Jaszczurka zwinka

Opis

Jaszczurka zwinka — to ta sama jaszczurka, którą najczęściej można zobaczyć na słonecznych skrajach, polanach, wycinkach, wzdłuż dróg i na kamienistych zboczach. W obszarach leśnych — na Polesiu, w Karpatach i na Krymie — przebywa w takich jasnych miejscach, a w górach zasiedla umiarkowanie suche zbocza, łąki, skraje górskich lasów i zarośla. Ogólnie w górach Azji znajdowano ją aż na wysokości 3500 m.

To krępa jaszczurka z krótką głową: długość ciała bez ogona — do 11 cm, a ogon bywa dwukrotnie dłuższy. Ubarwienie zmienne. Samice są żółtawo-brązowe, brązowe lub brązowo-szare, rzadko zielone. Samce na wiosnę, w okresie godowym, stają się zielone: u zachodnich podgatunków zielenią się tylko boki, a u wschodnich, w tym w Ukrainie, samiec może być zielony niemal całkowicie. Im masywniejszy i silniejszy samiec, tym jaśniejszy jego zielony kolor. Zdarzają się też rdzawe osobniki z jednolitą grzbietem.

Jaszczurka jest aktywna w ciągu dnia i długo się ogrzewa na słońcu, a w upale chowa się w cieniu. W górach wychodzi z hibernacji w kwietniu lub nawet na początku maja, a na zimowisko dorosłe idą pod koniec września, młode — na początku października. Żywi się głównie owadami — w Ukrainie najwięcej w jej diecie jest chrząszczy, następnie koników polnych i owadów błonkoskrzydłych, a także pająków i innych drobnych bezkręgowców. Złapana za ogon, jaszczurka może go odrzucić, a później odrasta.

Od drugiej połowy maja samica składa 4–15 jaj: wykopuje dołek o głębokości 6–7 cm w luźnej glebie w słonecznym miejscu, a następnie jaja ogrzewa ciepłem ziemi. Dojrzałości płciowej jaszczurka osiąga w trzecim roku życia. Jaszczurka zwinka nie jest wpisana do Czerwonej Księgi Ukrainy, jednak w UE jest chroniona jako gatunek załącznika IV Dyrektywy o siedliskach. Nie łapcie jaszczurek za ogon i nie zabierajcie ich do domu — giną w niewoli.

Gdzie w Karpatach

Mapa pokazuje, gdzie gatunek odnotowali przyrodnicy (GBIF, rekordy na licencjach CC0 i CC BY), a nie wszystkie miejsca, w których żyje. Ukraińskie Karpaty są słabiej zbadane, więc puste miejsce nie oznacza, że gatunku tam nie ma.

Kraje

Ukraina · Rumunia · Czechy · Słowacja · Polska · Austria · Węgry

Pasma

Grzbiet Wododziałowy, Połonina Krasna, Karpaty Pokucko-Bukowińskie, Gorgany, Połonina Równa, Bieszczady, Beskidy Skolskie, Marmarosz, Piatra Craiului, Pasmo Wulkaniczne

Piętra roślinności

Pogórze (do 600 m) · Lasy bukowe (600–1200 m)

Kiedy zobaczyć

Na podstawie obserwacji przyrodników w Karpatach (iNaturalist, research grade): im ciemniejsza komórka, tym częściej gatunek widuje się w danym miesiącu.

Ochrona i zasady

Nie jest wpisana do Czerwonej Księgi Ukrainy; w UE — załącznik IV Dyrektywy o siedliskach.

Czerwona księga Ukrainy

Częste pytania