Mariánska hora

Mariánska hora (Góra Maryjna, węg. Máriahegy) to wzgórze na południowym skraju Gór Lewockich, ok. 2 km na północ od centrum Lewoczy we wschodniej Słowacji. Według źródeł słowackich i Wikidanych ma 760,5 m wysokości, według angielskiej Wikipedii i OpenStreetMap — ok. 781 m. Wzgórze leży na styku Gór Lewockich i Kotliny Hornadu, tuż nad miastem; na wschód od niego leży wieś Uloža, na zachód — Dlhé Stráže i Hradisko. Pod wierzchołkiem stoi bazylika Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny — jedno z najczęściej odwiedzanych miejsc pielgrzymkowych Słowacji, dlatego górę zna się przede wszystkim jako sanktuarium, a nie cel turystyczny.

Jak dojść / szlaki

• Niebieski: z Lewoczy od południa lub z Levočskiej Doliny od północy przez rozdroże Kúty — do bazyliki pod wierzchołkiem.
• Czerwony: od wschodu ze wsi Uloža przez rozdroże Kúty.
• Do bazyliki prowadzi też droga z Lewoczy przez Rúrovą i Druhą lúkę.

Przez wzgórze biegną również słowacki odcinek Drogi św. Jakuba (etap Spiskie Podgrodzie – Lewocza), Słowacka Droga Maryjna i międzynarodowy szlak I23. Podejście z miasta jest krótkie i łatwe, więc łatwo połączyć je ze spacerem po zabytkowym centrum Lewoczy.

Co widać ze szczytu

Sam wierzchołek porasta las, ale przy bazylice rozciąga się rozległa łąka z ograniczonym widokiem. Widać stąd Lewoczę z okolicą, Kotlinę Hornadu, pobliskie szczyty Gór Lewockich, Góry Wołowskie, Słowacki Raj i wschodnią część Niżnych Tatr.

Przyroda i historia

Na zachód od Mariánskiej hory wznoszą się Brezová (948 m) i Ostrá hora (933 m), na północ Krížový vrch (1081 m) i Holý vrch (1088 m), na wschód Zimná hôrka i Krúžok. Zachodnią część wzgórza odwadnia Levočský potok, a wschodnie stoki jego dopływ Krížny potok — wszystko w dorzeczu Hornadu.

Uważa się, że podczas najazdu mongolskiego w XIII wieku mieszkańcy Lewoczy chronili się właśnie tutaj. Kaplica istniała w tym miejscu co najmniej od XIII wieku; kroniki wspominają ją w 1247 roku, a naprawy odnotowano w latach 1311 i 1322. W 1470 roku kaplicę rozbudowano — w takiej postaci przedstawia ją ołtarz Mistrza Pawła z Lewoczy w bazylice św. Jakuba. Według tradycji w 1673 roku pasterze ujrzeli przy kościele objawienie Matki Bożej. Barokowy kościół z 1766 roku podupadł po zakazie pielgrzymek wydanym przez cesarza Józefa II w 1787 roku.

Kamień węgielny pod obecny kościół, zaprojektowany przez architekta Antona Müllera, położono w 1903 roku; budowa się przeciągała, m.in. z powodu zawalenia się nowej wieży w 1908 roku. W 1984 roku papież Jan Paweł II nadał świątyni tytuł bazyliki mniejszej, a 3 lipca 1995 roku sam odwiedził wzgórze — zgromadziło się wtedy ok. 650 tysięcy pielgrzymów. Coroczny odpust w święto Nawiedzenia, około 2 lipca, wciąż przyciąga tłumy. W 2005 roku Lewocza i Mariánska hora przystąpiły do Europejskiego Stowarzyszenia Maryjnych Miejsc Pielgrzymkowych.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Szlaki są łatwe i dostępne przez cały rok. Podczas wielkich pielgrzymek na początku lipca na wzgórzu jest bardzo tłoczno — zaplanuj wizytę z wyprzedzeniem i szanuj nabożeństwa. Numer alarmowy 112; w słowackich górach działa też Pogotowie Górskie (HZS): 18 300 (+421 18 300).

Zdjęcia: Ian Armstrong, CC BY-SA 2.0; User:Smerus, CC BY-SA 3.0; Ing.Mgr.Jozef Kotulič, CC BY-SA 4.0; Ing.Mgr.Jozef Kotulič, CC BY-SA 4.0; Smiley.toerist, CC BY-SA 4.0; Michal Klajban, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.