Zamek Liptowski (ruiny)

Najwyżej położony zamek Słowacji

Zamek Liptowski (Liptovský hrad), zwany też Starym Zamkiem Liptowskim lub Zamkiem Sielnickim, to ruiny średniowiecznej warowni na szczycie Sestrč (999,9 m) w Górach Choczańskich, nad wsiami Kalameny i Bukovina. Był to najwyżej położony zamek na terenie dzisiejszej Słowacji i jeden z najwyżej położonych w Europie Środkowej. Skalisty wierzchołek z dwóch stron opada pionowymi ścianami, a z dwóch pozostałych bardzo stromymi stokami, więc miejsce było naturalną twierdzą.

Ludzie korzystali z tej góry od dawna: w skałach pod szczytem jest niewielka jaskinia zamieszkana już w eneolicie, a na samym szczycie stało grodzisko kultury halsztackiej. Zamek zbudowano z rozkazu króla Węgier Beli IV na miejscu opuszczonego grodziska z I wieku p.n.e., zapewne po najeździe tatarskim z lat 1241–1242; pierwsza wzmianka pochodzi z 1262 roku. Warownia strzegła zachodniej części Kotliny Liptowskiej i szlaku handlowego na Orawę i dalej do Polski, a od 1340 roku była siedzibą żupanów liptowskich. Należały do niej ogromne dobra — do czasu budowy zamków w Likawie i Liptowskim Hrádku praktycznie cały Liptów.

Zamek był kilkakrotnie niszczony i odbudowywany, w latach 1431–1434 władali nim husyci. Jego właścicielami byli m.in. potężny Mateusz Czak i żupan zwoleński Doncz, w 1287 roku przebywał tu przez pewien czas król Władysław IV Kumańczyk, a od 1459 roku zamek należał do polskiego magnata Piotra Komorowskiego, stronnika Jagiellonów. Po nieudanej próbie zdobycia tronu węgierskiego przez Jagiellonów król Maciej Korwin kazał warownię spalić i zburzyć (według różnych źródeł w 1471 lub 1474 roku). Ruiny przez stulecia leżały zapomniane, aż w 1976 roku rozpoczęto tu prace archeologiczne; w latach 80. przebadano i zabezpieczono fundamenty.

Co zobaczyć

• zabezpieczone pozostałości pałacu mieszkalnego, wież, dwóch cystern na wodę i murów obronnych;
• kładkę i punkty widokowe na skałach;
• szerokie widoki na zbiornik Liptowska Mara, Kotlinę Liptowską i okoliczne pasma górskie.

Z zamku zachowało się niewiele — przychodzi się tu głównie dla atmosfery, leśnego spaceru i panoramy. To dobry cel dla wytrwałych rodzin i miłośników wędrówek.

Informacje praktyczne

Dojazd. Do ruin nie da się dojechać samochodem — tylko dojść znakowanymi szlakami. Punktami wyjścia są wsie Kalameny i Bukovina między Liptowskim Mikułaszem a Rużomberkiem (ok. 22 km z Liptowskiego Mikułasza, ok. 15 km z Rużomberku, ok. 87 km z Zakopanego). Według przewodników turystycznych:

• żółtym szlakiem z Kalamen przez Sedlo pod Kráľovou — ok. 1 h 45 min;
• czerwonym szlakiem z Bukoviny przez Sedlo pod Kráľovou — ok. 2 h;
• żółtym szlakiem z Kalamen przez Sedlo Poľana — ok. 2 h 15 min.

Warto wiedzieć. Ruiny są swobodnie dostępne przez cały rok, wstęp jest bezpłatny; przy zamku nie ma kasy, toalet ani wody. Zabierz solidne buty, wodę i ciepłe ubranie — na wysokości ok. 1000 m wieje. Uważaj przy skalnych urwiskach, zwłaszcza z dziećmi; w deszczu i zimą szlaki są śliskie. Trzymaj się znakowanych ścieżek i zabieraj śmieci ze sobą.

W pobliżu

Poniżej rozlewa się zbiornik Liptowska Mara, który częściowo zalał Liptovską Sielnicę. Niedaleko są kościół artykularny w Svätým Krížu, ruiny zamku Likawa nad Rużomberkiem i wieś Vlkolínec z listy UNESCO.

Zdjęcia: Zbooycio, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Patrik Kunec, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Photograph: Patrik Kunec (talk), CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Michal Jakubský, CC BY 3.0, Wikimedia Commons; Martingazak, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.