Muzeum Wsi Kysuckiej i kolej leśna w Vychylovce
Muzeum Wsi Kysuckiej (Múzeum kysuckej dediny) to skansen w dolinie Chmúra, w części Vychylovka wsi Nová Bystrica, na samej północy Słowacji, niedaleko granicy z Polską. Jest to ekspozycja etnograficzna na wolnym powietrzu Muzeum Kysuckiego w Czadcy, którego organem prowadzącym jest Żyliński Kraj Samorządowy. Dolina leży w Obszarze Chronionego Krajobrazu Kysuce, więc stare drewniane domy stoją wśród zalesionych stoków, a nie na skraju miasta.
Skansen powstał z powodu wody. Gdy na Kysucach zaplanowano zbiornik Nová Bystrica, wsie Riečnica i Harvelka miały zniknąć pod jego taflą. Kamień węgielny pod muzeum wmurowano 11 października 1974 roku, a pierwszą część ekspozycji otwarto w 1981 roku — stały wtedy 22 z 69 planowanych obiektów. Celem muzeum jest pokazanie, jak mieszkańcy Kysuc żyli, pracowali i świętowali w drugiej połowie XIX i pierwszej połowie XX wieku.
Nieodłączną częścią muzeum jest Historyczna Leśna Kolej Zwrotnicowa (Historická lesná úvraťová železnica, HLÚŽ). To ocalały odcinek Kysucko-Orawskiej Kolei Leśnej, którą w latach 1926–1971 wywożono drewno. Jej system zwrotnic (úvrať) pozwala pociągowi pokonać prawie 218 m przewyższenia na odcinku zaledwie półtora kilometra w linii prostej: pociąg kilka razy się zatrzymuje i zmienia kierunek jazdy. Według muzeum to jeden z dwóch takich systemów zachowanych w Europie; od 1991 roku linia jest narodowym zabytkiem kultury Słowacji.
Co zobaczyć
- Zagrody z Riečnicy — większość domów przeniesiono ze wsi, której już nie ma: zagroda „U Rybov” (dom z 1810 roku), zagroda „Do Potoka” z domem, stajnią, stodołą i owczarnią oraz gospodarstwo dawnego wójta Adama Poništa.
- Zagroda „U Hruškuliaka” — przykład rozproszonego osadnictwa przysiółkowego: dwa domy, stodoła i stajnia ze spichlerzem.
- Karczma z Korni — budynek zrębowy z końca XIX wieku, a także dom z Oščadnicy z portalem datowanym na 1806 rok i dom dla robotników leśnych z Dunajova.
- Obiekty techniczne — młyn wodny i tartak z Klubiny oraz młyn Raganów z Harvelki.
- Murowana kaplica Matki Boskiej Różańcowej ze Zborova nad Bystricou (pierwsza ćwierć XIX wieku) i cmentarz z kutymi krzyżami.
- Cholvárki — sezonowe domostwa pasterskie stojące w dolinie na swoim pierwotnym miejscu; przy domach odtworzono niewielkie pola z trójpolówką.
W części budynków zachowano oryginalne wyposażenie: piece, łóżka, kołowrotki i naczynia kuchenne. W sezonie muzeum organizuje tematyczne niedziele z zespołami folklorystycznymi, pokazami dawnych rzemiosł oraz zwyczajów rodzinnych i dorocznych.
Informacje praktyczne
Skansen jest czynny codziennie od maja do października, zimą tylko w kilka świątecznych dni grudnia; dokładne godziny i ceny podano w ramce „W skrócie”. Bilety do skansenu i na pociąg kupuje się osobno. W 2026 roku kolej leśna kursuje według własnego rozkładu: pociąg spalinowy jedzie ze stacji Skanzen do Pierwszej Zwrotnicy i z powrotem (6,8 km), a drezyna motorowa na przełęcz Beskyd i z powrotem (12 km, wszystkie zwrotnice, około 80 minut). Muzeum radzi kupić bilety na pociąg wcześniej, bo są ważne tylko na podaną na nich godzinę.
Vychylovka leży około 23 km w linii prostej na południowy wschód od Czadcy; najwygodniej dojechać samochodem przez Novą Bystricę. Zwiedzanie skansenu zajmuje 1,5–2 godziny, a z przejazdem pociągiem warto przeznaczyć pół dnia. Ścieżki są ziemne i trawiaste, część terenu leży na stoku; według OSM dostępność dla wózków jest ograniczona. Dzieci mają tu dużo miejsca, zwierzęta, pociąg i programy wakacyjne.
W pobliżu: szlaki i szczyty
Skansen to wygodny początek lub koniec wędrówek po Beskidach Kysuckich. Tuż obok muzeum przebiega szlak Vychylovka, Rycierky – Oravská Lesná, Ustrig, prowadzący do Oravskiej Lesnej, gdzie kursuje orawska część tej samej kolei leśnej. Krótsza opcja to Vychylovka Šudovci – Przełęcz Príslop na przełęcz graniczną z Polską, a miejscową dolinę można poznać szlakiem Vychylovka, Pavelkovia – Vychylovka, Koleno. Połączenie wędrówki z przejazdem drezyną na przełęcz Beskyd to dobry plan na letni dzień.
Oficjalna strona: kysuckemuzeum.sk
Zdjęcia: young shanahan, CC BY 2.0, Wikimedia Commons; romano1999, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Janahuu (talk), CC BY 3.0, Wikimedia Commons; Manfred Kopka, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Michał Derela, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.
Jak dojechać z Ukrainy
Przejścia graniczne
- Użhorod – Vyšné Nemecké — drogowe, całodobowo
- Mały Bereźny – Ubľa — drogowe, całodobowo Dla aut osobowych i autobusów; odprawy pieszych ukraińska straż graniczna nie potwierdza, ciężarówki do 3,5 t.
- Małe Selmeńce – Veľké Slemence (pieszy) — piesze, 09:00–21:00 czasu kijowskiego Tylko piesi i rowerzyści; bez dalszego transportu niewygodne w drodze w Tatry.
- Czop – Čierna nad Tisou (kolejowe) — kolejowe, całodobowo
Samochodem
Z Użhorodu do Żyliny ≈330 km, ≈4 h 20 min bez kolejek: Użhorod – Vyšné Nemecké → I/19 do Koszyc → D1 przez Preszów, Poprad, Liptowski Mikułasz i Rużomberk (między odcinkami D1 ≈17 km drogą I/18) → Żylina. Do Terchovej ≈314 km, ≈4 h 15 min: z D1 na I/70 i II/583. Ze Lwowa przez Polskę: M-10 → Krakowiec – Korczowa → A4 do Krakowa → S7/DK7 do Chyżne – Trstená → R3, I/59 do Dolnego Kubína → II/583 przez Terchovą do Żyliny: do Terchovej ≈493 km (≈6 h 30 min), do Żyliny ≈518 km (≈7 h). Wariant przez płatną A4 Kraków – Katowice, S1 i D3: ≈533 km, ≈6 h 35 min. Na D1 potrzebna e-winieta (eznamka.sk).
Sprawdzono 23.10.2026; godziny pracy przejść i rozkłady się zmieniają — sprawdź przed podróżą.
Lokalizacja na mapie
Komentarze
Szlaki w pobliżu
Wszystkie szlaki
ŚredniJednodniowyZnakowanyVychylovka, Rycierky Oravská Lesná, UstrigProfil wysokości612–946 m15,9 kmpodejście 466 m≈ 5 godz. marszumniej niż 1 km od „Muzeum Wsi Kysuckiej i kolej leśna w Vychylovce”
ŁatwyJednodniowyZnakowanyVychylovka Šudovci Przełęcz PríslopProfil wysokości713–948 m2,4 km≈ 30 min marszu1,6 km od „Muzeum Wsi Kysuckiej i kolej leśna w Vychylovce”
ŚredniDwudniowyZnakowanyZázrivá, centrum Talapkov BeskydProfil wysokości601–1 210 m19,3 kmpodejście 589 m≈ 6 godz. marszu1,7 km od „Muzeum Wsi Kysuckiej i kolej leśna w Vychylovce”Ciekawe w pobliżu
PrzyrodaJanosikowe Dziury15 km od „Muzeum Wsi Kysuckiej i kolej leśna w Vychylovce”Janosikowe Dziury (Jánošíkove diery), w skrócie Diery, to system ciasnych wąwozów i kanionów w Krywańskiej Małej Fatrze koło wsi Terchová, rodzinnej miejscowości...
PołoninaHala Boraczawysokość 854 m18 km od „Muzeum Wsi Kysuckiej i kolej leśna w Vychylovce”Hala Boracza to hala pasterska w Beskidzie Żywieckim, w Grupie Lipowskiego Wierchu i Romanki. Zajmuje siodło przełęczy na wysokości ok. 860 m n.p.m. między Prusowem ...
ZamekZamek Orawski23 km od „Muzeum Wsi Kysuckiej i kolej leśna w Vychylovce”Zamek Orawski (Oravský hrad) wznosi się na stromej wapiennej skale nad rzeką Orawą we wsi Oravský Podzámok na północy Słowacji.Rzemiosło w pobliżu
Wszystkie miejsca rzemiosła
Serowarnie i połoninySalaš Syrex w Zázrivej – ojczyzna zázrivskich korbáčików13 km od „Muzeum Wsi Kysuckiej i kolej leśna w Vychylovce”Zázrivá to rozrzucona górska wieś na pograniczu Orawy i Małej Fatry, słynna w całej Słowacji ze swoich korbáčików: cienkich nitek parzonego sera splecionych w „batożek”.
Serowarnie i połoninyBacówka na Bukowinie w Żabnicy: sery owcze i alpaki24 km od „Muzeum Wsi Kysuckiej i kolej leśna w Vychylovce”Bacówka na Bukowinie stoi na zboczu nad Żabnicą, tuż obok Węgierskiej Górki – tam, gdzie Beskid Żywiecki styka się z Beskidem Śląskim.
Serowarnie i połoninyFarma w Rakovej na Kysucach: bryndza, žinčica i serowe torty27 km od „Muzeum Wsi Kysuckiej i kolej leśna w Vychylovce”Raková leży w dolinie na zachód od Czadcy i na jej zielonych zboczach od 1993 roku działa farma znana miejscowym jako Farma Raková.
Piwo i browaryBrowar PINTA w Wieprzu koło Żywca: zwiedzanie i taproom30 km od „Muzeum Wsi Kysuckiej i kolej leśna w Vychylovce”PINTA to browar, z którym w Polsce kojarzy się początek piwnej rewolucji – sam nazywa się pierwszym browarem rzemieślniczym w kraju.
Serowarnie i połoninySalaš Krajinka koło Rużomberka32 km od „Muzeum Wsi Kysuckiej i kolej leśna w Vychylovce”Salaš Krajinka to prawdziwe gospodarstwo owczarskie na skraju Rużomberka (Ružomberok) w dolnym Liptowie.
Aquaparki i baseny termalneAquapark Leśna (Żywiec)32 km od „Muzeum Wsi Kysuckiej i kolej leśna w Vychylovce”Aquapark Leśna (nazywany też Aquaparkiem Żywiec) to kompleks basenów we wsi Leśna, kilka kilometrów od Żywca, w Kotlinie Żywieckiej otoczonej Beskidami.




