Kościół św. Jana Chrzciciela, Sambir

Jana Chrz ciciela (znany również jako Kościół Męczeństwa św. Jana Chrzciciela) to kościół łaciński w mieście Sambir w obwodzie lwowskim. Działa i podlega dekanatowi sambirskiemu Kościoła rzymskokatolickiego w Ukrainie. Jest to najwyższy i najstarszy budynek w mieście. Kościół św. Jana Chrzciciela jest XVI-wiecznym zabytkiem architektury o znaczeniu narodowym, o numerze ochronnym 398.

W XIV wieku istniała tu parafia rzymskokatolicka z małym drewnianym kościołem zbudowanym około 1370 roku. Po ataku Tatarów na Podole i Galicję w 1498 r. kościół spłonął doszczętnie. W połowie XVI wieku rozpoczęto budowę nowego kamiennego kościoła zaprojektowanego przez polskiego architekta Józefa Tarnowczyka. Na fasadzie kościoła zachował się napis "1530", więc ten rok można uznać za rok rozpoczęcia budowy świątyni. Prace budowlane trwały długo i zostały zakończone w latach 1573-1574 wzniesieniem sklepienia kościoła. Nowo wybudowany kościół został konsekrowany przez arcybiskupa J. Solikowskiego. Jednak już w 1637 r. kościół ucierpiał w wyniku wielkiego pożaru, który zniszczył wieżę i sklepienie, a ocalały jedynie nawy boczne. Do 1642 r. kościół został całkowicie odbudowany, a w 1664 r. został ponownie konsekrowany przez biskupa S. Sarnowskiego.

W 1846 r. kościół ponownie spłonął, tym razem ogień zniszczył dach i znacznie uszkodził sklepienia nad chórem; po pożarze kościół został ponownie odbudowany. W latach 80. XIX w. budynek został udekorowany i odrestaurowany: w latach 1886-1887 na gzymsach zainstalowano metalowe kraty, w 1889 r. odrestaurowano nawy boczne, w 1893 r. odrestaurowano narteks, a artysta J. Tabinsky pomalował nawę główną. W 1923 r. w oknach zainstalowano witraże, a w 1929 r. pomalowano chóry.

W latach 1864-1865 w kościele posługiwał biskup Józef Pelczar, uznany przez Kościół katolicki za świętego.

Po II wojnie światowej kościół nadal funkcjonował, pracował tu ksiądz Kazimierz Monczyński. Od 1990 r. kościołem św. Jana Chrzciciela opiekują się ojcowie zmartwychwstańcy ze Zgromadzenia Zmartwychwstania Pańskiego na Świętym Krzyżu oraz siostry zakonne Franciszkanki Rodziny Maryi. W latach 2001-2002 budynek kościoła został ponownie odnowiony.

Budynek kościoła został zbudowany z cegły i kamienia, a pod względem architektonicznym należy do kościołów typu bazylikowego: ma trzy nawy, składa się z kwadratowej bryły głównej, wydłużonych chórów z fasetowaną absydą i masywnej dzwonnicy znajdującej się na zachodniej fasadzie. Symetria planu budynku jest nieco złamana przez pomieszczenie dołączone do północnej strony chórów i półkolistą wieżę między dzwonnicą a północną nawą boczną, która ma kamienne schody na chóry i górne piętra dzwonnicy. Ściany kościoła są wzmocnione przyporami. Dzwonnica ma plan kwadratu, składa się z czterech kondygnacji, z których ostatnia jest ośmiokątna i zakończona jest kopułą w kształcie hełmu z latarnią.

Kościół był budowany przez długi czas, w dwóch etapach, więc jego architektura łączy w sobie cechy gotyckie i renesansowe. Najstarszą częścią budowli, wzniesioną w latach 1530-1565, jest chór z salą boczną, który zachował elementy stylu gotyckiego: sklepienia gwiaździste chóru z kamiennymi niszami, lancetowate okna i łuki oraz gotyckie drzwi sali bocznej. Główna trójnawowa bryła kościoła została zbudowana po pożarze w 1637 roku i ma cechy architektury renesansowej: cylindryczne sklepienie z łukami w nawie głównej i sklepienie krzyżowe w nawach bocznych. Z tego samego okresu pochodzi również stiukowa dekoracja nawy głównej.

Przy kościele stał parterowy dom parafialny, w którym działała polska szkoła parafialna. W latach 1715-1727 stary budynek szkoły zastąpiono murowanym, który zachował się do dziś. Obecnie mieści się w nim Muzeum Bojkowszczyzny. W latach 1990-2000 przy kościele wybudowano nowy dom parafialny.

Przy kościele znajdował się szpital, który istniał do początku XIX wieku.

Przed kościołem wzniesiono pomnik papieża Jana Pawła II.

Obecnie przed kościołem turystów wita kamienny pomnik papieża Jana Pawła II. Pomnik został wzniesiony w 2007 roku. Pomnik został poświęcony przez biskupa Mariana Buczka 18 maja 2007 roku. Wiadomo również, że w latach 1864-1865 w tym kościele posługiwał biskup Józef Pelczar, uznany przez Kościół katolicki za świętego.