Granicznik płucnik

Opis

Lobaria pulmonaria — jeden z największych porostów w Europie. Jej szerokie skórzaste łopatki rozrastają się na pniu do 20–30 cm i więcej. W wilgotną pogodę porost jest jaskrawozielony, w suchą — oliwkowo-brązowy i kruchy. Górna strona pokryta jest siatką żeber i dołków, przypominając tkankę płuc; stąd nazwa. Spód jasny, z brązowym wełnistym owłosieniem.

Lobaria nie jest rośliną, lecz współżyciem grzyba z dwoma partnerami: zieloną algą i cyjanobakteriami, które przyswajają azot z powietrza. W katalogu przedstawiamy porosty wśród grzybów.

Rośnie na korze starych drzew liściastych — buka, jawora, jesionu, olszy — w wilgotnych lasach, których od dawna nie dotknęła siekiera. Rośnie bardzo powoli, zaledwie kilka milimetrów rocznie, i zaczyna się rozmnażać w wieku kilku dziesięcioleci. Lobaria nie znosi zanieczyszczonego powietrza i silnego oświetlenia po wycinkach, dlatego zniknęła z większej części nizinnej Europy. Tam, gdzie występuje, las jest naprawdę stary, a powietrze czyste — to jeden z najsłynniejszych gatunków wskaźnikowych dla lasów pierwotnych.

Na Ukrainie najwięcej lobarii zachowało się w Karpatach, przede wszystkim w bukowych lasach pierwotnych i starych lasach terenów chronionych.

Gatunek wpisany do Czerwonej Księgi Ukrainy z statusu „wrażliwy”. Zrywanie porostu z kory jest zabronione i bezsensowne: poza swoim drzewem umiera. Rozprzestrzenienie na stronie pokazujemy tylko na poziomie masywów.

Gdzie w Karpatach

Mapa pokazuje, gdzie gatunek odnotowali przyrodnicy (GBIF, rekordy na licencjach CC0 i CC BY), a nie wszystkie miejsca, w których żyje. Ukraińskie Karpaty są słabiej zbadane, więc puste miejsce nie oznacza, że gatunku tam nie ma. Dla rzadkich i wrażliwych gatunków mapa jest celowo zgrubna (sześciokąty ~250 km² lub większe), aby nie wskazywać gawr, gniazd ani stanowisk.

Kraje

Ukraina · Rumunia · Polska · Słowacja

Pasma

Bieszczady, Gorgany, Połonina Krasna, Marmarosz, Fogarasze, Góry Bihor, Pasmo Wulkaniczne, Borżawa, Czarnohora, Góry Semenic

Piętra roślinności

Lasy bukowe (600–1200 m) · Lasy iglaste (1200–1600 m)

Kiedy zobaczyć

Na podstawie obserwacji przyrodników w Karpatach (iNaturalist, research grade): im ciemniejsza komórka, tym częściej gatunek widuje się w danym miesiącu.

Ochrona i zasady

Wpisany do Czerwonej Księgi Ukrainy (wrażliwy). Zbieranie zabronione.

Podziwiaj, nie zrywaj: rośliny z Czerwonej księgi Ukrainy, a także wszelkie rośliny w rezerwatach i strefach ochrony ścisłej parków narodowych są pod ochroną.

Czerwona księga Ukrainy

Częste pytania