Ulica Olari w Horezu: pracownie garncarzy z listy UNESCO

Ulica, na której żyje ceramika z Horezu

Horezu to niewielkie miasto w północnej Oltenii, w okręgu Vâlcea, u stóp Karpat Południowych. Słynie daleko poza Rumunią dzięki ceramice: w grudniu 2012 roku rzemiosło ceramiki z Horezu wpisano na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Sercem tego rzemiosła jest ulica Olari (Strada Olari) w dzielnicy o tej samej nazwie, około 2 km od centrum. Nazwa mówi sama za siebie: „olari” po rumuńsku znaczy „garncarze”.

Garncarstwo wciąż jest tu sprawą rodzinną i dla wielu domów głównym źródłem utrzymania. Wśród znanych rodzin garncarskich z Horezu wymienia się Ogrezeanu, Vicșoreanu, Iorga, Frigură, Mischiu i Popa. Rzemiosło przekazuje się w rodzinie, a także od mistrza do ucznia. Praca jest tradycyjnie podzielona: mężczyźni wydobywają i przygotowują glinę — czyszczą ją, kroją, nawilżają, ugniatają i udeptują — a potem formują naczynia na kole garncarskim; kobiety malują je jeszcze przed wypałem. Do malowania używa się wydrążonego rogu byka i cienkiego patyczka z drucianą końcówką, a naczynia wypala się w piecach opalanych drewnem.

Według urzędu miasta Horezu glinę bierze się wyłącznie ze wzgórza Ulmet koło miasta. Podstawowe tło ceramiki z Horezu jest czerwone, uzupełnia je słynny „żółty z Horezu”. Wzory czerpią z natury: kogut z Horezu (cocoșul de Hurez), jodła, wąż, przebiśniegi. Do głównych symboli należą podwójna spirala, linia prosta i falista, gwiazda, liść, pas, słońce, kłos, drzewo życia i pawie pióro.

Dlaczego warto

Urząd miasta Horezu pisze, że w ośrodku garncarskim Olari przez cały rok można zobaczyć mistrzów przy pracy, prześledzić cały proces powstawania wyrobów z gliny, a nawet samemu ulepić lub pomalować miskę czy talerz. Ceramikę kupuje się bezpośrednio od garncarzy, w pracowniach przy ich domach. Kilka pracowni przy ulicy zaznaczono na mapie OpenStreetMap: pracownię Ioany i Dumitru Mischiu, pracownię z wystawą Marii i Constantina Mischiu, pracownię garncarza Gheorghe Țambrei oraz sklep „Casa Ceramistului”.

Warto wiedzieć: dyrektor Muzeum ASTRA w Sybinie publicznie ostrzegał, że duża część towaru na przydrożnych straganach w Horezu jest sprowadzana. Prawdziwej ceramiki lepiej więc szukać w pracowniach przy ulicy Olari, gdzie widać koło garncarskie, półki do suszenia i piec.

Co zobaczyć i kupić

• Talerze i miski z kogutem — najbardziej znany motyw z Horezu; wiesza się je na ścianach i używa na co dzień.
• Dzbanki, kubki, garnki — naczynia codziennego użytku z czerwono-żółtym zdobieniem.
• Malowanie rogiem — w pracowniach można zobaczyć, jak kobiety cienkim strumieniem angoby rysują spirale i fale.
• Warsztaty — spróbować koła garncarskiego lub pomalować własny talerz; umawia się to z garncarzem na miejscu.
• Jarmark „Cocoșul de Hurez” — co roku na początku czerwca w mieście; w 2026 roku spodziewano się około 50 garncarzy z Rumunii i z zagranicy.

Informacje praktyczne

Adres: Strada Olari, Olari, 245802 Horezu, okręg Vâlcea. Ulica Olari biegnie na północ od centrum miasta, około 2 km. Pracownie mieszczą się na podwórkach zwykłych domów, łatwo je poznać po szyldach i rzędach talerzy na płotach.

Dojazd: z miasta Râmnicu Vâlcea około 45 km drogą DN67 w stronę Târgu Jiu; z Sybinu około 145 km przez Râmnicu Vâlcea. Z Ukrainy najwygodniej jechać przez przejście Sołotwyno – Sighetu Marmației, dalej przez Kluż-Napokę i Sybin — około 500 km.

Kiedy: pracownie działają przy rodzinnych gospodarstwach i nie mają wspólnego rozkładu; najlepiej przyjeżdżać w ciągu dnia. Warsztaty po wcześniejszym uzgodnieniu z konkretnym garncarzem. Sprawdź na miejscu lub telefonicznie przed wyjazdem.

W pobliżu

• Monaster Hurezi — zabytek UNESCO na skraju Horezu, od którego wziął nazwę jarmark „Cocoșul de Hurez”.
• Górska droga Transalpina zaczyna się w miejscowości Novaci, około 40 km na zachód.
• Cozia (Ciuha Mare) — szczyt nad doliną Aluty, około 35 km na wschód.
• Szlak Căineni Mici – Plaiul Greblești w górach Lotru.

Oficjalna strona: orasul-horezu.ro

Zdjęcia: Jocelyn Erskine-Kellie from London, UK, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Stoschmidt, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Bogdan29roman, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.