmem granicznym (od Wielkiej Rawki przez Krzemieniec, Kamienną, Hrubki i Czerteż na Riabą Skałę) oraz słowacki czerwony – Magistrala Wschodniokarpacka (Východokarpatská magistrála).

• Z Polski: z Ustrzyk Górnych przez Wielką Rawkę i Krzemieniec – ok. 3 h 30 min (w dół 2 h 55 min); z Przełęczy Wyżniańskiej przez Małą i Wielką Rawkę oraz Krzemieniec – ok. 3 h (w dół 2 h 20 min); z Wetliny przez Małą i Wielką Rawkę – ok. 4 h 40 min.
• Ze Słowacji: z Novej Sedlicy szlakiem czerwonym przez Kremenec – ok. 3 h 50 min (w dół 3 h 25 min) lub przez Čierťaž i Hrubki – ok. 4 h 25 min.

Polska i Słowacja należą do strefy Schengen, więc granicę między nimi można przekraczać znakowanymi szlakami; warto mieć przy sobie dokument tożsamości. Granica z Ukrainą przy Krzemieńcu jest natomiast zewnętrzną granicą UE i nie wolno jej przekraczać.

Co widać ze szczytu

Szczytową łąkę otacza las, który ogranicza widoki, ale z odsłoniętych miejsc widać Wielką Rawkę, Smerek i Połoninę Wetlińską, słowacką Kotlinę Sedlicką z Wyhorlatem, ukraińską Kotlinę Stużycką, Połoninę Runę, Ostrą Horę, Połoninę Borżawę ze Stojem i Pikuj. Przy dobrej pogodzie można dostrzec nawet szczyty Gorganów odległe o ponad 100 km.

Przyroda

Partie szczytowe tworzą łąki i bloki piaskowca, od których góra wzięła nazwę. Kamienna leży wśród jednej z najcenniejszych puszcz karpackich – Stužicy: narodowy rezerwat przyrody o powierzchni 761,49 ha utworzono w 1965 r., a w 2007 r. obszar Stužica – Bukovské vrchy wpisano na Listę światowego dziedzictwa UNESCO w ramach buczyn pierwotnych Karpat. Rosną tu ponad 200-letnie buki o wysokości niemal 40 m i jodły sięgające 50 m. Po polskiej stronie przy granicy, na wysokości ok. 1150 m, występuje rzadka w Polsce czeremcha skalna. Okolica jest najciemniejszym pod względem zanieczyszczenia światłem obszarem Słowacji – utworzono tu pierwszy w kraju park ciemnego nieba „Poloniny”.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Trasy na Kamienną są długie, a szczyt leży daleko od miejscowości, dlatego warto wyruszyć wcześnie i pilnować czasu. Po polskiej stronie obowiązują zasady Bieszczadzkiego Parku Narodowego: bilet (11 zł, ulgowy 5,5 zł), ruch tylko znakowanymi szlakami i tylko od wschodu do zachodu słońca, bez psów i dronów. Po stronie słowackiej, w rezerwacie Stužica, również wolno poruszać się wyłącznie znakowanymi szlakami.

Polską stronę obsługuje Grupa Bieszczadzka GOPR: 985 lub +48 601 100 300 oraz 112. Po stronie słowackiej – Horská záchranná služba (HZS): 18 300 (+421 18 300) lub 112.

Krzemieniec – góra, na której spotykają się trzy granice

Około 1,4 km na wschód od Kamiennej wznosi się Krzemieniec (1221 m; słow. Kremenec, ukr. Kremeneć, miejscowo Kremenaros) – najwyższy szczyt Gór Bukowskich i całego Zemplina. Jego wierzchowina jest płaska, rozciągnięta i zalesiona, z kilkoma kulminacjami. Na najbardziej wysuniętej na zachód, na wysokości ok. 1208 m, stykają się granice Polski, Słowacji i Ukrainy: miejsce oznacza trójgraniasty granitowy obelisk wysokości ok. 3 m, ustawiony 6 września 2000 roku, oraz polski słupek graniczny nr 1. Najwyższa kulminacja leży ok. 180 m na północny wschód, na samej granicy polsko-ukraińskiej.

Przy obelisku spotykają się trzy parki narodowe – słowacki Park Narodowy Połoniny, Bieszczadzki Park Narodowy i ukraiński Użański Park Narodowy – które razem wchodzą w skład Międzynarodowego Rezerwatu Biosfery UNESCO „Karpaty Wschodnie” (1993). Sam wierzchołek to niewielka polana otoczona lasem, więc widoki są ograniczone; szerszą panoramę dają Kamienna (ok. 25 min marszu) i Wielka Rawka (ok. 45 min). Na trójstyk prowadzą słowacki szlak czerwony z Novej Sedlicy (ok. 10 km) i polski niebieski od Wielkiej Rawki. Ukraiński stok leży w strefie przygranicznej: wejście od strony Stużycy wymaga zgody straży granicznej, a przechodzenie ze szczytu na stronę ukraińską jest zabronione.

Zdjęcia: Jiří Komárek, CC BY-SA 4.0; Jiří Komárek, CC BY-SA 4.0; Milan Bališin, CC BY-SA 4.0; Ben Skála, Benfoto, CC BY-SA 3.0; Milan Bališin, CC BY-SA 4.0; Milan Bališin, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.