Monastyr Arnota: mauzoleum Mateusza Basaraba w górach

Ślub Mateusza Basaraba

Monastyr Arnota (Mănăstirea Arnota) leży na niewielkim płaskowyżu góry Arnota nad doliną rzeki Bistrița, w granicach wsi Bistrița w gminie Costești, w okręgu Vâlcea. Tradycja przechowywana przez klasztor mówi, że przyszły hospodar Wołoszczyzny Mateusz Basarab (Matei Basarab, panował w latach 1632–1654), uciekając przed Turkami po przegranej bitwie, ukrył się w lasach na tej górze i ślubował zbudować tu klasztor, jeśli ocaleje. Dokumenty pokazują, że jakiś klasztor istniał tu już wcześniej: w 1622 r. Mateusz i jego żona Helena podarowali mu srebrną kadzielnicę. Obecną cerkiew Świętych Archaniołów Michała i Gabriela wzniósł w latach 1633–1636 i hojnie uposażył ją ziemiami i relikwiami.

Od początku Mateusz Basarab przygotowywał Arnotę jako rodowe mauzoleum. W 1649 r. przeniósł tu szczątki swojego ojca, wielkiego wornika Danciu, pochowanego w Siedmiogrodzie; po śmierci hospodara i zbezczeszczeniu jego grobu w Târgoviște w 1658 r. także jego szczątki przywieziono do Arnoty. Na początku XVIII wieku cerkiew ozdobiono malowidłami i odnowiono na koszt Konstantyna Brâncoveanu, a w latach 1852–1856 klasztor odnowił hospodar Barbu Știrbei; część cel przebudowano wtedy według projektów architekta Carola Benescha. Od 1999 r. jest to klasztor żeński podległy monastyrowi Bistrița, w Archidiecezji Râmnic Rumuńskiego Kościoła Prawosławnego.

Dlaczego warto

Arnotę często nazywa się „Meteorami Oltenii” ze względu na położenie nad doliną: droga wspina się serpentynami, a z dziedzińca roztacza się widok na lasy i pogórze gór Căpățânii. To kameralny klasztor, w którym obok siebie spoczywają jeden z najbardziej znanych hospodarów wołoskich i jego ojciec, a XVII-wieczna cerkiew zachowała malowidła z czasów Brâncoveanu. Wizytę łatwo połączyć z monastyrem Bistrița w dole i monastyrem Horezu w pobliżu.

Co zobaczyć

• Cerkiew Świętych Archaniołów Michała i Gabriela (1633–1636) z dobudowanym później portykiem.
• Grób Mateusza Basaraba w przedsionku z rzeźbioną barokową płytą nagrobną i skromną płytą jego ojca Danciu obok.
• Kompozycję wotywną z hospodarem i jego żoną trzymającymi model cerkwi oraz malowidła z czasów Brâncoveanu.
• Rzeźbiony ikonostas i drewniane drzwi cerkwi.
• Kolekcję klasztorną z ikonami na drewnie z XVII–XIX wieku, srebrem liturgicznym, dokumentami i starodrukami, m.in. Prawidłem z Govory i Îndreptarea legii z czasów Mateusza Basaraba (pokazywaną na prośbę).
• Widoki z płaskowyżu na dolinę Bistriței i okoliczne góry.

Informacje praktyczne

Do klasztoru prowadzi asfaltowa górska droga z serpentynami, długa na kilka kilometrów, zaczynająca się przy monastyrze Bistrița w dolinie. Dolina Bistriței leży około 10 km od miasta Horezu i około 40 km od miasta Râmnicu Vâlcea przez Băile Olănești lub drogą DN67. Komunikacja publiczna nie dociera do samej Arnoty, więc potrzebny jest samochód albo podejście pieszo. Z Ukrainy jedzie się przez przejście Porubne – Siret lub Diakiwci – Racovăț i przez Siedmiogród do Sybina i doliny Aluty.

Klasztor jest otwarty dla pielgrzymów codziennie. Według bazy muzeów Narodowego Instytutu Dziedzictwa (cIMeC) kolekcję muzealną pokazuje się na prośbę; aktualne informacje o nabożeństwach publikuje strona klasztoru w serwisie Archidiecezji Râmnic. Oficjalne źródła nie podają opłat. Dane — stan na listopad 2026; sprawdź przed wyjazdem. To czynny klasztor żeński: ubierz się skromnie (zakryte ramiona i kolana, kobietom przyda się chusta), mów cicho i fotografuj w cerkwi tylko za zgodą. Na zboczu góry w pobliżu działa kamieniołom wapienia, więc w niektóre dni na drodze może jeździć ciężki sprzęt. Na wizytę zarezerwuj około godziny.

W pobliżu

• Monastyr Bistrița — u stóp góry, z relikwiami św. Grzegorza Dekapolity.
• Monastyr Horezu — obiekt UNESCO około 10 km na zachód.
• Ulica Olari w Horezu — warsztaty garncarskie miasta Horezu.
• Monastyr Polovragi przy wąwozie Oltețu — około 30 km na zachód.
• Wąwóz Bistriței (Cheile Bistriței) i jaskinia św. Grzegorza Dekapolity — nad monastyrem Bistrița.

Oficjalna strona: arnota.arhiepiscopiaramnicului.ro

Zdjęcia: Nicu Farcaș, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Miehs, CC BY-SA 3.0 ro, Wikimedia Commons; ViperDex, CC BY-SA 3.0 ro, Wikimedia Commons; ChristianMancas, CC BY-SA 3.0 ro, Wikimedia Commons; Leontin l, CC BY-SA 3.0 ro, Wikimedia Commons; Utilizator:Țetcu Mircea Rareș at ro.wikipedia, CC BY-SA 2.5, Wikimedia Commons.