Wielki Chocz

Wielki Chocz (słow. Veľký Choč) to najwyższy szczyt Gór Choczańskich w północnej Słowacji o wysokości 1611 m (niektóre źródła podają 1608 m). Samotna, nieregularna piramida z licznymi skałami wznosi się między dolinami Orawy i Wagu, ok. 900 m ponad okoliczne doliny, dlatego widać ją z całej Dolnej Orawy i aż spod Štrby. Sam wierzchołek leży w katastrze wsi Vyšný Kubín, a tuż pod nim biegnie granica powiatów Dolny Kubin i Rużomberk w kraju żylińskim. Chocz uchodzi za jedną z najpiękniejszych gór Słowacji.

Do masywu należą też Mały Chocz (1465 m), oddzielony od głównego szczytu trawiastą przełęczą Vráca (1422 m), zalesiony Zadni Chocz, Kopa i widokowy Przedni Chocz (1249 m) nad przełęczą Spuštiak. Szerokie siodło u zachodniej podstawy zajmuje duża Pośrednia Polana z szałasem i skrzyżowaniem szlaków. Od Valaskiej Dubovej góra wznosi się łagodnie, a od północy i od Lúček opada stromymi zboczami.

Jak dojść / szlaki

Na szczyt prowadzi kilka znakowanych szlaków; czasy orientacyjne, według źródeł słowackich i polskich:

• Szlak czerwony z Lúček Doliną Jastrabą przez polanę Žimerová i przełęcz Vráca – ok. 2.25 h. Jedno z najpiękniejszych podejść.
• Szlak niebieski z Valaskiej Dubovej na Pośrednią Polanę, dalej zielony na szczyt – 2.15–2.35 h, ok. 950 m podejścia. Najkrótsza droga.
• Szlak zielony z Vyšnego Kubína przez polanę Drapáč – 3–4 h, ok. 1100 m w górę; piękne widoki na Orawę.
• Szlak czerwony z Jasenovej przez Bralo – ok. 3.25 h.
• Z Likavki lub Rużomberku szlakiem czerwonym albo niebieskim przez przełęcz Spuštiak na Pośrednią Polanę i dalej zielonym – 3.35–4.30 h; wariant obok ruin zamku Likawa jest jeszcze dłuższy.

Co widać ze szczytu

Z bezleśnego wierzchołka roztacza się panorama dookolna na większość gór Słowacji: tuż obok Mała Fatra, dalej Magura Orawska, Beskid Orawski, Tatry Zachodnie i Niżne oraz północna część Wielkiej Fatry; przy dobrej pogodzie widać też Polskę i Morawy.

Przyroda

Podstawę masywu tworzą stosunkowo miękkie kredowe wapienie i łupki, dlatego dolne stoki są łagodne. Górna część zbudowana jest z grubych warstw siwych dolomitów i ciemnych wapieni triasowych tzw. płaszczowiny choczańskiej – właśnie tu po raz pierwszy je opisano, stąd ich nazwa. Jest tu wiele ścian skalnych, turni, gołoborzy i kilka krótkich jaskiń. Masyw prawie w całości porastają lasy – niżej bukowo-jodłowo-świerkowe, wyżej świerkowe, w znacznej części pierwotne. Górna granica lasu przebiega na wysokości 1350–1420 m, powyżej jest piętro kosodrzewiny, a na turniach rosną reliktowe sosny. Kopuła szczytowa obfituje we florę wapieniolubną i alpejską: pierwiosnek łyszczak, goryczka krótkołodygowa, dębik ośmiopłatkowy. W 1982 r. masyw objęto ochroną jako rezerwat przyrody Choč (1428 ha); należy także do sieci Natura 2000.

Historia i kultura

Wielki Chocz wspomniał już Matej Bel w dziele «Notitia Hungariae novae» (1736). W 1804 r. wszedł na niego węgierski botanik Pál Kitaibel, w 1840 r. król saski Fryderyk August II, podróżujący incognito, a w 1878 r. zbierał tu minerały Tytus Chałubiński. Pod Choczem, w Vyšnym Kubínie, urodził się poeta Pavol Országh Hviezdoslav, który opiewał tę górę; Chocz widniał na rewersie czechosłowackiego banknotu 10 koron (1986–1993).

Bezpieczeństwo i zasady

Masyw jest rezerwatem: chodź wyłącznie znakowanymi szlakami i nie zrywaj roślin. Górne odcinki są kamieniste i strome, śliskie w deszczu, a zimą północne stoki oblodzone. Słowackie Pogotowie Górskie (HZS): 18 300 (z zagranicznego numeru +421 18 300) lub 112.

Zdjęcia: Andrej Krivulčík, CC BY 3.0; Wikipedysta:Gower, CC BY-SA 2.5; Oto Zapletal, CC BY 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0; Ján Sokoly, CC BY 2.0 — Wikimedia Commons.