Hala Gąsienicowa

Hala Gąsienicowa to dawne wysokogórskie pastwisko w północnej części Doliny Gąsienicowej w Tatrach Wysokich, na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego (TPN). Dziś tą nazwą określa się przede wszystkim Rówienki i otoczenie schroniska „Murowaniec”, które stoi na wysokości 1500 m n.p.m. Dookoła wznoszą się skaliste granie Kościelca, Świnicy, Granatów i Koziego Wierchu, a w kotłach tuż nad halą leżą tatrzańskie stawy.

Nazwa pochodzi od zakopiańskiego góralskiego rodu Gąsieniców, do którego tereny te należały w XVII wieku. Miejscowi nazywali ją dawniej halą Stawów, a wypasających tu pasterzy — stawianami; w austriackich dokumentach z pierwszej połowy XIX wieku pojawia się nawet nazwa „Dolina Siedmiu Stawów”. W 1700 roku Gąsienicowie zamienili halę na inną w Dolinie Chochołowskiej, lecz w 1796 roku sąd przywrócił ją dawnym właścicielom. Później ziemia została podzielona między licznych spadkobierców z podtatrzańskich wsi — Zubsuchego, Olczy, Gliczarowa, Białego Dunajca, Szaflar i innych.

Trawiaste polany nie są tu naturalne: zbocza porastała niegdyś gęsta kosodrzewina, którą pasterze wycinali pod wypas. Hala była jednym z największych ośrodków pasterskich w Tatrach — historycznie obejmowała prawie 800 ha, choć właściwych pastwisk wśród głazów, kosówki i lasu było niewiele. W 1960 roku wypas wynosił w przeliczeniu 494 owce, a w 1961 roku Skarb Państwa wykupił halę od 381 właścicieli. Od zaprzestania wypasu kosodrzewina stopniowo wraca na dawne pastwiska. Według podań zaglądali tu zbójnicy, a Aleksander Kostka-Napierski miał werbować tu ochotników do swojego powstania.

Co zobaczyć i co robić

• Schronisko „Murowaniec” — kamienny budynek wzniesiony w latach 1921–1925 przez Wojsko Polskie i uroczyście otwarty 12 lipca 1925 roku przez prezydenta Stanisława Wojciechowskiego. W 1963 roku częściowo spłonął i w następnym roku został odbudowany, a w 2019 roku wpisano go do rejestru zabytków. Działa tu dyżurka TOPR.
• Drewniane szałasy pasterskie rozrzucone wśród łąk — w sierpniu otacza je różowa wierzbówka kiprzyca.
• Stacja badawcza powyżej schroniska: 1 grudnia 1913 roku rozpoczęła tu pomiary pierwsza górska stacja meteorologiczna na ziemiach polskich; dziś to stacja badawcza Instytutu Geografii PAN.
• „Betlejemka” — Centralny Ośrodek Szkolenia polskich taterników, a także leśniczówka i strażniczówka TPN „Gawra”.
• Panorama Tatr Wysokich nad Doliną Gąsienicową — szczególnie piękna z Królowej Równi na podejściu z Kuźnic.

Hala jest głównym węzłem szlaków centralnych Tatr. Najłatwiejszy spacer prowadzi stąd nad Czarny Staw Gąsienicowy; dalej zaczynają się trudne szlaki na Zawrat, Kościelec i Orlą Perć — najtrudniejszy znakowany szlak w Tatrach.

Jak dojść

Większość turystów startuje w Kuźnicach (ok. 1010 m n.p.m.) — części Zakopanego, do której nie wolno wjeżdżać prywatnym samochodem; z centrum miasta kursują tam autobusy i liczne busy. Szlak niebieski prowadzi przez Boczań i Skupniów Upłaz, żółty — Doliną Jaworzynką (Kuźnice – Przełęcz między Kopami); oba łączą się na Przełęczy między Kopami, a czas przejścia do „Murowańca” według drogowskazów to ok. 2 godz., z powrotem 1 godz. 35 min. To umiarkowane górskie podejście o ok. 500 m, bez eksponowanych miejsc, ale z długimi kamienistymi odcinkami. Inne warianty: czarnym szlakiem z Brzezin przez Psia Trawka – Schronisko PTTK Murowaniec (w górę 2 godz. 15 min) albo zejście Kasprowy Wierch – Schronisko PTTK Murowaniec (1 godz. 05 min), jeśli wjedzie się koleją linową. Zielony szlak przez Rusinową Polanę do Wierchporońca zajmuje 3 godz. 50 min.

Sezon i bezpieczeństwo

Wstęp do TPN jest płatny: według stanu na październik 2026 roku bilet kosztuje 11 zł, ulgowy 5,50 zł, a dzieci do 7 lat wchodzą bezpłatnie; bilety można kupić online, w punktach wejścia lub przez kod QR. Od 1 marca do 30 listopada obowiązuje zakaz poruszania się po szlakach parku od zmierzchu do świtu, a psów nie wolno wprowadzać do TPN. Wokół hali stoją tablice ostrzegające przed niedźwiedziami. Kolej linowa na Kasprowy Wierch ma przerwę techniczną od 19 października do 6 listopada 2026 roku. Późną jesienią i zimą powyżej górnej granicy lasu zalegają śnieg i lód — przed wyjściem sprawdź komunikat turystyczny TPN; numer TOPR to 601 100 300 lub 985.

W pobliżu

Nad halą wznoszą się Kościelec, Świnica i Kasprowy Wierch; pół godziny drogi stąd leży Zielony Staw Gąsienicowy, a na zachód, za Kasprowym Wierchem — Hala Kondratowa.

Oficjalna strona: tpn.gov.pl

Zdjęcia: Aneta Pawska, CC BY 3.0, Wikimedia Commons; Cybularny, CC0, Wikimedia Commons; SkyMaja, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; JiriMatejicek, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.