Wodospad Magurski

Wodospad Magurski to próg skalny o wysokości ok. 7 m w lesie nad wsią Folusz, na obrzeżu Magurskiego Parku Narodowego w Beskidzie Niskim. Polska Wikipedia nazywa go największym wodospadem Beskidu Niskiego. Leży na wysokości ok. 510 m w gminie Dębowiec w powiecie jasielskim, przy wejściu zielonego szlaku na teren Parku, i jest czwartym przystankiem ścieżki przyrodniczej „Folusz”.

Przewodnik Magurskiego Parku Narodowego wyjaśnia, jak powstał. Bezimienny potok wypływający ze źródła wyżej na stoku przez lata wypłukiwał miękkie warstwy łupków i żłobił sobie koryto. Niżej koryto się pogłębiało, a ta erozja powoli cofała się w stronę źródła, aż woda odsłoniła twarde piaskowce magurskie, których nie zdołała zniszczyć. Pod nimi dalej wybierała mniej odporne skały — tak powstał wysoki próg skalny. Poniżej wodospadu potok wyciął głęboką dolinę V-kształtną o stromych zboczach, a nieco dalej koryto skręca — widać tu, jak woda podmywa bokiem miększy grunt.

Charakter wodospadu zależy od pory roku. Zwykle woda jedynie delikatnie sączy się po stromej ścianie, a w okresach wysokich stanów wód, najczęściej wiosną, spada silnym strumieniem do kilkumetrowej doliny. W czasie suszy może zostać z niego tylko mokra skała — przewodnik Parku pokazuje nawet jego zdjęcie „w okresie suszy”.

Co zobaczyć i co robić

• Piaskowcowy próg skalny nad głęboką leśną doliną — najbardziej efektowny wiosną, gdy topnieje śnieg, i po długich deszczach.
• Ścieżkę przyrodniczą „Folusz”: 4 km, 12 przystanków o buczynie karpackiej, jodle, strefie źródliskowej, martwym drewnie, obszarze ochrony ścisłej „Magura Wątkowska” i historii; najniższy punkt to 399 m, najwyższy 570 m, a Park zaleca na całą trasę ok. 2 godziny.
• Skały „Diabli Kamień” na końcu ścieżki — sześć bloków gruboziarnistego piaskowca magurskiego o wysokości do 15 m; miejscowa legenda mówi, że diabły niosły ten głaz, by zrzucić go na kościół w Cieklinie, ale upuściły go, gdy zapiał kur.
• Ruiny tartaku wodnego na potoku Kłopotnica: zbudowany na początku XX wieku według projektu Władysława Szaynoka, z kołem nasiębiernym o średnicy 5,8 m; działał do lat 50. XX wieku.

Jak dojść

Folusz leży przy drodze wojewódzkiej nr 993 Gorlice – Dukla. Ze wsi do wodospadu prowadzi zielony szlak — to krótki leśny spacer, według polskiej Wikipedii ok. 20 minut, więc nadaje się dla rodzin z dziećmi (ścieżka nie jest przeznaczona dla wózków). Wodospad jest początkiem Ścieżki przyrodniczej Folusz, a we wsi kończy się szlak Filipovske Sedlo – Folusz ze słowackiej strony granicy. Przy miejscach do palenia ognisk i dziennego wypoczynku w Foluszu Park urządził parking; bilety sprzedają ajenci przy wejściu na szlak w Foluszu, online lub w ośrodku Parku w Krempnej.

Sezon i bezpieczeństwo

Od 1 maja do 31 października wstęp do Magurskiego Parku Narodowego jest płatny: według stanu na październik 2026 bilet kosztuje 10 zł, ulgowy 5 zł (ulgi dla uczniów, studentów do 26 lat, emerytów i mieszkańców okolicznych gmin). Zimą wstęp jest bezpłatny. Do Parku nie wolno wprowadzać psów (z wyjątkiem psów asystujących). Poruszać się można tylko po wyznaczonych szlakach, nie wolno śmiecić, zrywać roślin ani płoszyć zwierząt. Kamienie przy wodzie i gliniaste zbocza doliny są śliskie, zwłaszcza wiosną; Park radzi unikać spacerów po lesie w czasie burzy i silnych wiatrów. GOPR: 985 lub 601 100 300.

W pobliżu

Kilka kilometrów dalej, w Bartnem, stoi Cerkiew-muzeum św. Kosmy i Damiana. Inne znane wodospady polskich Beskidów to Wodospad w Sopotni Wielkiej i wodospad na Mosornym Potoku pod Babią Górą.

Oficjalna strona: mpn.gov.pl

Zdjęcia: Korona b, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Magurski Park Narodowy (fot. Sławomir Basista), oficjalna strona.