Zmarzły Staw Gąsienicowy

Zmarzły Staw Gąsienicowy, nazywany też czasem Zmarzłym Stawem pod Zawratem, to niewielki stawek w Tatrach Wysokich na wysokości 1788 m n.p.m. Leży w skalnym kotle pod ścianą Małego Koziego Wierchu, u wylotu Dolinki Koziej, we wschodniej części Doliny Gąsienicowej (Tatrzański Park Narodowy). Razem z położonym niżej Czarnym Stawem Gąsienicowym tworzy wschodnią grupę Gąsienicowych Stawów.

Stawek jest mały: ma 0,28 ha (77 × 50 m) powierzchni i 3,7 m głębokości. Nazwę ma jednak uczciwą: przez większą część roku skuwa go lód — rozmarza zwykle w czerwcu–lipcu, a zamarza już we wrześniu–październiku, zimą przemarzając do dna. Jego wody spływają niewielkim potokiem do Czarnego Stawu.

Surowy krajobraz — piargi, strome ściany i płaty śniegu nawet latem — od dawna robił wrażenie na wędrowcach. W 1865 r. Michał Bałucki nazwał to miejsce być może najdzikszą ustronią w Tatrach, w której zamarło wszelkie życie. Stawek malowali Wojciech Gerson i Stanisław Witkiewicz, pisali o nim poeci Franciszek Henryk Nowicki i Felicjan Faleński. Powyżej stawu, przy ścieżce na Kozią Przełęcz, jest niewielkie źródełko i kilka koleb; w 1880 r. Towarzystwo Tatrzańskie poszerzyło jedną z nich, by służyła turystom jako tymczasowy schron. W XIX wieku obok stawku chodzono na Zawrat — wówczas jedną z najtrudniejszych przepraw w Tatrach: w 1869 r. siostra Walerego Eljasza jako pierwsza kobieta przeszła Zawrat, podchodząc właśnie od Zmarzłego Stawu. W okolicy rosną rzadkie w Polsce saussurea wielkogłowa i turzyca tęga.

Co zobaczyć i co robić

• Kamienny kocioł — nad stawkiem wznoszą się Kozi Wierch, Zawrat i Żółta Turnia; w pogodny dzień ściany odbijają się w wodzie.
• Widok z góry — z Orlej Perci i z Kościelca stawek wygląda jak ciemne oko wśród piargów i śniegu.
• Późne lato — najlepszy czas, by zobaczyć wodę bez lodu; nawet w czerwcu często leży tu śnieg.

Jak dojść

Od schroniska Murowaniec na Hali Gąsienicowej (z Kuźnic ok. 2 h według oznakowania) niebieskim szlakiem nad Czarny Staw Gąsienicowy — 30 min. Dalej niebieski szlak Przełęcz między Kopami – Zawrat – Schronisko w Dolinie Pięciu Stawów Polskich wspina się wzdłuż wschodniego brzegu Czarnego Stawu i przechodzi kilkadziesiąt metrów od Zmarzłego Stawu; znad Czarnego Stawu na sam Zawrat — 1 h 50 min. Z rozdroża powyżej Czarnego Stawu obok stawku prowadzi też żółty szlak Zmarzły Staw – Kozia Przełęcz – Szpiglasowa Przełęcz – Pod Mnichem (na Kozią Przełęcz ok. 1 h). Samo dojście do stawku to kamienista ścieżka bez trudności technicznych, ale wyżej, na Zawrat i Kozią Przełęcz, są łańcuchy, klamry i strome żleby — tylko dla doświadczonych turystów. Rodzinom rozsądniej zatrzymać się nad Czarnym Stawem.

Sezon i bezpieczeństwo

Wymagany jest bilet wstępu do TPN: 11 zł, ulgowy 5,50 zł, dzieci do 7 lat bezpłatnie (stan na październik 2026). Od 1 marca do 30 listopada obowiązuje zakaz poruszania się po szlakach od zmierzchu do świtu. W stawach nie wolno pływać ani się myć; psy, drony i biwakowanie są w TPN zabronione. Według komunikatu z 26 października 2026 r. powyżej górnej granicy lasu leży świeży śnieg. Zimą kocioł pod Zawratem to teren lawinowy — sprawdzaj komunikat lawinowy TOPR. Ratownictwo TOPR: 985 lub 601 100 300.

W pobliżu

• Czarny Staw Gąsienicowy — największe jezioro doliny, 30 min od Murowańca.
• Zielony Staw Gąsienicowy — jasnozielone jezioro po drugiej stronie Kościelca.
• Kościelec i Świnica — szczyty, z których dobrze widać stawek.

Oficjalna strona: tpn.gov.pl

Zdjęcia: Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Rafał Kozubek, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Aneta Pawska, CC BY 3.0, Wikimedia Commons; Krzysztof Dudzik-Górnicki (User:ToSter), CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.