Cerkiew św. Michała Archanioła w Brunarach
Cerkiew św. Michała Archanioła w Brunarach to dawna greckokatolicka cerkiew parafialna w Brunarach Wyżnych, w Beskidzie Niskim niedaleko Gorlic. Obecnie jest rzymskokatolickim kościołem parafialnym pw. Wniebowzięcia NMP. W 2013 roku wraz z innymi drewnianymi cerkwiami Polski i Ukrainy wpisano ją na Listę światowego dziedzictwa UNESCO; leży też na małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej. Wyraźnie wyróżnia się na tle sąsiednich cerkwi łemkowskich: jej bryła jest mocno wydłużona, a nad nią wznoszą się trzy okazałe barokowe hełmy, coraz wyższe ku wieży.
Wieś lokował na prawie niemieckim król Kazimierz Wielki w 1335 roku, a w 1547 roku ponownie lokowano ją na prawie wołoskim. W 1641 roku biskup krakowski zatwierdził prezbitera miejscowej cerkwi i przyłączył do parafii cerkwie w sąsiednich wsiach; metryki prowadzono tu od 1711 roku. Obecną świątynię wzniesiono w XVIII wieku w miejscu starszej, a dzisiejszy wygląd zawdzięcza gruntownej przebudowie z lat 1830–1831. Przypomina o niej cyrylicki napis nad carskimi wrotami, wymieniający cesarza Franciszka I i papieża Piusa VIII. Dawne prezbiterium włączono wtedy do nawy, a od wschodu dobudowano nowe, dłuższe. Cerkiew służyła grekokatolikom do 1947 roku, gdy w ramach akcji „Wisła” wysiedlono miejscową ludność; w 1951 roku przejęła ją parafia rzymskokatolicka.
Co zobaczyć
- Ikonostas z 1. połowy XVIII wieku — jedną z najlepszych realizacji malarskich tego czasu w zachodniej części diecezji przemyskiej, z rzeźbionymi kolumnami oplecionymi winną latoroślą. Ciekawostka: napisy na ikonach są cerkiewnosłowiańskie, ale w rzędzie proroków cytaty zapisano po łacinie. W rzędzie namiestnym znajdują się Hodigitria, Chrystus Pantokrator, św. Mikołaj i chramowa ikona Michała Archanioła, a drzwi diakońskie zdobią postacie starotestamentowych kapłanów Melchizedeka i Aarona.
- Polichromię z końca XVIII wieku na ścianach nawy, rozwiniętą po 1830 roku w prezbiterium i na stropach, a odnowioną w 1898 roku. Iluzjonistyczne pilastry, romby z bukietami kwiatów i cherubiny tworzą odświętne wnętrze, a na błękitnym, gwiaździstym stropie prezbiterium widnieją Oko Opatrzności, słońce i księżyc.
- Chór wsparty na dwóch masywnych kolumnach z rzeźbioną winną latoroślą, XVIII-wieczne ołtarze boczne z ikonami Matki Bożej i Przemienienia Pańskiego oraz liczne ikony, naczynia i sprzęty liturgiczne.
- Kamienny murek z dwiema sklepionymi bramkami pod gontowymi daszkami oraz nagrobek ks. Antoniego Pohoreckiego, proboszcza w latach 1932–1940.
Informacje praktyczne
Adres: Brunary 45, 38-315 Brunary (gmina Uście Gorlickie). Cerkiew stoi we wsi, więc najłatwiej dojechać tu samochodem z Gorlic lub z Krynicy-Zdroju; to dobry cel dla rodzin i osób, które nie wędrują po górach. Oficjalnych godzin zwiedzania ani cen nie opublikowano: z zewnątrz świątynię można obejrzeć w każdej chwili, a zwiedzanie wnętrza najlepiej uzgodnić z parafią pod numerem +48 18 351 67 76 podanym przez portal VisitMałopolska. Podczas nabożeństw zwiedzanie nie jest możliwe; prosimy o szacunek. Stan na październik 2026 roku.
W pobliżu
W okolicy stoją kolejne cerkwie UNESCO: w Kwiatoniu, w Owczarach i w Powroźniku, a także drewniany kościół w Sękowej. Na południowym zachodzie leży uzdrowisko Krynica-Zdrój.
Oficjalna strona: visitmalopolska.pl
Zdjęcia: Grażyna Adamczyk, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Piter329c, CC BY 4.0, Wikimedia Commons; Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; MOs810, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; mik Krakow, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons.
Jak dojechać z Ukrainy
Przejścia graniczne
- Krakowiec – Korczowa — drogowe, całodobowo
- Szeginie – Medyka — drogowe, całodobowo Ukraińska straż graniczna nie potwierdza obecnie odprawy pieszych — sprawdź na dpsu.gov.ua przed podróżą.
- Smolnica – Krościenko — drogowe, całodobowo
- Hruszew – Budomierz — drogowe, całodobowo
- Mościska – Przemyśl (kolejowe) — kolejowe, całodobowo
Samochodem
Lwów – Krynica-Zdrój ≈338 km, ≈5 h bez kolejek: M-10 do Krakowca → przejście Krakowiec – Korczowa → bezpłatny odcinek A4 przez Rzeszów do Tarnowa (≈163 km) → DW977 w stronę Gorlic → DW981 do Krynicy (≈260 km, ≈3 h 35 min od granicy). Przez Smolnicę – Krościenko kilometrów jest tyle samo (≈335 km), ale drogi górskie są wolne (≈7 h 40 min): DK84 – Sanok – DK28 przez Krosno i Gorlice.
Sprawdzono 23.10.2026; godziny pracy przejść i rozkłady się zmieniają — sprawdź przed podróżą.
Lokalizacja na mapie
Komentarze
Szlaki w pobliżu
Wszystkie szlaki
ŁatwyJednodniowyZnakowanyFlasza Klimkówka ZaporaProfil wysokości418–616 m2,9 kmpodejście 11 m≈ 45 min marszu2,5 km od „Cerkiew św. Michała Archanioła w Brunarach”
TrudnyWielodniowyZnakowanyGorlice JamnicaProfil wysokości282–888 m48,1 kmpodejście 1 748 m4 km od „Cerkiew św. Michała Archanioła w Brunarach”
ŚredniJednodniowyZnakowanyHomola Magura MałastowskaProfil wysokości399–736 m13,7 kmpodejście 350 m≈ 4 godz. marszu5,3 km od „Cerkiew św. Michała Archanioła w Brunarach”Ciekawe w pobliżu
JezioroZalew Klimkówka (Jezioro Klimkowskie)5 km od „Cerkiew św. Michała Archanioła w Brunarach”Zalew Klimkówka (potocznie Jezioro Klimkówka) to zbiornik zaporowy na rzece Ropie w Beskidzie Niskim, w pobliżu miejscowości Klimkówka, Łosie i Uście Gorlickie w...
MuzeumZagroda Maziarska w Łosiu5,8 km od „Cerkiew św. Michała Archanioła w Brunarach”Zagroda Maziarska to oddział Muzeum „Dwory Karwacjanów i Gładyszów” w Gorlicach – niewielki skansen w łemkowskiej wsi Łosie w Beskidzie Niskim.
Miód i miodosytniePasieka „Barć” w Kamiannej – wieś pszczelarzy7,1 km od „Cerkiew św. Michała Archanioła w Brunarach”Pasieka „Barć” w łemkowskiej wsi Kamianna, między Krynicą-Zdrojem a Nowym Sączem, to jedno z najbardziej znanych miejsc pszczelarskich w Polsce, a samą Kamiannę często...Rzemiosło w pobliżu
Wszystkie miejsca rzemiosła
Aquaparki i baseny termalnePijalnie Krynicy-Zdroju: gdzie spróbować wód mineralnych14 km od „Cerkiew św. Michała Archanioła w Brunarach”Krynica-Zdrój wyrosła wokół źródeł mineralnych, a najlepszym sposobem, by poczuć uzdrowisko, jest przejść się po jego pijalniach i spróbować tutejszych wód.
Miód i miodosytnieGospodarstwo Pasieczne „Sądecki Bartnik” w Stróżach16 km od „Cerkiew św. Michała Archanioła w Brunarach”„Sądecki Bartnik” w Stróżach koło Grybowa to jedno z najbardziej znanych gospodarstw pasiecznych w Polsce.
Wino i degustacjeWinnica Chodorowa koło Grybowa: zwiedzanie i degustacja16 km od „Cerkiew św. Michała Archanioła w Brunarach”Winnica Chodorowa leży na wzgórzach Pogórza Rożnowskiego, kilka kilometrów od Grybowa na Ziemi Sądeckiej.
Przejażdżki konneStadnina Koni Huculskich „Gładyszów” w Regietowie17 km od „Cerkiew św. Michała Archanioła w Brunarach”Stadnina Koni Huculskich „Gładyszów” w łemkowskiej wsi Regietów to jedno z największych miejsc na świecie, gdzie hoduje się konie huculskie.
Targi i jarmarkiFestiwal Koronki Klockowej w Bobowej: targi i warsztaty20 km od „Cerkiew św. Michała Archanioła w Brunarach”Bobowa — jedna z najstarszych osad w dolinie Białej, między Tarnowem a Nowym Sączem, około 25 km na północny zachód od Gorlic — uchodzi za polską stolicę koronki...
Rzemiosło i warsztatyKoronkarnia Ewy Szpili w Bobowej: bobowska koronka klockowa20 km od „Cerkiew św. Michała Archanioła w Brunarach”Bobowa to niewielkie miasteczko między Gorlicami a Nowym Sączem, nazywane polską stolicą koronki klockowej.