Macelak

Macelak to szczyt o wysokości 857 m, drugi co do wysokości w Pieninach Czorsztyńskich po Nowej Górze. Leży w głównym grzbiecie Pienin Właściwych, w Pienińskim Parku Narodowym, ok. 3 km na zachód od Trzech Koron. Na południowy wschód od szczytu znajduje się przełom Dunajca, na północ – dolina Krośnicy; nad doliną Dunajca Macelak wznosi się ok. 400 m. Najbliższe wsie to Hałuszowa (ok. 1,7 km) i Sromowce Wyżne (ok. 2 km), do Czorsztyna jest ok. 4,4 km.

Administracyjnie góra leży w granicach dawnej wsi Tylka, obecnie części Krościenka nad Dunajcem (powiat nowotarski, województwo małopolskie).

Jak dojść / szlaki

Grzbietem Pienin Czorsztyńskich biegnie niebieski Główny Szlak Pieniński: z Czorsztyna przez przełęcz Osice, stoki Macelaka, przełęcz Trzy Kopce i przełęcz Szopka na Trzy Korony, a dalej przez Zamkową Górę, Czerteż i Sokolicę do Szczawnicy. Uwaga: szlak nie prowadzi przez sam szczyt, lecz obchodzi go po południowej stronie. Drugi znakowany szlak wyprowadza od przystani flisackiej w Kątach (Sromowce Wyżne) na przełęcz Trzy Kopce, ok. 370 m od wierzchołka.

Źródła nie podają oficjalnego czasu przejścia na sam Macelak; najlepiej połączyć go z wycieczką na Trzy Korony z Czorsztyna lub ze Sromowiec.

Co widać ze szczytu

Sam wierzchołek jest dziś całkowicie zalesiony, więc panoramy z niego nie ma. Grzbiet Pienin Czorsztyńskich jest jednak częściowo pokryty łąkami, a z odsłoniętych miejsc widać Tatry, Gorce, Beskid Wyspowy, Beskid Sądecki i Babią Górę. Z łąk wokół Macelaka dobrze widać też sąsiednią Nową Górę i masyw Trzech Koron.

Przyroda i historia

Nazwa Macelak jest stara – występuje już na mapach z 1822 r. W 1881 r. Bronisław Gustawicz opisywał szczyt jako trawiasty, z rzadka porośnięty świerkami i leszczyną, stromo opadający na południe i otoczony pięknymi polanami od zachodu, północy i wschodu. Od tego czasu las opanował wierzchołek, ale niżej zostało wiele polan.

Łąki powstały dzięki człowiekowi – koszeniu i wypasowi – lecz to one stanowią najważniejszy element krajobrazu i flory masywu. Ich skład gatunkowy jest bardzo bogaty: na 1 m² można naliczyć do 50 gatunków roślin wyższych. Charakterystyczne są mietlica pospolita, wiechlina alpejska, konietlica łąkowa i storczyk drobnokwiatowy. Wczesną wiosną kwitnie pierwiosnek wyniosły, a jesienią zimowit jesienny. Z rzadkich w Polsce roślin stwierdzono tu m.in. ostrożeń głowacz, dwulistnik muszy, oset pagórkowy i marzankę barwierską, a w 2016 r. – chroniony rzadki mech jodłówkę pospolitą (Abietinella abietina). Na odsłoniętych, nasłonecznionych zboczach żyją ciepłolubne owady.

Z Macelakiem związana jest legenda o skarbach rzekomo ukrytych w zapadlisku „Złotej Studni”.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Macelak leży w Pienińskim Parku Narodowym. Wstęp do parku jest bezpłatny (opłaty pobiera się tylko za platformy widokowe na Trzech Koronach i Sokolicy), ale obowiązują surowe zasady: poruszanie się wyłącznie znakowanymi szlakami, zakaz wchodzenia na łąki i skały, przebywanie w parku tylko od godziny przed wschodem do godziny po zachodzie słońca, zakaz wprowadzania psów, latania dronami, biwakowania i palenia ognisk. Południowe stoki grzbietu są strome i skaliste, a ścieżka po deszczu – śliska. Podczas burzy nie należy zostawać na otwartych łąkach.

Pieniny obsługuje Grupa Podhalańska GOPR (stacje w Szczawnicy i Krościenku): tel. 985 lub +48 601 100 300, a także 112; warto zainstalować aplikację „Ratunek”.

Ciekawostki

• Znakowany szlak omija wierzchołek Macelaka od południa, więc zalesiony szczyt najlepiej podziwiać z polan.
• Łąki Macelaka należą do najbogatszych gatunkowo w Pieninach – do 50 gatunków roślin na 1 m².

Zdjęcia: Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.