Kościół św. Onufrego, Busk

Kościół św. Onufrego to drewniany budynek sakralny położony na historycznym przedmieściu Woliany w północno-zachodniej części małego starożytnego miasta Busk, otoczony wysokimi murami obronnymi. Przypadkowy podróżny nie zauważy jednopiętrowego kościoła z drogi. Świątynia jest wpisana do rejestru zabytków architektury o znaczeniu krajowym pod numerem ochronnym 1342/1. Jest to funkcjonująca cerkiew Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego.

Punktem orientacyjnym wskazującym drogę do kościoła jest niesamowita kaplica wyrzeźbiona w pniu tysiącletniego uschniętego dębu. Ten gigant, osiągający sześć metrów obwodu, spięty jest metalowymi obręczami. Suchy pień przykryty jest dachem, który chroni obraz św. Onufrego, ozdobiony sztucznymi kwiatami i ukraińskimi ręcznikami, przed warunkami atmosferycznymi.

Kościół został zbudowany w 1680 r. na przedmieściu Woliany (obecnie ul. B. Chmielnickiego) na miejscu starożytnej osady otoczonej starożytnymi wałami. W pierwszej połowie XVIII wieku wykonano pięciopoziomowy ikonostas z barokowymi rzeźbami. W 1905 r. cerkiew została odnowiona, a rok później we wnętrzach pojawiły się malowidła ścienne. W 1970 r. przeprowadzono prace konserwatorskie i renowacyjne według projektu Iwana Mohytycha. W latach 2009-2010 kościół został odnowiony, po czym otrzymał nowoczesny wygląd.

Kościół został zbudowany zgodnie z kanonami architektury ludowej szkoły galicyjskiej. Jest to drewniana, dwukondygnacyjna świątynia. Kwadratowa nawa zwieńczona jest dużym ośmiobokiem, który z kolei przykryty jest kopułą w kształcie hełmu z latarnią i kopułą. Do centralnego domu z bali przylega od wschodu niższy prostokątny dom z bali, w którym mieści się część ołtarzowa kościoła. Od strony zachodniej do nawy przylegają ławki z otwartą kruchtą, oddzielone łukowatym wycięciem. Nawa i ołtarz otoczone są baldachimem. Chóry znajdują się w centralnym domu z bali nad łukiem.

Na północny zachód od kościoła, w miejscu przerwania wału osady, znajduje się drewniana dzwonnica zbudowana w XVIII wieku. Budynek jest kwadratową, dwupoziomową (cztery na cztery) konstrukcją szkieletową.

W miejscu obecnego kościoła znajdowała się dawna osada, której południowy wał do dziś stromo opada do dopływu Bugu Zachodniego. Cerkiew została zbudowana w 1642 r., choć istnieją informacje, że wzniesiono ją w 1670 r. na miejscu spalonego przez Kozaków w 1654 r. klasztoru bazylianów.

Kolejnym obiektem kompleksu świątynnego jest dzwonnica, zainstalowana w miejscu, gdzie kiedyś znajdowało się wejście do starożytnego miasta. Dwupoziomowa dzwonnica, która pojawiła się pod koniec XVIII wieku, osiąga wysokość trzynastu metrów. Dzwonnica wpisana jest do rejestru zabytków architektury o znaczeniu krajowym pod numerem ochronnym 1342/2.

Sam kościół ukryty jest w zagłębieniu wzgórza. Piętnastometrowy kościół, zbudowany z drewna sosnowego na dębowej podmurówce, pochodzi z XVII i XVIII wieku. Dumą trzech zrębowych cerkwi jest schodkowy, pięciopoziomowy ikonostas wykonany w połowie XVIII wieku. Rzemieślnicy, którzy pracowali nad rzeźbioną przegrodą ołtarzową, stworzyli ją w stylu barokowym. Niesamowite malowidła zdobiące ściany kościoła powstały znacznie później - na początku XX wieku.

Drewniany kościół był niejednokrotnie remontowany. W 1905 roku został odnowiony. W 1970 r. przeprowadzono prace konserwatorskie (architekt I. R. Mohytych). Po remoncie w latach 2009-2010 cerkiew otrzymała inny wygląd, przede wszystkim ze względu na kolor dachów. Drewniany schodkowy pięciopoziomowy ikonostas z pierwszej połowy XVIII w. z rzeźbami w stylu rozwiniętego baroku.