Monastyr Polovragi: klasztor przy wąwozie Oltețu

Klasztor pod kamienną ścianą

Monastyr Polovragi (Mănăstirea Polovragi) stoi na skraju wsi Polovragi w okręgu Gorj, u stóp skalistego masywu Piatra Polovragilor i u wejścia do wąwozu rzeki Olteț (Cheile Oltețului). Pierwszą wzmiankę o klasztorze zawiera przywilej hospodara Basaraba Młodszego z 18 stycznia 1480 r., który jako fundatorów wymienia Radu i Pătru, synów Danciula Zamony. Obecną cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej wzniósł na starych fundamentach bojar Danciu Pârâianu w latach 40. XVII wieku: według Narodowego Instytutu Dziedzictwa budowę ukończono w 1648 r.

Trzecim fundatorem klasztoru uważa się hospodara Konstantyna Brâncoveanu: za jego czasów klasztor otrzymał portyk, bramę z dzwonnicą i malowidła wykonane w 1713 r. przez malarza Constantina. W 1732 r. ihumen Ławrenty zbudował na drugim dziedzińcu cerkiew szpitalną św. Mikołaja, ozdobioną malowidłami w 1738 r. Przez wieki klasztor był związany z pobliską Jaskinią Polovragi, którą zarządzał przez około trzysta lat. Dziś to czynny klasztor żeński Metropolii Oltenii Rumuńskiego Kościoła Prawosławnego.

Dlaczego warto

Polovragi to cichy, kameralny klasztor, który dobrze pokazuje, jak wyglądał oltenski monaster z XVII–XVIII wieku: cerkiew pośrodku dziedzińca, cele z drewnianymi galeriami i kwiatami, solidny mur i brama z dzwonnicą, które razem tworzą prawdziwą małą twierdzę. Za nim wznoszą się wapienne skały, a kilka minut jazdy dalej zaczyna się jeden z najpiękniejszych wąwozów Oltenii. Klasztor łatwo połączyć z Jaskinią Polovragi i przejazdem trasą Transalpina od miasta Novaci.

Co zobaczyć

• Cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej z brynkowiańskim portykiem na kamiennych kolumnach.
• Malowidła z 1713 r. malarza Constantina, w tym dwa rzadkie w Rumunii przedstawienia rumuńskich klasztorów podległych Athosowi, po obu stronach wejścia do portyku.
• Skrzydła cel z XVIII wieku z drewnianymi galeriami, otaczające cerkiew z trzech stron.
• Bramę z dzwonnicą z czasów Brâncoveanu po południowej stronie dziedzińca.
• Cerkiew szpitalną św. Mikołaja (1732, malowidła 1738) na drugim dziedzińcu.
• Muzeum klasztorne: ikony na drewnie i szkle z XVII–XIX wieku, przedmioty liturgiczne i stare księgi, m.in. Prawidło Mateusza Basaraba z 1652 r. i Ewangeliarz Șerbana Cantacuzino z 1682 r.

Informacje praktyczne

Klasztor leży przy drodze krajowej DN67, mniej więcej na 50. kilometrze od miasta Târgu Jiu w kierunku miasta Râmnicu Vâlcea; do miasta Horezu jest około 25 km na wschód, do miasta Novaci około 12 km na zachód. Od centrum wsi Polovragi trzeba przejść lub przejechać około kilometra w stronę gór. Z Ukrainy to daleka podróż: przez przejście Porubne – Siret lub Diakiwci – Racovăț i przez Siedmiogród do Sybina i doliny Aluty; latem można też przejechać trasą Transalpina od strony miasta Sebeș.

Klasztor jest otwarty codziennie. Według bazy muzeów Narodowego Instytutu Dziedzictwa (cIMeC) muzeum klasztorne czynne jest w godz. 9:00–17:00; tel. +40 253 476 196. Oficjalne źródła nie podają opłat. Dane — stan na listopad 2026; sprawdź przed wyjazdem. To czynny klasztor żeński: ubierz się skromnie (zakryte ramiona i kolana, kobietom przyda się chusta), mów cicho i fotografuj w cerkwi tylko za zgodą. Na zwiedzanie zarezerwuj około godziny, a z jaskinią pół dnia.

W pobliżu

• Jaskinia Polovragi — udostępniona jaskinia Muzeum Okręgowego Gorj w wąwozie Oltețu, około kilometra od klasztoru.
• Monastyr Horezu — obiekt UNESCO około 25 km na wschód.
• Monastyr Arnota i monastyr Bistrița — w dolinie Bistriței, około 30 km na wschód.
• Parângu Mare — najwyższy szczyt gór Parâng nad miastem Novaci.
• Monastyr Tismana — najstarszy klasztor Wołoszczyzny, dalej na zachód wzdłuż gór.

Zdjęcia: Nicu Farcaș, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Miehs, CC BY-SA 3.0 ro, Wikimedia Commons; Kosson, CC BY-SA 3.0 ro, Wikimedia Commons; Țetcu Mircea Rareș, CC BY-SA 3.0 ro, Wikimedia Commons; Sîmbotin, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Utilizator:Țetcu Mircea Rareș at ro.wikipedia, CC BY-SA 2.5, Wikimedia Commons; ViperDex, CC BY-SA 3.0 ro, Wikimedia Commons.